#1
چنین تا برآمد برین چندگاه
✦
ز گستهم پر درد شد جان شاه
“Thus time passed on, and the Shah’s soul grew filled with sorrow because of Gustaham.”
#2
برآشفت روزی به گردوی گفت
✦
که گستهم با گردیه گشت جفت
“One day, enraged and troubled, he said to Garduy: 'Gustaham has now taken Gordiyeh as his bride.'”
#3
سوی او شدند آن بزرگ انجمن
✦
برانم که او بودشان رای زن
“'That great assembly of nobles has aligned with him; I reckon she has become their chief counselor.'”
#4
از آمل کس آمد ز کارآگهان
✦
همه فاش کرد آنچ بودی نهان
“Intelligence officers arrived from Amol, laying bare all that had been kept secret.”
#5
همی‌گفت زین گونه تا تیره گشت
✦
ز گفتار چشم یلان خیره گشت
“He spoke in this manner until night fell, and from his words the eyes of the warriors grew dazed.”
#6
چو سازندگان شمع ومی‌خواستند
✦
همه کاخ او را بیاراستند
“When the candle-bearers set the lights and brought wine, they adorned his entire palace.”
#7
ز بیگانه مردم بپردخت جای
✦
نشست از بر تخت با رهنمای
“He emptied the hall of all strangers, and sat upon the throne with his trusted counselor.”
#8
همان نیز گردوی و خسرو بهم
✦
همی‌رفت از گردیه بیش و کم
“Then Garduy and Khosrow conversed at length, speaking of Gordiyeh in every detail.”
#9
بدو گفت ز ایدر فراوان سپاه
✦
به آمل فرستاده‌ام کینه خواه
“The King said to him: 'I dispatched a vast army from here to Amol to seek vengeance,'”
#10
همه خسته وکشته بازآمدند
✦
پرازناله وبا گداز آمدند
“'Yet all returned wounded and slain, filled with lamentation and consumed with grief.'”
#11
کنون اندرین رای ما را یکیست
✦
که از رای ما تاج و تخت اندکیست
“'Now in our counsel there is but one path, for without a remedy, crown and throne will not endure.'”
#12
چو بهرام چوبینه گم کرد راه
✦
همیشه بدی گردیه نیک خواه
“'When Bahram Chubin lost his path, Gordiyeh was ever a well-wisher.'”
#13
کنون چاره‌ای هست نزدیک من
✦
مگو این سخن بر سر انجمن
“'Now I hold a remedy in mind; reveal not this matter before the general assembly.'”
#14
سوی گردیه نامه باید نوشت
✦
چو جویی پر از می بباغ بهشت
“'A letter must be written to Gordiyeh, rich as a stream flowing with wine in the garden of Paradise,'”
#15
که با تو همی دوستداری کنم
✦
بهر جای و هر کار یاری کنم
“'Promising that I shall show her friendship, and assist her in every place and every task.'”
#16
برآمد برین روزگاری دراز
✦
زبان بر دلم هیچ نگشاد راز
“'A long time has passed during which my tongue revealed no secret from my heart.'”
#17
کنون روزگار سخن گفتن است
✦
که گردوی ما رابجای تنست
“'Now is the time to speak, for our Garduy is unto me as my own body.'”
#18
نگر تا چگونه کنی چاره‌ای
✦
کزان گم شود زشت پتیاره‌ای
“'Consider how thou mayest devise a scheme whereby that ugly calamity may be brought to ruin,'”
#19
که گستهم را زیر سنگ‌آوری
✦
دل وخانهٔ ما به چنگ آوری
“'So that thou mayest bring Gustaham beneath the stone, and gain control of our heart and house.'”
#20
چو این کرده باشی سپاه تو را
✦
همان در جهان نیک خواه تو را
“'When thou hast accomplished this, thy troops and whoever in the world wishes thee well,'”
#21
مر آن را که خواهی دهم کشوری
✦
بگردد بر آن کشور اندر سری
“'To whomever thou desirest I shall bestow a realm, that he may rule over that domain.'”
#22
توآیی به مشکوی زرین من
✦
سرآورده باشی همه کین من
“'Thou shalt come to my golden palace, having fulfilled all my desire for vengeance.'”
