چون پیکر بی‌جان اسکندر را به شهر اسکندریه آوردند، داوری روزگار بر جهانیان دگرگون شد و سوگی گران بر زمین سایه افکند. صندوق زرین پادشاه جهان‌گشا را بر دل هامون نهادند و غریو زاری و گفتگو از هر سو برخواست. از کودک و برنا تا مرد و زن اسکندریه گرد تابوت شاه حلقه زدند؛ چندان سپاهی و عامه گرد آمدند که اگر شمارشان می‌کردند، بیش از صد هزار مهندس در میان آن غوغا یافت می‌شد.
در پیشاپیش سوگواران، ارسطالیس حکیم ایستاده بود؛ آموزگار دانا که دیدگانش از گریستن سرشار از خون بود. دست بر صندوق تنگ اسکندر نهاد و با دلی پردرد فریاد برآورد که: «ای شاه یزدان‌پرست، کجا رفت آن هوش و دانش و تدبیر که بر جهان فرمان می‌راند و اینک خانه‌ای جز این تابوت تنگ نیافته است؟ چرا در بهار جوانی و اوج بالندگی، بالین خاک را بر تخت کیانی ترجیح دادی؟»
پس از ارسطو، دانشمندان و حکیمان روم یک‌به‌یک بر گرد تابوت فراز آمدند و اندرزهای تلخ و بیدارکننده سر دادند. یکی گفت: «ای شهریار رویین‌تن چون فیل، چه کسی پایت را از رفتار بازداشت و جوهر جانت را خست؟ کجا شد آن همه دوراندیشی و نشست‌های تدبیر؟» دیگری بانگ برآورد: «سال‌ها زر را در گنجینه‌ها پنهان می‌کردی و کنون این زر است که تن بی‌جانت را در آغوش کشیده است!» حکیمی دیگر گفت: «هیچ‌کس را توان گریختن از چنگال قدرتمند تو نبود، چرا خود به دست مرگ گردن نهادی؟ زرق‌وبرق پادشاهی و رنج اندوختن مال چه سودی بخشید، درحالی‌که فردا در پیشگاه دادار جهان، هرچه کشته‌ای درو خواهی کرد؟»
حکیمان بر ناپایداری دنیا و بی‌پناهی آدمی نالیدند: «اوستاد حقیقی روزگار اکنون به تو آن دانشی را خواهد آموخت که در زیستن نیازموده بودی. چو مرگ دست بر چون تو پادشاهی دراز کرد، بر ماست که دست از افزون‌طلبی برداریم. ای کسی که چهرخوردشیدوشت از ماه و مهر والاتر بود، چرا رخ از یاران پنهان کرده‌ای؟ دیباهای فاخر بر تن داشتی و تاج و تخت عاج در جستجوی تو بودند، اما کنون گنجت به تابوتی تنگ بدل گشته است. تو پرستندگان چینی و رومی را رها کردی و تنها زر را در کنار گرفتی.»
آنگاه پرسیدند: «چون پروردگار از تو پرسد چرا خون بزرگان را ریختی و سخت به مال دنیا آویختی، چه پاسخی خواهی داد؟ خنک آن‌که از گیتی جز نام نیک نبرد! با خاموشی زبان تو، هر که تاج و تختت را دید باید از غرور سرکشی دست کشد، چراکه این جهان سپنج بر هیچ‌کس پایدار نمی‌ماند. کارنامه اعمالت چون باد گذشت و سرکشان از بیم تو رهایی یافتند؛ اینک در دادگاه بزرگ الهی حقیقت آشکار خواهد گشت.» بدین‌سان حکیمان بر تابوت جهان‌گشای مقدونی مویه کردند و بی‌ثباتی تاج‌وتخت شهریاران را گوشزد نمودند.