بخش ۵۲ - آمدن تبرگ به پیام خاقان چین، کشتن او به دست گردیه و شکستن لشکر ترک
#1
ز لشکر بسی زینهاری شدند
✦
به نزدیک خاقان به زاری شدند
#2
برادر بیامد به نزدیک اوی
✦
که ای نامور مهتر جنگ جوی
#3
سپاه دلاور به ایران کشید
✦
بسی زینهاری بر ما رسید
#4
ازین ننگ تا جاودان بر درت
✦
بخندد همی لشکر و کشورت
#5
سپهدار چین کان سخنها شنید
✦
شد از خشم رنگ رخش ناپدید
#6
بدو گفت بشتاب و برکش سپاه
✦
نگه کن که لشکر کجا شد به راه
#7
بریشان رسی هیچ تندی مکن
✦
نخستین فراز آر شیرین سخن
#8
ازیشان نداند کسی راه ما
✦
مگر بشکنی پشت بدخواه ما
#9
به خوبی سخن گوی و بنوازشان
✦
به مردانگی سر بر افرازشان
#10
وگر هیچ سازد کسی با تو جنگ
✦
تو مردی کن و دور باش از درنگ
#11
ازیشان یکی گورستان کن به مرو
✦
که گردد زمین همچو پر تذرو
#12
بیامد سپهدار با شش هزار
✦
گزیده ز ترکان جنگی سوار
#13
به روز چهارم بریشان رسید
✦
زن شیر دل چون سپه را بدید
#14
ازیشان به دل بر نکرد ایچ یاد
✦
زلشکر سوی ساربان شد چوباد
#15
یکایک بنه از پس پشت کرد
✦
بیامد نگه کرد جای نبرد
#16
سلیح برادر به پوشید زن
✦
نشست از بر باره گام زن
#17
دو لشکر برابر کشیدند صف
✦
همه جانها برنهاده به کف
#18
به پیش سپاه اندر آمد تبرگ
✦
که خاقان ورا خواندی پیر گرگ
#19
به ایرانیان گفت کان پاک زن
✦
مگر نیست با این بزرگ انجمن
#20
بشد گردیه با سلیح گران
✦
میان بسته برسان جنگاوران
#21
دلاور تبرگش ندانست باز
✦
بزد پاشنه شد بر او فراز
#22
چنین گفت کان خواهرکشته شاه
✦
کجا جویمش در میان سپاه
#23
که با او مرا هست چندی سخن
✦
چه از نو چه از روزگار کهن
#24
بدو گردیه گفت اینک منم
✦
که بر شیر درنده اسپ افگنم
#25
چو بشنید آواز او را تبرگ
✦
بران اسپ جنگی چو شیر سترگ
#26
شگفت آمدش گفت خاقان چین
✦
تو را کرد زین پادشاهی گزین
#27
بدان تا تو باشی ورا یادگار
✦
ز بهرام شیر آن گزیده سوار
#28
همی‌گفت پاداش آن نیکوی
✦
بجای آورم چون سخن بشنوی
#29
مرا گفت بشتاب و او را بگوی
✦
که گر زآنک گفتم ندیدی تو روی
#30
چنان دان که این خود نگفتم ز بن
✦
مگر نیز باز آمدم زان سخن
#31
ازین مرز رفتن مرا روی نیست
✦
مکن آرزو گر تو را شوی نیست
#32
سخنها برین گونه پیوند کن
✦
وگر پند نپذیردت بند کن
#33
همان را که او را بدان داشتست
✦
سخنها ز اندازه بگذاشتست
#34
بدو گردیه گفت کز رزمگاه
✦
به یکسو شویم از میان سپاه
#35
سخن هرچ گفتی تو پاسخ دهم
✦
تو را اندرین رای فرخ نهم
#36
ز پیش سپاه اندر آمد تبرگ
✦
بیامد بر نامدار سترگ
#37
چو تنها بدیدش زن چاره جوی
✦
از آن مغفر تیره بگشاد روی
#38
بدو گفت بهرام را دیده‌ای
✦
سواری و رزمش پسندیده ای
#39
مرا بود هم مادر و هم پدر
✦
کنون روزگار وی آمد به سر
#40
کنون من تو را آزمایش کنم
✦
یکی سوی رزمت نمایش کنم
#41
اگر از در شوی یابی بگوی
✦
همانا مرا خود پسندست شوی
#42
بگفت این وزان پس برانگیخت اسپ
✦
پس او همی‌تاخت ایزد گشسپ
#43
یکی نیزه زد بر کمربند اوی
✦
که بگسست خفتان و پیوند اوی
#44
یلان سینه با آن گزیده سپاه
✦
برانگیخت اسپ اندر آن رزمگاه
#45
همه لشکر چین بهم بر شکست
✦
بسی کشت و افگند و چندی بخست
#46
دو فرسنگ لشکر همی‌شد ز پس
✦
بر اسپان نماندند بسیار کس
#47
سراسر همه دشت شد رود خون
✦
یکی بی‌سر و دیگری سرنگون
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.