#1
ورا موبدی بود بابک بنام
✦
هشیوار و دانادل و شادکام
“He had a Mobad named Babak, wise, knowing, and happy of heart.”
#2
بدو داد دیوان عرض و سپاه
✦
بفرمود تا پیش درگاه شاه
“To him he entrusted the War Office and army, ordering him to set up before the royal court.”
#3
بیاراست جایی فراخ و بلند
✦
سرش برتر از تیغ کوه پرند
“He prepared a high and spacious venue, its top elevated higher than the peak of Mount Parand.”
#4
بگسترد فرشی برو شاهوار
✦
نشستند هرکس که بود او به کار
“He spread upon it a royal carpet, where all officials and officers took their places.”
#5
ز دیوان بابک برآمد خروش
✦
نهادند یک سر برآواز گوش
“A clamor arose from Babak's office, and everyone listened intently to his call.”
#6
که ای نامداران جنگ آزمای
✦
سراسر به اسب اندر آرید پای
“Saying: 'O battle-tested champions, put your feet to the stirrups of your steeds!'”
#7
خرامید یک‌یک به درگاه شاه
✦
به سر برنهاده ز آهن کلاه
“'Advance one by one to the King's court, bearing steel helmets upon your heads.'”
#8
زره‌دار با گُرزهٔ گاوسار
✦
کسی کو درم خواهد از شهریار
“'Clad in mail and carrying bull-headed maces—whosoever seeks pay from the Monarch!'”
#9
بیامد به ایوان بابک سپاه
✦
هوا شد ز گرد سواران سیاه
“The army assembled before Babak's hall, till the air turned dark with the dust of horsemen.”
#10
چو بابک سپه را همه بنگرید
✦
درفش و سر تاج کسری ندید
“When Babak surveyed the entire army, he saw neither Khosrow's royal banner nor his crown.”
#11
ز ایوان باسب اندر آورد پای
✦
بفرمودشان بازگشتن ز جای
“Stepping down from the hall to his horse, he commanded the army to turn back.”
#12
برین نیز بگذشت گردان سپهر
✦
چو خورشید تابنده بنمود چهر
“The revolving sphere passed through the night, until the radiant sun showed its face again.”
#13
خروشی برآمد ز درگاه شاه
✦
که ای گُرزداران ایران سپاه
“A shout echoed once more from the royal court: 'O mace-bearing warriors of Iran's host!'”
#14
همه با سلیح و کمان و کمند
✦
بدیوان بابک شوید ارجمند
“'Gather honorably at Babak's office, fully equipped with arms, bows, and lassos!'”
#15
برفتند با نیزه و خود و کبر
✦
همی گرد لشکر برآمد به ابر
“They marched with spears, helmets, and coats of mail, the army's dust rising to the clouds.”
#16
نگه کرد بابک به گرد سپاه
✦
چو پیدا نبد فر و اورند شاه
“Babak gazed upon the dusty ranks, but saw no sign of the King's glory or throne.”
#17
چنین گفت کامروز با مهر و داد
✦
همه بازگردید پیروز و شاد
“He said: 'Today, in kindness and justice, return home victorious and glad.'”
#18
به روز سه دیگر برآمد خروش
✦
که ای نامداران با فر و هوش
“On the third day, the proclamation rang out: 'O illustrious champions of glory and mind!'”
#19
مبادا که از لشکری یک سوار
✦
نه با ترگ و با جوشن کارزار
“'Let not a single rider in the host appear without battle helmet and mail!'”
#20
بیاید برین بارگه بگذرد
✦
عرض گاه و ایوان او بنگرد
“'Let all present themselves before this court and behold the muster hall!'”
#21
هر آنکس که باشد به تاج ارجمند
✦
به فر و بزرگی و تخت بلند
“'Even he who is exalted by a crown, by splendor, greatness, and a high throne—'”
#22
بداند که بر عرض آزرم نیست
✦
سخن با محابا و با شرم نیست
“'Must know that the muster knows no favoritism; here there is no bashfulness or hesitation in speech!'”
#23
شهنشاه کسری چو بگشاد گوش
✦
ز دیوان بابک برآمد خروش
“When Emperor Khosrow lent his ear to the proclamation roaring from Babak's office,”
#24
بخندید کسری و مغفر بخواست
✦
درفش بزرگی برافراشت راست
“Khosrow laughed, asked for his helmet, and raised high his grand royal banner.”
#25
به دیوان بابک خرامید شاه
✦
نهاده ز آهن به سر بر کلاه
“The King strode toward Babak's office, bearing a helmet of iron upon his head.”
#26
فروهشت از ترگ رومی زره
✦
زده بر زره بر فراوان گره
“From his Roman helmet hung chainmail neck-guards, bound tight with many a firm knot.”
#27
یکی گُرزهٔ گاوپیکر به چنگ
✦
زده بر کمرگاه تیر خدنگ
“A bull-headed mace in his grip, and arrows of poplar wood fastened at his waist.”
#28
به بازو کمان و بزین بر کمند
✦
میان را بزرین کمر کرده بند
“A bow on his arm, a lasso on his saddle, his waist bound with a golden belt.”
#29
برانگیخت اسب و بیفشارد ران
✦
به گردن برآورد گُرز گران
“He spurred his charger, pressed his thighs, and raised the heavy mace over his shoulder.”
#30
عنان را چپ و راست لختی بسود
✦
سلیح سواری به بابک نمود
“Turning his reins left and right, he displayed his full warrior's gear before Babak.”
#31
نگه کرد بابک پسند آمدش
✦
شهنشاه را فرمند آمدش
“Babak looked upon him and was deeply pleased; he saw the King radiating true majesty and martial glory.”
#32
بدو گفت شاها انوشه بدی
✦
روان را به فرهنگ توشه بدی
“He said to him: 'O King, live immortal! May your soul ever be nourished by wisdom and virtue!'”
#33
بیاراستی روی کشور بداد
✦
ازین گونه داد از تو داریم یاد
“'You have adorned the realm with justice, and such righteousness shall forever be remembered of you.'”
#34
دلیری بد از بنده این گفت و گوی
✦
سزد گر نپیچی تو از داد روی
“'Bold indeed were these words from your servant, yet it is fitting that you never turn away from justice.'”
#35
عنان را یکی بازپیچی براست
✦
چنان کز هنرمندی تو سزاست
“'Now turn your reins to the right, as befits your supreme horsemanship and warrior craft!'”
#36
دگرباره کسری برانگیخت اسب
✦
چپ و راست برسان آذرگشسب
“Once more Khosrow spurred his steed, darting left and right like the fiery flame of Adhar Gushasp!”
#37
نگه کرد بابک ازو خیره ماند
✦
جهان‌آفرین را فراوان بخواند
“Babak watched in total amazement, uttering endless praises to the Creator of the World.”
#38
سواری هزار و گوی دوهزار
✦
نبودی کسی را گذر بر چهار
“A normal knight received a stipend of one thousand drachms, and a champion two thousand; none ever exceeded four thousand.”
#39
درمی فزون کرد روزی شاه
✦
به دیوان خروش آمد از بارگاه
“Babak increased the King's daily stipend by a single extra drachm, and a shout went up from the court:”
#40
که اسب سر جنگجویان بیار
✦
سوار جهان نامور شهریار
“'Bring forth the wage for the chief of warriors, the world-renowned mounted Monarch!'”
#41
فراوان بخندید نوشین روان
✦
که دولت جوان بود و خسرو جوان
“Noshin-Ravan laughed heartily, for his fortune was young and the King himself vibrant in youth.”
#42
چو برخاست بابک ز دیوان شاه
✦
بیامد بر نامور پیشگاه
“When Babak finished at the muster office, he stepped forward before the exalted royal throne.”
#43
بدو گفت کای شهریار بزرگ
✦
گر امروز من بنده گشتم سترگ
“He said to him: 'O great Monarch, if today your servant appeared bold and stern,'”
#44
همه در دلم راستی بود و داد
✦
درشتی نگیرد ز من شاه یاد
“'My heart was guided solely by truth and justice; let not the King hold my sternness against me.'”
#45
درشتی نمایم چو باشم درست
✦
انوشه کسی کو درشتی نجست
“'I show sternness only when upholding rectitude; blessed is he who never causes sternness to be needed!'”
#46
بدو گفت شاه ای هشیوار مرد
✦
تو هرگز ز راه درستی مگرد
“The King said to him, 'O prudent and wise man, never swerve from the path of rectitude!”
#47
تن خویش را چون محابا کنی
✦
دل راستی را همی‌بشکنی
“If you were to spare me or show me undue deference, you would break the very heart of truth and justice.'”
#48
بدین ارز تو نزد من بیش گشت
✦
دلم سوی اندیشه خویش گشت
“'By this deed, your worth has risen higher in my eyes, and my heart turned toward its own deep reflections:'”
#49
که ما در صف کار ننگ و نبرد
✦
چگونه برآریم ز آورد گرد
“'Reflecting on how we, in the ranks of honor and battle, shall raise the dust of victory upon the field!'”
#50
چنین داد پاسخ به پرمایه شاه
✦
که چون تو نبیند نگین و کلاه
“Thus answered Babak to the glorious King: 'Neither crown nor signet ring has ever beheld the likes of you!'”
#51
چو دست و عنان تو ای شهریار
✦
به ایوان ندیدست پیکرنگار
“'O Sovereign, no painter upon palace walls has ever depicted a hand and rein so noble as yours!'”
#52
به کام تو گردد سپهر بلند
✦
دلت شاد بادا تنت بی‌گزند
“'May the high heavens revolve according to your desire; may your heart be joyful, and your body free from harm!'”