🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
36 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت
اسکندر پس از دریافت پیام کید، نه تن از فرزانه، پردانش‌ترین و رازدارترین پیران رومی را برگزید تا راست‌آزمایی شگفتی‌های چهارگانه هند را بر عهده گیرند. او نامه‌ای پرنیاز و سرشار از پوزش و اکرام نوشت و به فرزانگان سپرد تا به دربار کید روند. در نامه آمده بود که چون این تسعِ دانا چشم بر آن چهار شگفتی بی‌نظیر گیتی اندازند و گواهی دهند، اسکندر منشوری دلپسند صادر خواهد کرد تا کید بر فرمانروایی هند جاودان و ایمن بماند.

فرزانگان رومی شتابان به دربار کید رسیدند. سالار هند با آغوش باز و خرم‌رویی آنان را پذیرفت، شایسته‌ترین جایگاه را برایشان آراست و خستگی راه را از تنشان زدود. بامدادان، چون خورشید تیغ زرین برکشید، کید ایوان خویش را به زیورهای چینی بیاراست و بر تخت زرین، دختر پری‌چهر خویش را نشانید؛ ماهرویی که گوهر زیباییش بی‌نیاز از هر آرایشی بود و برتر از زهره در نیلگون‌آسمان می‌درخشید.

چون نه فرزانه رومی به دیدن عروس درآمدند، از شکوه و زیبایی هوش‌ربای او بر جای خشکشان زد. چنان مبهوت آن جمال آسمانی شدند که پای پیران از رفتن بازماند و زبان‌هاشان جز به آفرین و نیایش دادار جهان‌افOverlap نچرخید. دیرزمانی بر سر جادوی نگارین او خیره ماندند تا آنکه فرستاده‌ای از سوی کید آنان را به حضور بازخواند و سبب دیرکردشان را جویا شد.

یکی از موبدان رومی بانگ برآورد که در هیچ نگارخانه‌ای چنین صورتی نتوان یافت؛ آیا او آدمی است یا گوهری که زیبایی هر ستاره را در خود گرد آورده است؟ پس فرزانگان انجمن ساختند، قرطاس و قلم برگرفتند و هر یک با مرکب سیاه، وصفی سوزان و دقیق از یکی از اندام‌های آن ماهرو بر کاغذ نگاشتند. پیام‌آوری بادپا نامه‌ها را شتابان به نزد اسکندر برد.

اسکندر چون اوصاف دختر کید را بخواند، از آن کلام شگرف در حیرتی خوش فرو رفت و فریاد برآورد که «به‌به که من خرم‌بهشت را دیدم!» پس بی‌درنگ پاسخ داد که فرزانگان همراه با آن چهار شگفتی و ماهروی هند (فغستان) بازگردند و منشور ایمنی و پادشاهی کید را به او سپارند، چرا که دیگر هیچ‌کس را بر کید دست درازی نخواهد بود و شهریار یونان از دادگری او خشنود گشته است.
#1
گزین کرد زان رومیان مرد چند
✦
خردمند و بادانش و بی‌گزند
#2
یکی نامه بنوشت پس شهریار
✦
پر از پوزش و رنگ و بوی و نگار
#3
که نه نامور ز استواران خویش
✦
ازین پرهنر نامداران خویش
#4
خردمند و بادانش و شرم و رای
✦
جهانجوی و پردانش و رهنمای
#5
فرستادم اینک به نزدیک تو
✦
نه پیچند با رای باریک تو
#6
تو این چیزها را بدیشان نمای
✦
همانا بباشد هم‌انجا به جای
#7
چو من نامه یابم ز پیران خویش
✦
جهاندیده و رازداران خویش
#8
که بگذشت بر چشم ما چار چیز
✦
که کس را به گیتی نبودست نیز
#9
نویسم یکی نامهٔ دلپسند
✦
که کیدست تا باشد او شاه هند
#10
خردمند نه مرد رومی برفت
✦
ز پیش سکندر سوی کید تفت
#11
چو سالار هند آن سران را بدید
✦
فراوان بپرسید و پاسخ شنید
#12
چنانچون ببایست بنواختشان
✦
یکی جای شایسته بنشاختشان
#13
دگر روز چون آسمان گشت زرد
✦
برآهیخت خورشید تیغ نبرد
#14
بیاراست آن دختر شاه را
✦
نباید خود آراستن ماه را
#15
به خانه درون تخت زرین نهاد
✦
به گرد اندر آرایش چین نهاد
#16
نشست از بر تخت خورشید چهر
✦
ز ناهید تابنده‌تر بر سپهر
#17
برفتند بیدار نه مرد پیر
✦
زبان چرب و گوینده و یادگیر
#18
فرستادشان شاه سوی عروس
✦
بر آواز اسکندر فیلقوس
#19
بدیدند پیران رخ دخت شاه
✦
درفشان ازو یاره و تخت و گاه
#20
فرو ماندند اندرو خیره خیر
✦
ز دیدار او سست شد پای پیر
#21
خردمند نه پیر مانده به جای
✦
زبانها پر از آفرین خدای
#22
نه جای گذر دید ازیشان یکی
✦
نه زو چشم برداشتند اندکی
#23
چو فرزانگان دیرتر ماندند
✦
کس آمد بر شاهشان خواندند
#24
چنین گفت با رومیان شهریار
✦
که چندین چرا بودتان روزگار
#25
همو آدمی بودکان چهره داشت
✦
به خوبی ز هر اختری بهره داشت
#26
بدو گفت رومی که ای شهریار
✦
در ایوان چنو کس نبیند نگار
#27
کنون هر یکی از یک اندام ماه
✦
فرستیم یک نامه نزدیک شاه
#28
نشستند پس فیلسوفان بهم
✦
گرفتند قرطاس و قیر و قلم
#29
نوشتند هر موبدی ز آنک دید
✦
که قرطاس ز انقاس شد ناپدید
#30
ز نزدیک ایشان سواری برفت
✦
به نزد سکندر به میلاد تفت
#31
چو شاه جهان نامه‌هاشان بخواند
✦
ز گفتارشان در شگفتی بماند
#32
به نامه هر اندام را زو یکی
✦
صفت کرده بودند لیک اندکی
#33
بدیشان جهاندار پاسخ نوشت
✦
که بخ‌بخ که دیدم خرم بهشت
#34
کنون بازگردید با چار چیز
✦
برین بر فزونی مجویید نیز
#35
چو منشور و عهد من او را دهید
✦
شما با فغستان بنه برنهید
#36
نیازارد او را کسی زین سپس
✦
ازو در جهان یافتم داد و بس

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: