بخش ۳۶ - بزم خسرو با نیاطوس، سیلی بندوی بر چلیپاپرست و آشتی به میانجیگری مریم
#1
دگر روز خسرو بیاراست گاه
✦
به سر برنهاد آن کیانی کلاه
#2
نهادند در گلشن سور خوان
✦
چنین گفت پس رومیان را بخوان
#3
بیامد نیاطوس با رومیان
✦
نشستند با فیلسوفان بخوان
#4
چو خسرو فرود آمد از تخت بار
✦
ابا جامهٔ روم گوهر نگار
#5
خرامید خندان و برخوان نشست
✦
بشد نیز بندوی برسم بدست
#6
جهاندار بگرفت واژ نهان
✦
به زمزم همی رای زد با مهان
#7
نیاطوس کان دید بنداخت نان
✦
از آشفتگی باز پس شد ز خوان
#8
همی‌گفت واژ و چلیپا بهم
✦
ز قیصر بود بر مسیحا ستم
#9
چو بندوی دید آن بزد پشت دست
✦
بخوان بر به روی چلیپا پرست
#10
غمی گشت زان کار خسرو چودید
✦
برخساره شد چون گل شنبلید
#11
به گستهم گفت این گو بی‌خرد
✦
نباید که بی‌داوری می‌خورد
#12
ورا با نیاطوس رومی چه کار
✦
تن خویش را کرد امروز خوار
#13
نیاطوس زان جایگه برنشست
✦
به لشکرگه خویش شد نیم مست
#14
بپوشید رومی زره رزم را
✦
ز بهر تبه کردن بزم را
#15
سواران رومی همه جنگ جوی
✦
به درگاه خسرو نهادند روی
#16
هم آنگه ز لشکر سواری چو باد
✦
به خسرو فرستاد رومی نژاد
#17
که بندوی ناکس چرا پشت دست
✦
زند بر رخ مرد یزدان‌پرست
#18
گر او را فرستی به نزدیک من
✦
و گرنه ببین شورش انجمن
#19
ز من بیش پیچی کنون کز رهی
✦
که جوید همی تخت شاهنشهی
#20
چو بشنید خسرو برآشفت و گفت
✦
که کس دین یزدان نیارد نهفت
#21
کیومرث و جمشید تا کی قباد
✦
کسی از مسیحا نکردند یاد
#22
مبادا که دین نیاکان خویش
✦
گزیده سرافراز و پاکان خویش
#23
گذارم بدین مسیحا شوم
✦
نگیرم بخوان واژ و ترسا شوم
#24
تو تنها همی کژگیری شمار
✦
هنر دیدم از رومیان روز کار
#25
به خسرو چنین گفت مریم که من
✦
بپا آورم جنگ این انجمن
#26
به من ده سرافراز بندوی را
✦
که تا رومیان از پی روی را
#27
ببینند و باز آرمش تن درست
✦
کسی بیهوده جنگ هرگز نجست
#28
فرستاد بندوی را شهریار
✦
به نزد نیاطوس با ده سوار
#29
همان نیز مریم زن هوشمند
✦
که بودی همیشه لبانش بپند
#30
بدو گفت رو با برادر پدر
✦
بگو ای بداندیش پرخاشخر
#31
ندیدی که با شاه قیصر چه گفت
✦
ز بهر بزرگی ورا بود جفت
#32
ز پیوند خویشی و از خواسته
✦
ز مردان وز گنج آراسته
#33
تو پیوند خویشی همی‌برکنی
✦
همان فر قیصر ز من بفگنی
#34
ز قیصر شنیدی که خسرو ز دین
✦
بگردد چو آید به ایران زمین
#35
مگو ایچ گفتار نا دلپذیر
✦
تو بندوی را سر به آغوش گیر
#36
ندانی که دهقان ز دین کهن
✦
نپیچد چرا خام گویی سخن
#37
مده رنج و کردار قیصر بباد
✦
بمان تا به باشیم یک چند شاد
#38
بکین پدر من جگر خسته‌ام
✦
کمر بر میان سوک را بسته‌ام
#39
دل او سراسر پر از کین اوست
✦
زبانش پر از رنج و تیماراوست
#40
که او از پی واژ شد زشت گوی
✦
تو از بی‌خرد هوشمندی مجوی
#41
چو مریم برفت این سخنها بگفت
✦
نیاطوس بشنید و کینه نهفت
#42
هم از کار بندوی دل کرد نرم
✦
کجا داشت از روی بندوی شرم
#43
بیامد به نزدیک خسرو چو گرد
✦
دل خویش خوش کرد زان گفته مرد
#44
نیاطوس گفت ای جهاندیده شاه
✦
خردمندی از مست رومی مخواه
#45
توبس کن بدین نیاکان خویش
✦
خردمند مردم نگردد ز کیش
#46
برین گونه چون شد سخنها دراز
✦
به لشکر گه آمد نیاطوس باز
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.