🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
34 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵۴ - نمایش قدرت سپاه ایران به فرستادگان چین
شاهنشاه نوشین‌روان بزم و نخچیرگاهی گران برپا ساخت و یک ماه کامل فرستادگان را در ایوان شاهی و شکارگاه‌های خرّم پذیرایی کرد. سپس فرمان داد تا در دشت پهناور سرادقی والا برافرازند؛ چندان سوار بر گرد آن گرد آمدند که از گرد سم اسبان، خورشید در آسمان تیره گشت. مرزبانان زرین‌کمر از اقصی نقاط ایران‌زمین، پهلوانان بلوچ و دلاوران گیلان با سپرهای زرنگار و جامه رزمی آراسته، گرد ایوان شهریار فراهم آمدند. سیصد فیل جنگی با ستام زرین و شمشیرهای زرین‌نیام پیش فرستاده شد؛ درخشش تیغ‌ها و ژوپین‌ها چنان بود که گویی آهن و زر در هم تنیده‌اند. بر پشت پیلان جامه‌های دیبا کشیده و تخت‌های پیروزه‌گون ردیف کرده بودند. غریو کوس و کرنا در دشت پیچید و زمین از سم اسبان به لرزه درآمد.

فرستادگان بردع، هند، روم و تمام شهریاران جهان در آن دشت گرد آمدند. نوشین‌روان به فرستاده چین و همگان نشان داد که پادشاهی حقیقی از آنِ کیست و از فراز خورشید تا پشت ماهیان دریا زیر فرمان شاهنشاه ایران قرار دارد. سواران جنگی به میدان درتاختند؛ گروهی با کوپال و تیغ و گروهی با تیر و کمان و نیزه، هنر خویش را به رخ کشیدند. دشت یکسره پر شد از نیزه‌داران و ژوپین‌زنان. فرستادگان دیارهای بیگانه از دیدن شکوه این لشکر، سازوکار ناپیداخانه و هیبت شهریار در شگفت ماندند. آنان نهانی به یکدیگر گفتند که اگرچه این نمایش باشکوه است، اما ما دوست داریم هنر رزمی شخصِ نوشین‌روان را ببینیم تا چون به کشور خود بازمی‌گردیم، از دلاوری بی‌مانند او یاد کنیم.

سخن نهانی فرستادگان به گوش شهریار رسید. نوشین‌روان لبخند زد و به گنجور فرمان داد تا ابزار نبرد خاصه شاهی را به دشت آورد. زره، خفتان، خود و گرز او را آوردند و گره از آن گشودند. سلاحی چنان سنگین و کلان که هیچ پهلوان زورآزمایی در لشکر حتی توان برداشتن خفتان او را از روی زمین نداشت و گرز و خود او را جز بر و یالِ نيرومندِ شخصِ شاه کسی برنمی‌داشت. نوشین‌روان چون پیلی مست گرز گاوسار بر دست گرفت، بر باره گام‌زن نشست و وارد صحنه کارزار شد. ناله کرنای و زنگ پیلان هوا را شکافت و زمین زیر سم باره شهریار نالید. کسری نوشین‌روان با خود و گبر و سنان، به چپ و راست تاختن گرفت و عنان پیچید و چنان مهارت رزمی شگفت‌انگیزی به نمایش گذاشت که فرستادگان جهان یکسره زبان به آفرین گشودند و سر احترام بر خاک نهادند.
#1
ببودند یک ماه نزدیک شاه
✦
به ایوان بزم و به نخچیرگاه
#2
یکی بارگه ساخت روزی به دشت
✦
ز گردسواران هوا تیره گشت
#3
همه مرزبانان زرین کمر
✦
بلوچی و گیلی به زرین سپر
#4
سراسر بدان بارگاه آمدند
✦
پرستنده نزدیک شاه آمدند
#5
چوسیصدز پیلان زرین ستام
✦
ببردند وشمشیر زرین نیام
#6
درخشیدن تیغ و ژوپین وخشت
✦
تو گویی که زر اندر آهن سرشت
#7
بدیبا بیاراسته پشت پیل
✦
بدو تخت پیروزه هم رنگ نیل
#8
زمین پرخروش وهوا پر ز جوش
✦
همی کر شده مردم تیزگوش
#9
فرستادهٔ بردع وهند و روم
✦
ز هر شهریاری ز آباد بوم
#10
ز دشت سواران نیزه گزار
✦
برفتند یک سر سوی شهریار
#11
به چینی نمود آنک شاهی کراست
✦
ز خورشید تا پشت ماهی کراست
#12
هوا پر شد از جوش گرد سوار
✦
زمین پرشد از آلت کار زار
#13
به دشت اندر آورد گه ساختند
✦
سواران جنگی همی‌تاختند
#14
به کوپال و تیغ و بتیر و کمان
✦
بگشتند گردنکشان یک زمان
#15
همه دشت ژوپین‌زن و نیزه‌دار
✦
به یک سو پیاده به یک سو سوار
#16
فرستادگان را ز هر کشوری
✦
ز هر نامداری و هر مهتری
#17
شگفت آمد از لشکر و ساز اوی
✦
همان چهره و نام وآواز اوی
#18
فرستادگان یک به دیگر به راز
✦
بگفتند کین شاه گردن‌فراز
#19
هنر جوید وهیچ پیچد عنان
✦
به کردار پیکر نماید سنان
#20
هنر گر نمودی به ما شهریار
✦
ازو داشتی هر یکی یادگار
#21
چو هریک برفتی برشاه خویش
✦
سخن داشتی یارهمراه خویش
#22
بگفتی که چون شاه نوشین‌روان
✦
بدیده نبینند پیر و جوان
#23
سخن هرچ گفتند اندر نهان
✦
بگفتند با شهریار جهان
#24
به گنجور فرمود پس شهریار
✦
که آرد به دشت آلت کارزار
#25
بیاورد خفتان وخود و زره
✦
بفرمود تا برگشاید گره
#26
گشاده برون کرد زورآزمای
✦
نبرداشتی جوشن او زجای
#27
همان خود و خفتان و کوپال اوی
✦
نبرداشتی جز بر و یال اوی
#28
کمانکش نبودی به لشکر چنوی
✦
نه ازنامداران چنان جنگجوی
#29
به آوردگه رفت چون پیل مست
✦
یکی گُرزه گاو پیکر به دست
#30
به زیر اندرون با رهٔ گامزن
✦
ز بالای او خیره شد انجمن
#31
خروش آمد و ناله کرنای
✦
هم از پشت پیلان جرنگ درای
#32
تبیره زنان پیش بردند سنج
✦
زمین آمد از سم اسبان به رنج
#33
شهنشاه با خود و گبر و سنان
✦
چپ و راست گردان و پیچان عنان
#34
فرستادگان خواندند آفرین
✦
یکایک نهادند سر بر زمین

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: