🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - پاسخ دلارای به نامهٔ سکندر: سوگ دارا، پذیرفتن شهریاری و نهادن تاج کیانی
چون دلارای، بانوی بزوار ایران‌زمین، سخنان پیام اسکندر را شنید، آهی سرد و سوزان از نهاد برکشید. دیدگانش در سوگ دارا، که اینک در خاک تیره‌گون خفته بود، خون گریست. او دبیری خردمند را به پیش فراخواند و در حالی که سرشک بر رخسار می‌فشاند، نامه‌ای نگاشت پر از فرزانگی و سخنان پرمغز.

نامه با نام و ستایش کردگار دادار و پروردگار جهان آغاز گشت و سپس از گردش روزگار و سپهر گردان یاد شد که گهی خشم بارد و گهی مهر. دلارای نگاشت که سال‌ها فرّ دارا را می‌جستند و نام او زیور زبانشان بود، اما چون روزگارش سرآمد و سریر پادشاهی‌اش به تخته‌های تابوت بدل شد، اینک برای اسکندر نیکویی، بزرگی، پیروزی و شهریاری جهان را آرزو می‌نماید.

بانوی فرزانه پاسخ داد که کیفر دادگرانهٔ اسکندر بر جانوشیار و ماهیار—آن دو خیانت‌پیشه که دست به خون خداوندکار خویش آلودند—شایسته بود؛ چرا که هر که خون شاه بریزد، روزگارش بر گیتی دراز نخواهد پائید. دلارای همچنین خواستگاری اسکندر از دخترش روشنک را مایهٔ شادمانی دل خویش دانست و اعلام داشت که روشنک و تمامی خاندان شاهی، سر به فرمان و رای اسکندر نهاده‌اند. او افزون بر این، نامه‌هایی به مهتران و پهلو-نژادان جنگاور ایران فرستاد تا همگان بدانند که فرمان دارا اینک فرمان اسکندر است و هیچ‌کس نباید از پیمان او سرپیچی کند.

آن‌گاه دلارای فرستادهٔ اسکندر را با جامه، بدره‌های زر و گنجینه‌های گران‌بها نواخت. چون فرستادهٔ رومی به نزد اسکندر بازگشت و شکوه بارگاه، آیین و پاسخ همه‌جانبهٔ بانوی ایران را بازگو کرد، چنان بود که گویی شاه دارا هنوز بر سریر خویش زنده است. اسکندر از این پیروزی فرخنده و دلنشین شادمان گشت و با آرامش و تدبیر، تاج شاهنشاهی کیانیان را بر سر نهاد.
#1
دلارای چون آن سخنها شنید
✦
یکی باد سرد از جگر برکشید
#2
ز دارا ز دیده ببارید خون
✦
که بد ریخته زیر خاک اندرون
#3
نویسندهٔ نامه را پیش خواند
✦
همه خون ز مژگان به رخ برفشاند
#4
مر آن نامه را خوب پاسخ نوشت
✦
سخنهای با مغز و فرخ نوشت
#5
نخست آفرین کرد بر کردگار
✦
جهاندار دادار پروردگار
#6
دگر گفت کز کار گردان سپهر
✦
کزویست پرخاش و آرام و مهر
#7
همی فر دارا همی خواستیم
✦
زبان را به نام وی آراستیم
#8
کنون چون زمان وی اندر گذشت
✦
سر گاه او چوب تابوت گشت
#9
ترا خواهم اندر جهان نیکوی
✦
بزرگی و پیروزی و خسروی
#10
به کام تو خواهم که باشد جهان
✦
برین آشکارا ندارم نهان
#11
شنیدم همه هرچ گفتی ز مهر
✦
که از جان تو شاد بادا سپهر
#12
ازان دخمه و دار وز ماهیار
✦
مکافات بدخواه جانوشیار
#13
چو خون خداوند ریزد کسی
✦
به گیتی درنگش نباشد بسی
#14
دگر آنک جستی همی آشتی
✦
بسی روز با پند بگذاشتی
#15
نیاید ز شاهان پرستندگی
✦
نجوید کس از تاجور بندگی
#16
به جای شهنشاه ما را توی
✦
چو خورشید شد ماه ما را توی
#17
مبادا به گیتی به جز کام تو
✦
همیشه بر ایوانها نام تو
#18
دگر آنک از روشنک یاد کرد
✦
دل ما بدان آرزو شاد کرد
#19
پرستندهٔ تست ما بنده‌ایم
✦
به فرمان و رایت سرافگنده‌ایم
#20
درودت فرستاد و پاسخ نوشت
✦
یکی خوب پاسخ بسان بهشت
#21
چو شاه زمانه ترا برگزید
✦
سر از رای او کس نیارد کشید
#22
نوشتیم نامه سوی مهتران
✦
به پهلو نژادان جنگاوران
#23
که فرمان داراست فرمان تو
✦
نپیچد کسی سر ز پیمان تو
#24
فرستاده را جامه و بدره داد
✦
ز گنجش ز هرگونه‌ای بهره داد
#25
چو رومی به نزد سکندر رسید
✦
همه یاد کرد آنچ دید و شنید
#26
وزان تخت و آیین و آن بارگاه
✦
تو گفتی که زنده‌ست بر گاه شاه
#27
سکندر ز گفتار او گشت شاد
✦
به آرام تاج کیی بر نهاد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: