#1
یکی نامه فرمود بر پهلوی
✦
پسند آیدت چون ز من بشنوی
“He commanded a letter to be written in Pahlavi; it shall please you when you hear it from me.”
#2
نخستین سر نامه کرد از مهست
✦
شهنشاه کسری یزدان‌پرست
“He began the preamble of the letter in the name of the Greatest, Shahanshah Kasra, the god-worshiping sovereign.”
#3
به بهرام روز و بخرداد شهر
✦
که یزدانش داد از جهان تاج بهر
“On Bahram Day in the month of Khordad, to whom God granted the crown's portion of the world,”
#4
برومند شاخ از درخت قباد
✦
که تاج بزرگی به سر برنهاد
“A fruitful branch from the tree of Qobad, who placed the crown of greatness upon his head.”
#5
سوی کارداران باژ و خراج
✦
پرستنده شایستهٔ فر و تاج
“To the administrators of tribute and taxes, the worthy servants of the Royal Glory and crown:”
#6
بی‌اندازه از ما شما را درود
✦
هنر با نژاد این بود با فزود
“Boundless greetings from us unto you; for art combined with noble lineage brings abundance.”
#7
نخستین سخن چون گشایش کنیم
✦
جهان‌آفرین را ستایش کنیم
“When we commence our speech, we first offer praise unto the Creator of the World.”
#8
خردمند و بینادل آنرا شناس
✦
که دارد ز دادار کیهان سپاس
“Know him as wise and clear-sighted who offers gratitude to the Creator of the universe.”
#9
بداند که هست او ز ما بی‌نیاز
✦
به نزدیک او آشکارست راز
“Let him know that God is self-sufficient without us, and in His presence, all secrets are revealed.”
#10
کسی را کجا سرفرازی دهد
✦
نخستین ورا بی‌نیازی دهد
“Whomever He grants exalted status, He first bestows upon him freedom from want.”
#11
مرا داد فرمان و خود داورست
✦
ز هر برتری جاودان برترست
“He gave me command and He Himself is the Supreme Judge; He is forever higher than all exaltation.”
#12
به یزدان سزد ملک و مهتر یکیست
✦
کسی را جز از بندگی کار نیست
“Kingdom belongs rightly to God and the Master is One; none has any duty save devotion and service.”
#13
ز مغز زمین تا به چرخ بلند
✦
ز افلاک تا تیره خاک نژند
“From the depth of the earth to the high heavens, from the revolving spheres to the dark, humble dust,”
#14
پی مور بر خویشتن برگواست
✦
که ما بندگانیم و او پادشاست
“The very footstep of the ant bears witness that we are servants and He is the King.”
#15
نفرمود ما را جز از راستی
✦
که دیو آورد کژی و کاستی
“He commanded us to follow naught but truthfulness, for the Demon brings crookedness and deficit.”
#16
اگر بهر من زین سرای سپنج
✦
نبودی جز از باغ و ایوان و گنج
“Even if my portion in this transient abode were nothing but gardens, palaces, and treasure,”
#17
نجستی دل من به جز داد و مهر
✦
گشادن بهر کار بیدار چهر
“My heart would seek nothing save justice and love, facing every affair with an alert and enlightened countenance.”
#18
کنون روی بوم زمین سر به سر
✦
ز خاور برو تا در باختر
“Now across the entire face of the earth, from the East unto the gates of the West,”
#19
به شاهی مرا داد یزدان پاک
✦
ز خورشید تابنده تا تیره خاک
“The Pure God has granted me kingship, from the shining sun down to the dark soil.”
#20
نباید که جز داد و مهر آوریم
✦
وگر چین به کاری بچهر آوریم
“It is not fitting that we bring forth aught but justice and affection, nor frown upon any affair.”
#21
شبان بداندیش و دشت بزرگ
✦
همی گوسفندان بماند بگرگ
“An evil-minded shepherd over a vast plain surrenders the sheep unto the wolf.”
#22
نباید که بر زیردستان ما
✦
ز دهقان وز دین‌پرستان ما
“It must not be that upon our subjects—our landholders and our faithful believers—”
#23
به خشکی به خاک و بکشتی برآب
✦
برخشنده روز و به هنگام خواب
“Whether on dry land, upon the soil, or aboard ships upon the water, by radiant day or during sleep,”
#24
ز بازارگانان تر و ز خشک
✦
درم دارد و در خوشاب و مشک
“Or upon merchants of land and sea who possess silver, fine pearls, and musk,”
#25
که تابنده خور جز بداد و به مهر
✦
نتابد بریشان ز خم سپهر
“That the shining sun should shine upon them with aught save justice and love from the vault of heaven.”
#26
برین‌گونه رفت از نژاد و گهر
✦
پسر تاج یابد همی از پدر
“In this manner has it descended from lineage and noble blood, that the son inherits the crown from the father.”
#27
به جز داد و خوبی نبد در جهان
✦
یکی بود با آشکارا نهان
“Naught but justice and goodness existed in the world; open speech and inner thought were one.”
#28
نهادیم بر روی گیتی خراج
✦
درخت گزیت از پی تخت عاج
“We established a poll tax upon the land—a tribute tree to support the ivory throne.”
#29
چو این نامه آرند نزد شما
✦
که فرخنده باد اورمزد شما
“When this letter reaches you, may your Ormazd be auspicious and blessed!”
#30
کسی کو برین یک درم بگذرد
✦
ببیداد بر یک نفس بشمرد
“Whoever exceeds this by a single dirham, or acts with injustice for a single breath,”
#31
به یزدان که او داد دیهیم و فر
✦
که من خود میانش ببرم به ار
“By God who gave me crown and Glory, I shall sever his waist in half with a saw!”
#32
برین نیز بادافرهٔ کردگار
✦
نباید که چشم بد آید به کار
“Upon this also rests God's retribution; the evil eye must not afflict our deeds.”
#33
همین نامه و رسم بنهید پیش
✦
مگردید ازین فرخ آیین خویش
“Place this very letter and custom before you, and turn not away from your blessed tradition.”
#34
به هر چار ماهی یکی بهر ازین
✦
بخواهید با داد و با آفرین
“Every four months demand one portion of this tax, with justice and with praise.”
#35
به جایی که باشد زیان ملخ
✦
وگر تف خورشید تابد به شخ
“In places where there is damage by locusts, or where the scorching sun bakes the dry ground,”
#36
دگر تف باد سپهر بلند
✦
بدان کشتمندان رساند گزند
“Or the searing wind of the high heaven inflicts blight upon the cultivated fields,”
#37
همان گر نبارد به نوروز نم
✦
ز خشکی شود دشت خرم دژم
“Likewise, if moisture falls not at Nowruz, and the verdant plain turns bleak through drought,”
#38
مخواهید باژ اندر آن بوم و رست
✦
که ابر بهاران به باران نشست
“Demand no tax in that land and district where the spring cloud failed to rain.”
#39
ز تخم پراگنده و مزد رنج
✦
ببخشید کارندگانرا ز گنج
“For scattered seed and the wages of their toil, bestow aid upon the farmers from the treasury.”
#40
زمینی که آن را خداوند نیست
✦
به مرد و ورا خویش و پیوند نیست
“A land that has no master, lacking any male heir or kin to tend it,”
#41
نباید که آن بوم ویران بود
✦
که در سایهٔ شاه ایران بود
“Must not lie desolate while sitting under the shadow of the King of Iran.”
#42
که بدگو برین کار ننگ آورد
✦
که چونین بهانه بچنگ آورد
“Lest an evil-teller bring shame upon this affair, seizing such a pretext against us.”
#43
ز گنج آنچ باید مدارید باز
✦
که کردست یزدان مرا بی‌نیاز
“Withhold not what is needed from the treasury, for God has made me free from want.”
#44
چو ویران بود بوم در بر من
✦
نتابد درو سایهٔ فر من
“When a land is desolate in my domain, the shadow of my Royal Glory shines not upon it.”
#45
کسی را که باشد برین مایه کار
✦
اگر گیرد این کار دشوار خوار
“Whoever holds an office of this magnitude, if he treats this heavy duty with lightness,”
#46
کنم زنده بر دار جایی که هست
✦
اگر سرفرازست و گر زیردست
“I shall hang him alive upon the gallows wherever he may be, whether he be of noble stature or a lowly subject.”
#47
بزرگان که شاهان پیشین بدند
✦
ازین کار بر دیگر آیین بدند
“The great rulers and monarchs of past ages followed a different custom in these matters.”
#48
بد و نیک با کارداران بدی
✦
جهان پیش اسب‌سواران بدی
“Good and evil lay in the hands of officials, and the world was surrendered to the mercy of horsemen.”
#49
خرد را همه خیره بفریفتند
✦
بافزونی گنج نشکیفتند
“They foolishly deceived wisdom itself and could never be content without accumulating endless wealth.”
#50
مرا گنج دادست و دهقان سپاه
✦
نخواهیم بدینار کردن نگاه
“God has granted me treasure, and the landholders form my army; I shall not set my sight upon mere gold coins.”
#51
شما را جهان بازجستن بداد
✦
نگه داشتن ارج مرد نژاد
“To you is given the duty to inspect the world with justice and preserve the honor of noble-born men.”
#52
گرامی‌تر از جان بدخواه من
✦
که جوید همی کشور و گاه من
“Even more precious than the life of mine enemy who seeks my realm and throne is such a faithful official.”
#53
سپهبد که مردم فروشد به زر
✦
نباید بدین بارگه برگذر
“A commander who sells subjects for gold shall have no passage into this royal court.”
#54
کسی را کند ارج این بارگاه
✦
که با داد و مهرست و با رسم و راه
“This court honors only him who acts with justice, loving-kindness, and proper custom.”
#55
چو بیداردل کارداران من
✦
به دیوان موبد شدند انجمن
“When my vigilant officials assemble together at the tribunal of the Mobad...”
#56
پدید آید از گفت یک تن دروغ
✦
ازان پس نگیرد بر ما فروغ
“If false words arise from the mouth of even one man, he shall never again find favor or radiance in our eyes.”
#57
به بیدادگر بر مرا مهر نیست
✦
پلنگ و جفاپیشه مردم یکیست
“I hold no love for the oppressor; a fierce leopard and a cruel man are one and the same to me.”
#58
هر آنکس که او راه یزدان بجست
✦
بآب خرد جان تیره بشست
“Whoever seeks the path of God and washes away the dark stain of his soul with the water of wisdom,”
#59
بدین بارگاهش بلندی بود
✦
بر موبدان ارجمندی بود
“He shall achieve exalted height at this court, and hold honor among the high priests.”
#60
به نزدیک یزدان ز تخمی که کشت
✦
به باید بپاداش خرم بهشت
“Before God, from the seed he has sown, his fit reward shall be the joyful paradise.”
#61
که ما بی‌نیازیم ازین خواسته
✦
که گردد به نفرین روان کاسته
“For we stand in no need of wealth that causes the soul to wither under curses.”
#62
گر از پوست درویش باشد خورش
✦
ز چرمش بود بی‌گمان پرورش
“If a poor man's nourishment comes from mere hide, his sustenance surely arises from that humble leather.”
#63
پلنگی به از شهریاری چنین
✦
که نه شرم دارد نه آیین نه دین
“A wild leopard is far better than such a ruler who possesses neither shame, nor tradition, nor faith.”
#64
گشادست بر ما در راستی
✦
چه کوبیم خیره در کاستی
“The portal of truth stands wide open to us; why should we foolishly knock upon the door of defect?”
#65
نهانی بدو داد دادن بروی
✦
بدان تا رسد نزد ما گفت و گوی
“Let justice be granted to him in secret, so that the true report of the matter may reach our ears.”
#66
به نزدیک یزدان بود ناپسند
✦
نباشد بدین بارگه ارجمند
“Injustice is abhorrent before God, and he who commits it shall have no honor at this royal threshold.”
#67
ز یزدان وز ما بدان کس درود
✦
که از داد و مهرش بود تاروپود
“Blessings from God and from us upon him whose very warp and weft are woven of justice and affection.”
#68
اگر دادگر باشدی شهریار
✦
بماند به گیتی بسی پایدار
“If a king be righteous and just, his rule and legacy shall endure long in the world.”
#69
که جاوید هر کس کنند آفرین
✦
بران شاه کآباد دارد زمین
“For all humanity forever bestows praises upon that monarch who keeps the earth prosperous.”
#70
ز شاهان که با تخت و افسر بدند
✦
به گنج و به لشکر توانگر بدند
“Of all the sovereigns who possessed throne and crown, and were wealthy in treasure and army,”
#71
نبد دادگرتر ز نوشین‌روان
✦
که بادا همیشه روانش جوان
“None was more just than Nowshin-Ravan; may his soul remain forever youthful!”
#72
نه زو پرهنرتر به فرزانگی
✦
به تخت و بداد و به مردانگی
“Nor was there anyone more accomplished than he in wisdom, upon the throne, in justice, and in chivalry.”