#23
برین برخورم سخت سوگند نیز
✦
فزایم برین بندها بند نیز
“'Upon this I shall take a mighty oath, and add solemn pledges upon pledges.'”
#24
اگر پیچم این دل ز سوگند من
✦
مبادا ز من شاد پیوند من
“'If I turn my heart from this oath of mine, may my kin never rejoice in me!'”
#25
بدو گفت گردوی نوشه بدی
✦
چو ناهید در برج خوشه بدی
“Garduy said to him: 'Mayest thou be immortal, shining like Venus in the constellation of Virgo!'”
#26
تو دانی که من جان و فرزند خویش
✦
برو بوم آباد و پیوند خویش
“'Thou knowest that my own life, my children, my cultivated lands, and my relatives,'”
#27
بجای سر تو ندارم به چیز
✦
گرین چیزها ارجمندست نیز
“'I hold as nothing compared to thy head, even though these things be dearly prized.'”
#28
بدین کس فرستم به نزدیک اوی
✦
درفشان کنم جان تاریک اوی
“'I shall send a messenger to her, to illuminate her darkened soul.'”
#29
یکی رقعه خواهم برو مهر شاه
✦
همان خط او چون درخشنده ماه
“'I request a scroll bearing the Shah’s seal, and his handwriting shining like the radiant moon.'”
#30
به خواهر فرستم زن خویش را
✦
کنم دور زین در بد اندیش را
“'I shall send my own wife to my sister, to banish that evil-minded foe from this threshold.'”
#31
که چونین سخن نیست جز کار زن
✦
به ویژه زنی کو بود رای زن
“'For such a subtle matter can only be accomplished by a woman, especially a woman of wise counsel.'”
#32
برین نیز هر چون همی‌بنگرم
✦
پیام تو باید بر خواهرم
“'Moreover, as I look upon this, thy message must be carried to my sister.'”
#33
بر آید بکام تو این کار زود
✦
برین بیش و کم بر نباید فزود
“'This work shall soon be fulfilled according to thy desire; nothing more nor less need be added.'”
#34
چو بشنید خسرو بران شاد شد
✦
همه رنجها بر دلش باد شد
“When Khosrow heard this, he rejoiced, and all sorrow vanished like wind from his heart.”
#35
هم آنگه ز گنجور قرطاس خواست
✦
ز مشک سیه سوده انقاس خواست
“He straightway called upon the treasurer for parchment, and asked for finely ground black musk ink.”
#36
یکی نامه بنوشت چون بوستان
✦
گل بوستان چون رخ دوستان
“He wrote a letter like a blooming garden, its flowers as bright as the faces of beloved friends.”
#37
پر از عهد و پیوند و سوگندها
✦
ز هر گونه‌ای لابه و پندها
“Filled with covenants, pledges, and solemn oaths, with every manner of entreaty and wise counsel.”
#38
چو برگشت عنوان آن نامه خشک
✦
نهادند مهری برو بر ز مشک
“When the address of that letter dried, they placed upon it a seal of fragrant musk.”
#39
نگینی برو نام پرویز شاه
✦
نهادند بر مهر مشک سیاه
“A signet bearing the name of King Parviz was set upon that seal of black musk.”
#40
یکی نامه بنوشت گردوی نیز
✦
بگفت اندرو پند و بسیار چیز
“Garduy also wrote a letter, offering counsel and many wise words therein.”
#41
سرنامه گفت آنک بهرام کرد
✦
همه دوده و بوم بدنام کرد
“At the head of the letter he wrote: 'What Bahram wrought brought shame upon our lineage and realm.'”
#42
که بخشایش آراد یزدان بروی
✦
مبادا پشیمان ازان گفت وگوی
“'May God grant him mercy, and may he not be repentant of those words.'”
#43
هرآنکس که جانش ندارد خرد
✦
کم و بیشی کارها ننگرد
“'Whosoever’s soul lacks wisdom will not consider the gain or loss in affairs.'”
#44
گر او رفت ما از پس اورویم
✦
بداد خدای جهان بگرویم
“'Though he has departed, we shall follow after him, trusting in the justice of the Creator of the world.'”
#45
چو جفت من آید به نزدیک تو
✦
درخشان کند جان تاریک تو
“'When my wife comes unto thee, she shall illuminate thy darkened soul.'”
#46
ز گفتار او هیچ گونه مگرد
✦
چو گردی شود بخت را روی زرد
“Deviate not in any way from his words; for if you turn away, fortune's face shall pale for you.”
#47
نهاد آن خط خسرو اندر میان
✦
بپیچید برنامه بر پرنیان
“He placed Khosrow's royal letter within, wrapping the decree in fine silk.”
#48
زن چاره گر بستد آن نامه را
✦
شنید آن سخنهای خود کامه را
“The resourceful woman took the letter, listening closely to those willful, urgent words.”
#49
همی‌تاخت تا بیشهٔ نارون
✦
فرستادهٔ زن به نزدیک زن
“She rode swiftly toward the Elm Forest, a woman messenger hastening to meet another woman.”
#50
ازو گردیه شد چو خرم بهار
✦
همان رخ پر از بوی و رنگ و نگار
“At her sight, Gordyeh blossomed like joyful spring, her countenance full of brilliance, color, and grace.”
#51
زبهرام چندی سخن راندند
✦
همی آب مژگان بر افشاندند
“For a time they spoke of Bahram, shedding mournful tears in his memory.”
#52
پس آن نامهٔ شوی با خط شاه
✦
نهانی بدو داد و بنمود راه
“Then secretly she gave her the brother's letter bearing the King’s script, revealing the path to take.”
#53
چو آن شیر زن نامهٔ شاه دید
✦
تو گفتی بروی زمین ماه دید
“When that lion-hearted woman beheld the royal decree, it was as if she saw the moon descended upon the earth.”
#54
بخندید و گفت این سخن رابه رنج
✦
ندارد کسی کش بود یار پنج
“She smiled and said, 'One who has five loyal companions will not consider this undertaking a hardship!'”
#55
بخواند آن خط شاه بر پنج تن
✦
نهان داشت زان نامدار انجمن
“She read the royal decree to five trusted men, keeping it hidden from the rest of the noble assembly.”
#56
چو بگشاد لب زود پیمان ببست
✦
گرفت آن زمان دست او را بدست
“As she spoke, she bound them to a swift pact, grasping their hands firmly in hers.”
#57
همان پنج تن را بر خویش خواند
✦
به نزدیکی خوابگه برنشاند
“She summoned those five men to her side and stationed them close to the bedchamber.”
#58
چو شب تیره شد روشنایی بکشت
✦
لب شوی بگرفت ناگه بمشت
“When dark night fell, she extinguished the light, and suddenly seized her husband's lips with her fist.”
#59
ازان مردمان نیز یار آمدند
✦
به بالین آن نامدار آمدند
“Her trusted men swiftly came to her aid, surrounding the bed of that renowned warrior.”
#60
بکوشید بسیار با مرد مست
✦
سر انجام گویا زبانش ببست
“She struggled long with the drunken man, until at last she silenced his speaking tongue forever.”
#61
سپهبد به تاریکی اندر بمرد
✦
شب و روز روشن به خسرو سپرد
“The commander perished in the darkness, leaving the bright day and night to King Khosrow.”
#62
بشهر اندرون بانگ و فریاد خاست
✦
بهر برزنی آتش وباد خاست
“A clamor and outcry arose within the city, and turmoil swept through every street like fire and wind.”
#63
چو آواز بشنید ناباک زن
✦
بخفتان رومی بپوشید تن
“When the fearless woman heard the sound, she put on Roman mail over her body.”
#64
شب تیره ایرانیان رابخواند
✦
سخنهای آن کشته چندی براند
“In the dark night she summoned the Iranians, speaking to them of the slain commander's end.”
#65
پس آن نامهٔ شاه بنمودشان
✦
دلیری و تندی بیفزودشان
“Then she revealed the King's missive to them, bolstering their courage and zeal.”
#66
همه سرکشان آفرین خواندند
✦
بران نامه برگوهر افشاندند
“All the noble chieftains sang praises, scattering jewels over that royal decree.”