🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
46 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۶ - بزم خسرو با نیاطوس، سیلی بندوی بر چلیپاپرست و آشتی به میانجیگری مریم
سپیده دم روز بعد، خسروپرویز بر تخت کیانی برآمد و تاج شاهنشاهی بر سر نهاد. به فرمان او، بزمی خسروانی در گلشن سور برپا شد و نیاطوس به همراه بزرگان و فیلسوفان رومی بر سر خوان شهریار نشستند. خسرو که جامه‌ای گوهرنگار به شیوه رومیان بر تن داشت، با لبخندی بر لب بر سر سفره آمد و بندوی با شاخه‌های مقدس برسم در دست، به خدمت ایستاد. چون شاهنشاه طبق آیین کهن نیاکان، زمزمه‌ی واژ بگرفت و زیر لب راز و نیاز آغاز کرد، نیاطوس رومی از دیدن این رفتار برآشفت؛ نان از دست بیفکند و خشمگین از سر خوان برخاست و فریاد برآورد که سرودن واژِ نهان در کنار حرمت چلیپا، ستمی بزرگ از سوی قیصر بر مسیحا است. بندوی با دیدن این گستاخی، برآشفت و سیلی محکمی بر صورت رومی چلیپاپرست زد. خسروپرویز از این رفتارِ تند افسرده شد و رخسارشم چون گل شنبلید زرد گشت. او به گستهم خرده گرفت که نباید نادانیِ بندوی مایهٔ خواری در برابر میهمانان شود.

نیاطوس نیم‌مست و خشمگین به لشکرگاه خود بازگشت، زره رزم بر تن کرد و سواران رومی را برای یورش به درگاه خسرو آماده ساخت. او پیام‌آوری شتابان فرستاد و تهدید کرد که اگر بندوی به او سپرده نشود، لشکریانش درگاه شاه را به آشوب خواهند کشید. خسروپرویز با شنیدن این پیام، برآشفت و استوار پاسخ داد که هرگز آیین نیاکان پاک خویش—از کیومرث و جمشید تا کی‌قباد—را به بهانهٔ رضایت رومیان و کیش مسیحا رها نخواهد کرد.

در این میان، مریم، شاهدخت هوشمند رومی و همسر خسرو، پیش آمد و تعهد داد که این فتنه را فرو نشاند. او بندوی را همراه با ده سوار برداشت و به لشکرگاه نیاطوس رفت. مریم با گفتاری اندیشمندانه و فصیح، نیاطوس را پند داد و یادآور شد که نباید پیوند خویشی، پیمان قیصر و فرِّ شاهی را به خاطر نادانی و کلامی بیهوده گسسته سازد. او توضیح داد که دهقانان ایرانی هرگز از آیین کهن خویش برنمی‌گردند و خسرو نیز در سوگ پدرِ مظلومش دلی پرخون دارد. سخنان سنجیدهٔ مریم، آتش خشم نیاطوس را خاموش کرد و او را از کرده پشیمان ساخت. نیاطوس شتابان به نزد خسرو آمد، عذر تقصیر خواست و اعتراف کرد که خردمند نباید از مست سخن یاوه جوید و شهریار حق دارد بر دین کهن نیاکان خویش استوار بماند. بدین ترتیب، با درایت مریم، آشتی بر لشکر سایه افکند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: