🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
20 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۸ - جنگ بزرگ میان خاقان چین و هیتالیان
هنگامی که غاتفر، پادشاه هیتالیان، آگاه گشت که خاقان چین لشکری گران آراسته و نیت کشورداری و کین‌توزی دارد، بی‌درنگ دست به کار شد. فرمان داد تا سراسر قلمرو او از بلخ و شگنان تا کرانه‌های آموی، زم، سومان، ترمذ و ویسه‌گرد خروش رزم بردارند. گنجینه‌ها گشوده گشت و لشکری بیکران چون خیل مور و ملخ از دشت و کوه و ریگزار برخواست. از آن سو، خاقان چین با سپاهی که خورشید را در دود و گرد خویش پنهان می‌ساخت، از رود ترک گذشت. دشت مای و مرغ و حوالی بخارا از زنگار تیغ‌های بنفش، نیزه‌های سرکش و درفش‌های رنگارنگ به لرزه درآمد. بخارا پادگان و لشکرگاه اصلی شاه هیتال شد و دو سپاه چون دو کوه پولادین به یکدیگر پیوستند. چنان نبرد تنگ و سهمگینی آغاز شد که راه بر وزش باد فروبسته گشت؛ چکاچک تیغ‌های تابناک و گرزهای گران چنان برآفرید که گویی آهن خود زبان به سخن گشوده و هوا مترجم صاعقه‌وار ضربات گشته است. گردی سیاه برخاست و روشنایی مهر و ماه را ربود. مردم کشانی و سغدی با دیدگانی پر از اشک به نظاره نشستند تا ببینند گردش چرخ گردون پیروزی را به نام کدام شهریار رقم خواهد زد. هفت روز و هفت شب، دو لشکر بی‌امان در هم آمیختند؛ پشته‌ها از کشته ساخته شد و خاک و سنگ از خون رزمجویان به رنگ ارغوان درآمد، چندان که عقاب تیزپرواز را چشمان از گرد رزم نابینا گشت و آفتاب در دره تاریک جنگ فرو رفت.
#1
چو آگاه شد غاتفر زان سخن
✦
که خاقان چینی چه افگند بن
#2
سپاهی ز هیتالیان برگزید
✦
که گشت آفتاب ازجهان ناپدید
#3
زبلخ وز شگنان و آموی و زم
✦
سلیح وسپه خواست و گنج درم
#4
ز سومان وز ترمذ و ویسه گرد
✦
سپاهی برآمد زهرسوی گرد
#5
ز کوه و بیابان وز ریگ و شخ
✦
بجوشید لشکر چو مور و ملخ
#6
چو بگذشت خاقان برود تَرَک
✦
توگفتی همی تیغ بارد فلک
#7
سپاه انجمن کرد بر مای و مرغ
✦
سیه گشت خورشید چون پر چرغ
#8
ز بس نیزه وتیغهای بنفش
✦
درفشیدن گونه گونه درفش
#9
بخارا  پر از گرد وکوپال بود
✦
که لشکرگه شاه هیتال بود
#10
بشد غاتفر با سپاهی چو کوه
✦
ز هیتال گرد آوریده گروه
#11
چو تنگ اندرآمد ز هر سو سپاه
✦
ز تنگی ببستند بر باد راه
#12
درخشیدن تیغهای سران
✦
گراییدن گُرزهای گران
#13
توگفتی که آهن زبان داردی
✦
هوا گُرز را ترجمان داردی
#14
یکی باد برخاست و گردی سیاه
✦
بشد روشنایی ز خورشید و ماه
#15
کشانی وسغدی شدند انجمن
✦
پر از آب رو کودک و مرد وزن
#16
که تا چون بود کارآن رزمگاه
✦
کرا بردهد گردش هور وماه
#17
یکی هفته آن لشکر جنگجوی
✦
بروی اندر آورده بودند روی
#18
به هر جای برتوده‌ای کشته بود
✦
ز خون خاک وسنک ارغوان گشته بود
#19
ز بس نیزه و گُرز و کوپال و تیغ
✦
توگفتی همی سنگ بارد ز میغ
#20
نهان شد بگرد اندرون آفتاب
✦
پر از خاک شد چشم پران عقاب

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: