بخش ۱۸ - نبرد اسکندر با فور: گریز پیلان از آتش، کشتن فور در نبرد تن‌به‌تن و سپردن تخت به سورگ

حکایت باستانی بخش «بخش ۱۸ - نبرد اسکندر با فور: گریز پیلان از آتش، کشتن فور در نبرد تن‌به‌تن و سپردن تخت به سورگ» از کهن‌دیار ایران‌زمین.

چو اسکندر آمد به نزدیک فور

✦

بدید آن سپه این سپه را ز دور

خروش آمد و گرد رزم از دو روی

✦

برفتند گردان پرخاشجوی

به اسپ و به نفط آتش اندر زدند

✦

همه لشکر فور برهم زدند

از آتش برافروخت نفط سیاه

✦

بجنبید ازان کاهنین بد سپاه

چو پیلان بدیدند ز آتش گریز

✦

برفتند با لشکر از جای تیز

ز لشکر برآمد سراسر خروش

✦

به زخم آوریدند پیلان به جوش

چو خرطومهاشان بر آتش گرفت

✦

بماندند زان پیلبانان شگفت

همه لشکر هند گشتند باز

✦

همان ژنده پیلان گردن فراز

سکندر پس لشکر بدگمان

✦

همی تاخت بر سان باددمان

#10

چنین تا هوا نیلگون شد به رنگ

✦

سپه را نماند آن زمان جای جنگ

#11

جهانجوی با رومیان همگروه

✦

فرود آمد اندر میان دو کوه

#12

طلایه فرستاد هر سو به راه

✦

همی داشت لشکر ز دشمن نگاه

#13

چو پیدا شد آن شوشهٔ تاج شید

✦

جهان شد بسان بلور سپید

#14

برآمد خروش از بر گاودم

✦

دم نای سرغین و رویینه خم

#15

سپه با سپه جنگ برساختند

✦

سنانها به ابر اندر افراختند

#16

سکندر بیامد میان دو صف

✦

یکی تیغ رومی گرفته به کف

#17

سواری فرستاد نزدیک فور

✦

که او را بخواند بگوید ز دور

#18

که آمد سکندر به پیش سپاه

✦

به دیدار جوید همی با تو راه

#19

سخن گوید و گفت تو بشنود

✦

اگر دادگویی بدان بگرود

#20

چو بشنید زو فور هندی برفت

✦

به پیش سپاه آمد از قلب تفت

#21

سکندر بدو گفت کای نامدار

✦

دو لشکر شکسته شد از کارزار

#22

همی دام و دد مغز مردم خورد

✦

همی نعل اسپ استخوان بسپرد

#23

دو مردیم هر دو دلیر و جوان

✦

سخن گوی و با مغز دو پهلوان

#24

دلیران لشکر همه کشته‌اند

✦

وگر زنده از رزم برگشته‌اند

#25

چرا بهر لشکر همه کشتن است

✦

وگر زنده از رزم برگشتن است

#26

میان را ببندیم و جنگ آوریم

✦

چو باید که کشور به چنگ آوریم

#27

ز ما هرک او گشت پیروز بخت

✦

بدو ماند این لشکر و تاج و تخت

#28

ز رومی سخنها چو بشنید فور

✦

خریدار شد رزم او را به سور

#29

تن خویش را دید با زور شیر

✦

یکی باره چون اژدهای دلیر

#30

سکندر سواری بسان قلم

✦

سلیحی سبک بادپایی دژم

#31

بدوگفت کاینست آیین و راه

✦

بگردیم یک با دگر بی‌سپاه

#32

دو خنجر گرفتند هر دو به کف

✦

بگشتند چندان میان دو صف

#33

سکندر چو دید آن تن پیل مست

✦

یکی کوه زیر اژدهایی به دست

#34

بآورد ازو ماند اندر شگفت

✦

غمی شد دل از جان خود برگرفت

#35

همی گشت با او به آوردگاه

✦

خروشی برآمد ز پشت سپاه

#36

دل فور پر درد شد زان خروش

✦

بران سو کشیدش دل و چشم و گوش

#37

سکندر چو باد اندر آمد ز گرد

✦

بزد تیغ تیزی بران شیر مرد

#38

ببرید پی بر بر و گردنش

✦

ز بالا به خاک اندر آمد تنش

#39

سر لشکر روم شد به آسمان

✦

برفتند گردان لشکر دمان

#40

یکی کوس بودش ز چرم هژبر

✦

که آواز او برگذشتی ز ابر

#41

برآمد دم بوق و آواز کوس

✦

زمین آهنین شد هوا آبنوس

#42

بران هم نشان هندوان رزمجوی

✦

به تنگی به روی اندر آورده روی

#43

خروش آمد از روم کای دوستان

✦

سر مایهٔ مرز هندوستان

#44

سر فور هندی به خاک اندرست

✦

تن پیلوارش به چاک اندرست

#45

شما را کنون از پی کیست جنگ

✦

چنین زخم شمشیر و چندین درنگ

#46

سکندر شما را چنان شد که فور

✦

ازو جست باید همی رزم و سور

#47

برفتند گردان هندوستان

✦

به آواز گشتند همداستان

#48

تن فور دیدند پر خون و خاک

✦

بر و تنش کرده به شمشیر چاک

#49

خروشی برآمد ز لشکر به زار

✦

فرو ریختند آلت کارزار

#50

پر از درد نزدیک قیصر شدند

✦

پر از ناله و خاک بر سر شدند

#51

سکندر سلیح گوان بازداد

✦

به خوبی ز هرگونه آواز داد

#52

چنین گفت کز هند مردی بمرد

✦

شما را به غم دل نباید سپرد

#53

نوزاش کنون من به افزون کنم

✦

بکوشم که غم نیز بیرون کنم

#54

ببخشم شما را همه گنج اوی

✦

حرامست بر لشکرم رنج اوی

#55

همه هندوان را توانگر کنم

✦

بکوشم که با تخت و افسر کنم

#56

وزان جایگه شد بر تخت فور

✦

بران جشن ماتم برین جشن سور

#57

چنین است رسم سرای سپنج

✦

بخواهد که مانی بدو در به رنج

#58

بخور هرچ داری منه بازپس

✦

تو رنجی چرا ماند باید به کس

#59

همی بود بر تخت قیصر دو ماه

✦

ببخشید گنجش همه بر سپاه

#60

یکی با گهر بود نامش سورگ

✦

ز هندوستان پهلوانی سترگ

#61

سر تخت شاهی بدو داد و گفت

✦

که دینار هرگز مکن در نهفت

#62

ببخش و بخور هرچ آید فراز

✦

بدین تاج و تخت سپنجی مناز

#63

که گاهی سکندر بود گاه فور

✦

گهی درد و خشمست و گه کام و سور

#64

درم داد و دینار لشکرش را

✦

بیاراست گردان کشورش را

پادشاهی اسکندر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما