بخش ۲۷ - سپیده‌دم رویارویی رستم و اسفندیار: پوزش و گنج‌بخشی، و پافشاری اسفندیار بر بند
#1
سپیده همانگه ز که بر دمید
✦
میان شب تیره اندر چمید
#2
بپوشید رستم سلیح نبرد
✦
همی از جهان آفرین یاد کرد
#3
چو آمد بر لشکر نامدار
✦
که کین جوید از رزم اسفندیار
#4
بدو گفت برخیز ازین خواب خوش
✦
برآویز با رستم کینه‌کش
#5
چو بشنید آوازش اسفندیار
✦
سلیح جهان پیش او گشت خوار
#6
چنین گفت پس با پشوتن که شیر
✦
بپیچد ز چنگال مرد دلیر
#7
گمانی نبردم که رستم ز راه
✦
به ایوان کشد ببر و گبر و کلاه
#8
همان بارکش رخش زیراندرش
✦
ز پیکان نبود ایچ پیدا برش
#9
شنیدم که دستان جادوپرست
✦
به هنگام یازد به خورشید دست
#10
چو خشم آرد از جادوان بگذرد
✦
برابر نکردم پس این با خرد
#11
پشوتن بدو گفت پر آب چشم
✦
که بر دشمنت باد تیمار و خشم
#12
چه بودت که امروز پژمرده‌ای
✦
همانا به شب خواب نشمرده‌ای
#13
میان جهان این دو یل را چه بود
✦
که چندین همی رنج باید فزود
#14
بدانم که بخت تو شد کندرو
✦
که کین آورد هر زمان نو به نو
#15
بپوشید جوشن یل اسفندیار
✦
بیامد بر رستم نامدار
#16
خروشید چون روی رستم بدید
✦
که نام تو باد از جهان ناپدید
#17
فراموش کردی تو سگزی مگر
✦
کمان و بر مرد پرخاشخر
#18
ز نیرنگ زالی بدین سان درست
✦
وگرنه که پایت همی گور جست
#19
بکوبمت زین گونه امروز یال
✦
کزین پس نبیند ترا زنده زال
#20
چنین گفت رستم به اسفندیار
✦
که ای سیر ناگشته از کارزار
#21
بترس از جهاندار یزدان پاک
✦
خرد را مکن با دل اندر مغاک
#22
من امروز نز بهر جنگ آمدم
✦
پی پوزش و نام و ننگ آمدم
#23
تو با من به بیداد کوشی همی
✦
دو چشم خرد را بپوشی همی
#24
به خورشید و ماه و به استا و زند
✦
که دل را نرانی به راه گزند
#25
نگیری به یاد آن سخنها که رفت
✦
وگر پوست بر تن کسی را بکفت
#26
بیابی ببینی یکی خان من
✦
روندست کام تو بر جان من
#27
گشایم در گنج دیرینه باز
✦
کجا گرد کردم به سال دراز
#28
کنم بار بر بارگیهای خویش
✦
به گنجور ده تا براند ز پیش
#29
برابر همی با تو آیم به راه
✦
کنم هرچ فرمان دهی پیش شاه
#30
اگر کشتنیم او کشد شایدم
✦
همان نیز اگر بند فرمایدم
#31
همی چاره جویم که تا روزگار
✦
ترا سیر گرداند از کارزار
#32
نگه کن که دانای پیشی چه گفت
✦
که هرگز مباد اختر شوم جفت
#33
چنین داد پاسخ که مرد فریب
✦
نیم روز پرخاش و روز نهیب
#34
اگر زنده خواهی که ماند به جای
✦
نخستین سخن بند بر نه به پای
#35
از ایوان و خان چند گویی همی
✦
رخ آشتی را بشویی همی
#36
دگر باره رستم زبان برگشاد
✦
مکن شهریارا ز بیداد یاد
#37
مکن نام من در جهان زشت و خوار
✦
که جز بد نیاید ازین کارزار
#38
هزارانت گوهر دهم شاهوار
✦
همان یارهٔ زر با گوشوار
#39
هزارانت بنده دهم نوش‌لب
✦
پرستنده باشد ترا روز و شب
#40
هزارت کنیزک دهم خلخی
✦
که زیبای تاج‌اند با فرخی
#41
دگر گنج سام نریمان و زال
✦
گشایم به پیش تو ای بی‌همال
#42
همه پاک پیش تو گرد آورم
✦
ز زابلستان نیز مرد آورم
#43
که تا مر ترا نیز فرمان کنند
✦
روان را به فرمان گروگان کنند
#44
ازان پس به پیشت پرستاروار
✦
دوان با تو آیم بر شهریار
#45
ز دل دور کن شهریارا تو کین
✦
مکن دیو را با خرد همنشین
#46
جز از بند دیگر ترا دست هست
✦
بمن بر که شاهی و یزدان پرست
#47
که از بند تا جاودان نام بد
✦
بماند به من وز تو انجام بد
#48
به رستم چنین گفت اسفندیار
✦
که تا چندگویی سخن نابکار
#49
مرا گویی از راه یزدان بگرد
✦
ز فرمان شاه جهانبان بگرد
#50
که هرکو ز فرمان شاه جهان
✦
بگردد سرآید بدو بر زمان
#51
جز از بند گر کوشش (و) کارزار
✦
به پیشم دگرگونه پاسخ میار
#52
به تندی به پاسخ گو نامدار
✦
چنین گفت کای پرهنر شهریار
#53
همی خوار داری تو گفتار من
✦
به خیره بجویی تو آزار من
#54
چنین داد پاسخ که چند از فریب
✦
همانا به تنگ اندر آمد نشیب
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.