🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
94 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۹ - اسکندر به جامهٔ فرستاده نزد فغفور چین، نامهٔ جنگ و ساو، پاسخ نرم و بار هدایا
پس از آسودن از فتوحات شرق و غرب، اسکندر فرمان داد تا درفش‌های جنگی به سوی سرزمین چین برافراشته گردند. سپاهیان بی‌شمار او منزل به منزل، چهل روز تمام بر پهنه دشت راندند تا بر کرانه دریایی بزرگ خیمه زدند. اسکندر سراپرده‌های دیبا برافراشت و لشکریان را جای داد. آن‌گاه دبیری چیره دست را فراخواند تا نامه‌ای از سوی «اسکندر شهرگیر» بنویسد؛ نامه‌ای سرشار از شکوهِ فاتحان و بیمِ رزم. اما اسکندر را اندیشه‌ای دیگر در سر بود؛ او جامه فرستادگان بر تن کرد و پنج تن از خردمندان دانای روم را با خویش همراه ساخت و سالاری سپاه را به سپهسالار خویش سپرد تا شخصاً خوی و منش پادشاه چین را بسنجد.

چون خبر آمدن فرستاده شاه روم به گوش فغفور چین رسید، او لشکری آراسته به استقبال فرستاد. اسکندر با وقار و شکوه به بارگاه سرکشید. فغفور او را بر جایگاهی والامقام نشانید و بنواخت. چو خورشید برآمد، فرستاده روم پیام و نامه قیصر را پیش نهاد. در نامه، اسکندر خود را دارنده جهان، سرکوبگر دارا و فور و فریان تازی خوانده بود و اعلام داشته بود که شمار سپاهش از گنجایش آسمان بیرون است؛ پس از فغفور خواسته بود که یا طوق بندگی بر گردن نهد و ساو و باج گران از گوهر و زر و دیبا و عاج بفرستد، یا آماده ویرانی کشور خویش گردد.

فغفور چین چون نامه پرکبر و خشم اسکندر را خواند، اندکی برآشفت اما خشم خویش را در دل نهفت و لبخند زد. او رو به فرستاده کرد و گفت: «از منش و خوی و بالای اسکندر چه می‌دانی؟» اسکندر در جامه فرستاده، فر و شکوه خویش را چنین ستود که: «اسکندر را سرو بالا است و زور پیل دارد، بخشش او چون نیل خروشان است و زبانش چن برنده تیغ؛ چون سخن گوید، عقاب را از ابر بر زمین فرود آورد!» فغفور از این پاسخ به اندیشه فرو رفت و به بزم و میگساری فرمان داد. آن شب را به شادی گذراندند و اسکندر ترنجی زرین در دست، نیم‌مست به خوابگاه بازگشت.

بامدادان فغفور دبیر فراخواند تا پاسخی درخور و آراسته چو بهشت بنویسد. پاسخ با نام و سپاس پروردگار دادگر آغاز شد. فغفور با کلامی نرم و پرحکمت نوشت: «ای شاه روم، شکست دارا و فور نه تنها از نیروی بازوی تو، که از گردش روزگار و قضای الهی بود. جهان فانی است و گردنکشانی چون جمشید و ضحاک و فریدون نیز بر باد رفتند. آیین ما بر خون‌ریزی استوار نیست و من از تو بیمی به دل راه نمی‌دهم، چرا که یزدان‌پرستم نه خسروپرست.» با این حال، فغفور افزود که از سر بخشندگی و پرهیز از جنگ، گنجی گرانبهاتر از آنچه خواسته شده بفرستد.

چون اسکندر پاسخ نامه و پندهای خردمندانه فغفور را بشنید، از شرم فرستاده‌نمایی خویش رخ برتافت و در دل عهد کرد که دیگر هرگز پنهانی و بدین شیوه به هیچ کجای جهان نرود. فغفور چین نیز گنجینه‌های افسانه‌ای خویش را گشود: پنجاه تاج گوهرنشان، ده تخت عاج، هزار شتر بارکش از سیم و زر، دیباهای گرانقدر، کافور، مشک، سنجاب، سمور، صد زین سیمین و پنجاه زین زرین، و شتران فراوان حامل دارچینی و طبایف چین. او فرستاده‌ای خردمند و شیرین‌سخن را همراه با این کاروان هدایا نزد شاه فرستاد.

هنگامی که اسکندر به کشتی رسید و به نزد سپاه بازگشت، ملوانان و بزرگان لشکر او را بازشناختند و سر بر خاک نهادند. فرستاده چین دریافت که آن فرستاده زبردست و چرب‌زبان، خودِ اسکندر شهریار بوده است! اسکندر با ملاطفت به او اطمینان داد، هدایای فراوان به او بخشید و پیغامی سرشار از درود و دوستی برای فغفور فرستاد و پادشاهی چین را بدون جنگ و خون‌ریزی بر او جاودان ساخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: