✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

58 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۲ - نامه‌نگاری با قیصر روم و اعلان جنگ

بفرمود تا برکشیدند نای

✦

سپاه اندر آمد ز هر سو ز جای

ز درگاه برخاست آوای کوس

✦

زمین قیرگون شد هوا آبنوس

گزین کرد زان لشکر نامدار

✦

سواران شمشیرزن سی‌هزار

به منذر سپرد آن سپاه گران

✦

بفرمود کز دشت نیزه‌وران

سپاهی بر از جنگجویان بروم

✦

که آتش برآرند زان مرز و بوم

که گر چند من شهریار توام

✦

برین کینه بر مایه‌دار توام

فرستاده‌ای ما کنون چرب‌گوی

✦

فرستیم با نامه‌ای نزد اوی

مگر خود نیاید تو را زان گزند

✦

به روم و به قیصر تو ما را پسند

نویسنده‌ای خواست از بارگاه

✦

به قیصر یکی نامه فرمود شاه

#10

ز نوشین‌روان شاه فرخ‌نژاد

✦

جهانگیر وزنده کن کیقباد

#11

به نزدیک قیصر سرافراز روم

✦

نگهبان آن مرز و آباد بوم

#12

سر نامه کرد آفرین از نخست

✦

گرانمایگی جز به یزدان نجست

#13

خداوند گردنده خورشید و ماه

✦

کزویست پیروزی و دستگاه

#14

که بیرون شد از راه گردان سپهر

✦

اگر جنگ جوید وگر داد و مهر

#15

تو گر قیصری روم را مهتری

✦

مکن بیش با تازیان داوری

#16

وگر میش جویی ز چنگال گرگ

✦

گمانی بود کژ و رنجی بزرگ

#17

وگر سوی منذر فرستی سپاه

✦

نمانم به تو لشکر و تاج و گاه

#18

وگر زیردستی بود برمنش

✦

به شمشیر یابد ز من سرزنش

#19

تو زان مرز یک رش مپیمای پای

✦

چو خواهی که پیمان بماند بجای

#20

وگر بگذری زین سخن بگذرم

✦

سر و گاه تو زیر پی بسپرم

#21

درود خداوند دیهیم و زور

✦

بدان کو نجوید ببیداد شور

#22

نهادند بر نامه بر مهر شاه

✦

سواری گزیدند زان بارگاه

#23

چنانچون ببایست چیره‌زبان

✦

جهاندیده و گرد و روشن‌روان

#24

فرستاده با نامهٔ شهریار

✦

بیامد بر قیصر نامدار

#25

برو آفرین کرد و نامه بداد

✦

همان رای کسری برو کرد یاد

#26

سخنهاش بشنید و نامه بخواند

✦

بپیچید و اندر شگفتی بماند

#27

ز گفتار کسری سرافزار مرد

✦

برو پر ز چین کرد و رخساره زرد

#28

نویسنده را خواند و پاسخ نوشت

✦

پدیدار کرد اندرو خوب و زشت

#29

سر خامه چون کرد رنگین بقار

✦

نخست آفرین کرد بر کردگار

#30

نگارندهٔ برکشیده سپهر

✦

کزویست پرخاش و آرام و مهر

#31

به گیتی یکی را کند تاجور

✦

وزو به یکی پیش او با کمر

#32

اگر خود سپهر روان زان تست

✦

سر مشتری زیر فرمان تست

#33

به دیوان نگه کن که رومی‌نژاد

✦

به تخم کیان باژ هرگز نداد

#34

تو گر شهریاری نه من کهترم

✦

همان با سر و افسر و لشکرم

#35

چه بایست پذرفت چندین فسوس

✦

ز بیم پی پیل و آوای کوس

#36

بخواهم کنون از شما باژ و ساو

✦

که دارد به پرخاش با روم تاو

#37

به تاراج بردند یک چند چیز

✦

گذشت آن ستم برنگیریم نیز

#38

ز دشت سواران نیزه‌وران

✦

برآریم گرد از کران تا کران

#39

نه خورشید نوشین‌روان آفرید

✦

وگر بستد از چرخ گردان کلید

#40

که کس را نخواند همی از مهان

✦

همه کام او یابد اندر جهان

#41

فرستاده را هیچ پاسخ نداد

✦

به تندی ز کسری نیامدش یاد

#42

چو مهر از بر نامه بنهاد گفت

✦

که با تو صلیب و مسیحست جفت

#43

فرستاده با او نزد هیچ دم

✦

دژم دید پاسخ بیامد دژم

#44

بیامد بر شهر ایران چو گرد

✦

سخنهای قیصر همه یاد کرد

#45

چو برخواند آن نامه را شهریار

✦

برآشفت با گردش روزگار

#46

همه موبدان و ردان را بخواند

✦

ازان نامه چندی سخنها براند

#47

سه روز اندران بود با رای‌زن

✦

چه با پهلوانان لشکر شکن

#48

چهارم بران راست شد رای شاه

✦

که راند سوی جنگ قیصر سپاه

#49

برآمد ز در نالهٔ گاودم

✦

خروشیدن نای و روینیه خم

#50

به آرام اندر نبودش درنگ

✦

همی از پی راستی جست جنگ

#51

سپه برگرفت و بنه برنهاد

✦

ز یزدان نیکی دهش کرد یاد

#52

یکی گرد برشد که گفتی سپهر

✦

به دریای قیر اندر اندود چهر

#53

بپوشید روی زمین را به نعل

✦

هوا یک سر از پرنیان گشت لعل

#54

نبد بر زمین پشه را جایگاه

✦

نه اندر هوا باد را ماند راه

#55

ز جوشن سواران وز گرد پیل

✦

زمین شد به کردار دریای نیل

#56

جهاندار با کاویانی درفش

✦

همی‌رفت با تاج و زرینه کفش

#57

همی برشد آوازشان بر دو میل

✦

به پیش سپاه اندرون کوس و پیل

#58

پس پشت و پیش اندر آزادگان

✦

همی‌رفته تا آذرابادگان

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما