🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
33 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - فرستادن مادر اسکندر به اصفهان، آوردن روشنک با جهاز شاهانه و نشاندنش بر تخت زرین
اسکندر، شهریار نوین جهان، وصیت و آخرین گفتار دارا را به یاد آورد و بر آن شد تا پیمان خویش را به کمال رساند. او مادر فرزانه خویش، ناهید را از عموریه به نزد خویش فراخواند و رازی را که بر بستر مرگ دارا رفته بود، بازگفت. اسکندر مادر را فرمان داد تا گام در راه اصفهان نهد و به دیداری شایسته با دلارای، بانوی دارا، بشتابد و دختر والاتبار او، روشنک را نگریسته و پیام مهر و ستایش شاهی را بدو رساند. مادر شاه با خوان و خلوتی شاهانه، همراه با سیصد کنیزک رومی که جام‌های زرین بر دست داشتند، صد شتر از گسترده‌های گران‌بها و دیباهای زرفت و سی هزار دینار نثار، همراه با ده تن از فیلسوفان شیرین‌سخن و ترجمانان دانا راهی اصفهان شد.

چون کاروان مادر اسکندر به نزدیکی اصفهان رسید، مهان و بزرگان پارس به پیشواز آمدند. دلارای خود با بزرگان به دهلیز آمد و چنان نثاری از گوهر و سیم بر پای کاروان فرو ریختند که گنجینه‌های درم خوار گشت. پس از پذیرایی شاهانه، دلارای جهاز بی‌مانند و بی‌نظیری برای دخترش روشنک آماده ساخت؛ قطاری از شتران که فرسنگ‌ها راه را می‌پیمودند، مالامال از زر و سیم، جامه‌های گران‌بها، اسبان تازی با ستام زرین، تیغ‌های هندی در نیام طلا، و زره و کلاه‌خود و برگستوان. چهل مهد زرین برپا شد و روشنک، ماهِ رویِ دودمان کیانی، در مهدی شاهوار نشست. با آنکه دل‌ها از سوگ دارا خونین بود، لب‌ها به لبخند آذین بستند و بر سرِ چترِ دیبایِ شاهزاده، مشک و درم باریدند.

چون روشنک چون ماهِ تابان وارد کاخ اسکندر شد، شهریار روم و ایران در قامتِ رسا و چهره فرشته‌گون او نگریست؛ گویی حکمت و خرد، خود او را به مهر پرورده بود. مادر اسکندر دختر را بر تخت زرین نشاند و اسکندر دل و جان نثار او ساخت. یک هفته به شادمانی و رای‌زنی گذشت و شاه دریافت که روشنک را جز بزرگی، شرم، آهستگی و خردمندی ویژگی نیست. بدین سان، آیین زناشویی برپای گشت، نویدِ دادگری بر سرتاسر ایران و توران و چین طنین‌انداز شد و ویرانی‌ها به آبادانی گرایید.
#1
ز عموریه مادرش را بخواند
✦
چو آمد سخنهای دارا براند
#2
بدو گفت نزد دلارای شو
✦
به خوبی به پیوند گفتار نو
#3
به پرده درون روشنک را ببین
✦
چو دیدی ز ما کن برو آفرین
#4
ببر طوق با یاره و گوشوار
✦
یکی تاج پر گوهر شاهوار
#5
صد اشتر ز گستردنیها ببر
✦
صد اشتر ز هر گونه دیبا به زر
#6
هم از گنج دینار چو سی هزار
✦
به بدره درون کن ز بهر نثار
#7
ز رومی کنیزک چو سیصد ببر
✦
دگر هرچ باید همه سر به سر
#8
یکی جام زر هر یکی را به دست
✦
بر آیین خوبان خسروپرست
#9
ابا خویشتن خادمان بر براه
✦
ز راه و ز آیین شاهان مکاه
#10
بشد مادر شاه با ترجمان
✦
ده از فیلسوفان شیرین‌زبان
#11
چو آمد به نزدیکی اصفهان
✦
پذیره شدندش فراوان مهان
#12
بیامد ز ایوان دلارای پیش
✦
خود و نامداران به آیین خویش
#13
به دهلیز کردند چندان نثار
✦
که بر چشم گنج درم گشت خوار
#14
به ایوان نشستند با رای‌زن
✦
همه نامداران شدند انجمن
#15
دلارای برداشت چندان جهیز
✦
که شد در جهان روی بازار تیز
#16
شتر در شتر رفت فرسنگها
✦
ز زرین و سیمین وز رنگها
#17
ز پوشیدنی و ز گستردنی
✦
ز افگندنی و پراگندنی
#18
ز اسپان تازی به زرین ستام
✦
ز شمشیر هندی به زرین نیام
#19
ز خفتان و از خود و برگستوان
✦
ز گوپال و ز خنجر هندوان
#20
چه مایه بریده چه از نابرید
✦
کسی در جهان بیشتر زان ندید
#21
ز ایوان پرستندگان خواستند
✦
چهل مهد زرین بیاراستند
#22
یکی مهد با چتر و با خادمان
✦
نشست اندرو روشنک شادمان
#23
ز کاخ دلارای تا نیم راه
✦
درم بود و دینار و اسپ و سپاه
#24
ببستند آذین به شهر اندرون
✦
پر از خنده لبها و دل پر ز خون
#25
بران چتر دیبا درم ریختند
✦
ز بر مشک سارا همی بیختند
#26
چو ماه اندر آمد به مشکوی شاه
✦
سکندر بدو کرد چندی نگاه
#27
بران برز و بالا و آن خوب چهر
✦
تو گفتی خرد پروریدش به مهر
#28
چو مادرش بر تخت زرین نشاند
✦
سکندر بروبر همی جان فشاند
#29
نشستند یک هفته با او به هم
✦
همی رای زد شاه بر بیش و کم
#30
نبد جز بزرگی و آهستگی
✦
خردمندی و شرم و شایستگی
#31
ببردند ز ایران فراوان نثار
✦
ز دینار وز گوهر شاهوار
#32
همه شهر ایران و توران و چین
✦
به شاهی برو خواندند آفرین
#33
همه روی گیتی پر از داد شد
✦
به هر جای ویرانی آباد شد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: