🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
127 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - نبرد دور از سپاه کیخسرو و شیده، کشتن شیده و سوگ افراسیاب
سپیده دم چون چادر لاجوردی شب از آسمان برچیده شد و گیتی به رنگ یاقوت زرد درخشان گشت، شیده—پور دلاور افراسیاب که او را پشنگ نیز می‌خواندند—سوار بر اسب جنگی خویش درآمد. غرور و باد جوانی سرش را پر از اندیشه نبرد کرده بود؛ جوشن بر تن راست کرد و کلاهخود آهنین کیانی بر سر نهاد و درفش خویش چون پلنگی شکاری به دست گرفت و میان دو صف رزمندگان درآمد.

چون خبر ورود این گوهر تورانی به کیخسرو رسید، شهریار ایران لبخند زد و جوشن رزم خواست. درفش بزرگ کیانی را برپا ساخت، ترگ زرین بر سر نهاد و سپردن درفش و فرماندهی سپاه را به رهامِ گودرز سپرد. سپاهیان ایران از دیدن رزم‌خواهی شاه خویش اشک ریزان و نگران شدند و از او خواستند تا تن گرانمایه خود را به مخاطره نیندازد. اما کیخسرو فرمان داد هیچ رزمنده‌ای از جای خویش نجنبد و همگان گوش به فرمان رهام باشند، چرا که فلك و چرخ گردون گهی فرارفتن دارد و گهی فرود آمدن.

شاه ایران بر پشت شبرنگ بهزاد—اسب سیه‌فام و بادپای سیاوش—نشست و به میان میدان تاخت. شیده چون کیخسرو را دید، باد سرد از سینه برکشید و او را گفت: «ای پور سیاوش و ای پادشاه پرخرد، اگر خرد را یاور خویش می‌ساختی، بدین جنگ پیش‌دستی نمی‌کردی. حال اگر رزم‌جویی، بیا تا دور از چشم دو سپاه در نهانگاهی به نبرد پردازیم تا هیچ یاری‌رسانی مداخله نکند.» کیخسرو پاسخ داد: «من پور داغ‌دیده سیاوش بی‌گناهم و بدین دشت نه از بهر تاج که از بهر کین‌آوری آمده‌ام.»

هر دو پهلوان بر پیمان استوار شدند و به سواد بیابان خوارزم تاختند؛ جایی چنان خشک و بی‌گیاه که شیر و پلنگ بر سنگلاخش قدم ننهاده و عقاب بر پروازش بال نگشوده بود. در آن آوردگاه سهمگین، دو جنگاور چون دو گرگ ژیان به جان هم افتادند. نخست با نیزه‌های دراز تاختند تا سنان‌ها درهم شکست و برگستوان اسبان غرق خوی شد؛ سپس عمودهای رومی، تیغ‌های بران و تیرهای جان‌شکار بر یکدیگر فروباریدند و خاک بیابان از گردش سواران تیره و تار گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: