اسکندر، شهریار جهاندار، پزشک فرزانه هندی را به حضور فراخواند تا راز تندرستی و درمان دردهای پنهان را از او بجوید. داناپزشک به او پاسخ داد که بن‌مایه بیماری‌ها از زیاده‌روی در خوراک و نادیده گرفتن اندازه برمی‌خیزد. او به شاه وعده داد که از دامن کوهستان، گیاهانی شفاپخش خواهد چید و ترکیبی برمی‌سازد که تن شهریار را همواره شاداب و بی‌گزند دارد، مویش را از سپیدی نابهنگام امان بخشد و خرد و توانش را چنان افزون گرداند که دلش چون بهار خرم شود.
اسکندر که هرگز چنین سخنان نغزی در پزشکی نشنیده بود، او را گرامی داشت و برتر از همه پزشکان جای داد. پزشک هندی به همراه گروهی از یاوران به کوهسار برآمد، گیاهان را بشناخت و آنچه را بی‌فایده بود فروگذاشت و از خالص‌ترین داروها تریاکی معجزه‌آسا برساخت. با آن داروی کوهی، تن شاه را بشست و سالیان دراز اسکندر را تندرست و توانا نگاه داشت.
اما با گذشت روزگار، اسکندر شب‌ها را به بیداری می‌گذراند و دل در گرو آمیزش فراوان با زیبارویان داشت. این افراط در کامجویی، رفته‌رفته مایه کاهش نیرو و ضعف تن او شد. روزی پزشک دانا چون به چهر و اشک چشمان شهریار نگریست، نشانه کاهش نیروی حیات را در او یافت و گفت که آمیزش بیش از اندازه با زنان، جوان را پیر و فرسوده می‌سازد. پزشک دریافت که شاه سه شب را بی‌خواب سپرده است، هرچند اسکندر به ظاهر سستی تن را پنهان می‌داشت.
شب‌هنگام، پزشک دارویی برای درمان کاهش نیروی شاه ساخت؛ اما اسکندر تنهایی پیشه کرد و از آمیزش با زیبارویان دست کشید. بامدادان چون پزشک هندی نگاه به چهر شاه انداخت و دید اشک چشمانش روشن و خالی از بار ضعف است، دانست که شهریار شب را به تنهایی و آرامش غنوده است. پس با شادی داروی آماده‌شده را دور ریخت، جام شرابی به دست گرفت و دستور داد خوان و ساز و سرود بیارایند.
اسکندر با شگفتی پرسید که چرا دارویی را که با رنج فراهم آورده بود ریخت. پزشک پاسخ داد که چون شهریار شب را تنها بخفت و تنش بیاسود، دیگر محتاج هیچ دارویی نیست، چراکه پرهیز و خوابِ تنها خود برترین درمان است. اسکندر از این هوشمندی بخندید، دلش از غم و بیماری آزاد گشت و دانش بی‌همتای هندوستان را ستود. پس از آن، پاداش فراوان شامل جامه خسروانی، کیسه‌ای از دینار و اسبی سیاه با تجهیزات زرین به پزشک خردمند بخشید و در حق دانش او دعای خیر نمود.