🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵۳ - پیشنهاد صلح و نامه خاقان به کسری
هنگامی که خاقان چین سخنان موبد دانای خویش را شنید، اندیشه‌ای نیکو و شایسته در دل پروراند. او با کاردانان و خردمندان خویش به مشورت نشست و گفت: «پیش روی ما دو کار ناگزیر است و در برابر دگرگونی‌های روزگار نباید خاموش ماند. در پیش گرفتن جنگ جز رنج و زیان به بار نیاورد و پراکندن گنج در راه آشتی و داد بسیار بهتر است. زیرا زر و سیم نه پوشش انسان می‌شود و نه خوراک او در روز نبرد. آنچه مردم به آن نیازمندند امنیت، آسایش، جامه‌های نغز و بستر آرام است. پس هر آن‌کس که از گزند بدی هراسان است، باید درم را خوار شمارد تا تن و جانش آسوده ماند.»

پس خاقان از میان سپاه خود ده تن از مردان سخنور، دانا و کارآزموده را برگزید. سپس نامه‌ای آراسته به آفرین و درود با خطی زیبا بر پرنیان چین بنگاشت. آن ده سوار دانادپژوه نهان از چشمان نامحرمان تا درگاه شاهنشاه ایران، کسری نوشین‌روان، شتافتند.

چون خبر ورود فرستادگان خاقان به کسری رسید، شاهنشاه دستور داد تا ایوان شهریاری را بیارایند و پرده را بردارند. فرستادگان با شادی و اکرام وارد بارگاه شدند، سر بر خاک نهادند و پیغام و هدایای بی‌شمار خاقان را پیشکش کردند. نامه‌ای را که بر حریر چینی نگاشته شده بود به دبیر شاه دادند. دبیر نامه را گشود و در میان حیرت همگان خواندن گرفت.

سرِ نامه آراسته به آفرین دادارِ جهان‌آفرین بر شهریار ایران‌زمین بود؛ سپس از شکوه و سپاه و گنج خاقان سخن رفته بود و اینکه فغفور چین او را خلیفه خویش ساخته و دخترش را به همسری او داده است. خاقان در نامه افزوده بود که چگونگی سرقت هدایای شاه به دست هیتالیان را شنیده و به کین‌خواهی آن، از شهر چاچ گذشته و با لشکرکشی تا رود گلزریون، سپاه غاتفر را در هم شکسته و آب جیحون را از خون دشمنان لعل‌گون ساخته است. او در پایان از پیروزی، فرزانگی و شرم و دادگری کسری ستایش کرده و خواهان دوستی و پیوند جاودان با شاهنشاه ایران گشته بود. کسری چون متن نامه و بزرگ‌منشی خاقان را دید، فرستادگان را گرامی داشت، جایگاهی والا به آنان داد و بزمی باشکوه با باده و خوان شاهانه برپا ساخت.
#1
چوبشنید خاقان ز موبد سخن
✦
یکی رای شایسته افگند بن
#2
چنین گفت با کاردان راه‌جوی
✦
که این را چه بیند خردمند روی
#3
دوکارست پیش اندرون ناگزیر
✦
که خامش نشاید بدن خیره خیر
#4
که آن را به پایان جز از رنج نیست
✦
به از بر پراگندن گنج نیست
#5
ز دینار پوشش نیاید نه خورد
✦
نه گستردنی روز ننگ و نبرد
#6
بدو ایمنی باید و خوردنی
✦
همان پوشش و نغز گستردنی
#7
هرآنکس که از بد هراسان شود
✦
درم خوار گیرد تن آسان شود
#8
ز لشکر سخنگوی ده برگزید
✦
که دانند گفتار دانا شنید
#9
یکی نامه بنبشت با آفرین
✦
سخندان چینی چو ار تنگ چین
#10
برفت آن خرد یافته ده سوار
✦
نهان پرسخن تا درشهریار
#11
به کسری چو برداشتند آگهی
✦
بیاراست ایوان شاهنشهی
#12
بفرمود تا پرده برداشتند
✦
ز درگاهشان شاد بگذاشتند
#13
برفتند هر ده برشهریار
✦
ابا نامه و هدیه و با نثار
#14
جهاندار چون دید بنواختشان
✦
ز خاقان بپرسید و بنشاختشان
#15
نهادند سر پیش او بر زمین
✦
بدادند پیغام خاقان چین
#16
به چینی یکی نامه‌ای برحریر
✦
فرستاده بنهاد پیش دبیر
#17
دبیر آن زمان نامه خواندن گرفت
✦
همه انجمن ماند اندر شگفت
#18
سر نامه بود از نخست آفرین
✦
ز دادار بر شهریار زمین
#19
دگر سر فرازی و گنج و سپاه
✦
سلیح وبزرگی نمودن به شاه
#20
سه دیگر سخن آنک فغفور چین
✦
مراخواند اندر جهان آفرین
#21
مرا داد بی‌آرزو دخترش
✦
نجویند جز رای من لشکرش
#22
وزان هدیه کز پیش نزدیک شاه
✦
فرستاد وهیتال بستد ز راه
#23
بران کینه رفتم من از شهر چاج
✦
که بستانم از غاتفر گنج وتاج
#24
بدان گونه رفتم ز گلزریون
✦
که شد لعلگون آب جیحون ز خون
#25
چو آگاهی آمد به ماچین و چین
✦
بگوینده برخواندیم آفرین
#26
ز پیروزی شاه ومردانگی
✦
خردمندی و شرم و فرزانگی
#27
همه دوستی بودی اندرنهان
✦
که جوییم باشهریار جهان
#28
چو آن نامه بشنید و گفتار اوی
✦
بزرگی ومردی وبازار اوی
#29
فرستاده راجایگه ساختند
✦
ستودند بسیار و بنواختند
#30
چو خوان ومی آراستی میگسار
✦
فرستاده راخواستی شهریار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: