بخش ۷ - پند اسفندیار به بهمن و پیام او به رستم: سرزنش ناسپاسی، سوگند شاه و نوید شفاعت
#1
بفرمود تا بهمن آمدش پیش
✦
ورا پندها داد ز اندازه بیش
#2
بدو گفت اسپ سیه بر نشین
✦
بیارای تن را به دیبای چین
#3
بنه بر سرت افسر خسروی
✦
نگارش همه گوهر پهلوی
#4
بر آن سان که هرکس که بیند ترا
✦
ز گردنکشان برگزیند ترا
#5
بداند که هستی تو خسرونژاد
✦
کند آفریننده را بر تو یاد
#6
ببر پنج بالای زرین ستام
✦
سرافراز ده موبد نیک‌نام
#7
هم از راه تا خان رستم بران
✦
مکن کار بر خویشتن بر گران
#8
درودش ده از ما و خوبی نمای
✦
بیارای گفتار و چربی فزای
#9
بگویش که هرکس که گردد بلند
✦
جهاندار وز هر بدی بی‌گزند
#10
ز دادار باید که دارد سپاس
✦
که اویست جاوید نیکی شناس
#11
چو باشد فزایندهٔ نیکویی
✦
به پرهیز دارد سر از بدخویی
#12
بیفزایدش کامگاری و گنج
✦
بود شادمان در سرای سپنج
#13
چو دوری گزیند ز کردار زشت
✦
بیابد بدان گیتی اندر بهشت
#14
بد و نیک بر ما همی بگذرد
✦
چنین داند آن کس که دارد خرد
#15
سرانجام بستر بود تیره‌خاک
✦
بپرد روان سوی یزدان پاک
#16
به گیتی هرانکس که نیکی شناخت
✦
بکوشید و با شهریاران بساخت
#17
همان بر که کاری همان بدروی
✦
سخن هرچه گویی همان بشنوی
#18
کنون از تو اندازه گیریم راست
✦
نباید بر این بر فزون و نه کاست
#19
که بگذاشتی سالیان بی‌شمار
✦
به گیتی بدیدی بسی شهریار
#20
اگر بازجویی ز راه خرد
✦
بدانی که چونین نه اندر خورد
#21
که چندین بزرگی و گنج و سپاه
✦
گرانمایه اسپان و تخت و کلاه
#22
ز پیش نیاکان ما یافتی
✦
چو در بندگی تیز بشتافتی
#23
چه مایه جهان داشت لهراسپ شاه
✦
نکردی گذر سوی آن بارگاه
#24
چو او شهر ایران به گشتاسپ داد
✦
نیامد ترا هیچ زان تخت یاد
#25
سوی او یکی نامه ننوشته‌ای
✦
از آرایش بندگی گشته‌ای
#26
نرفتی به درگاه او بنده‌وار
✦
نخواهی به گیتی کسی شهریار
#27
ز هوشنگ و جم و فریدون گرد
✦
که از تخم ضحاک شاهی ببرد
#28
همی رو چنین تا سر کیقباد
✦
که تاج فریدون به سر بر نهاد
#29
چو گشتاسپ شه نیست یک نامدار
✦
به رزم و به بزم و به رای و شکار
#30
پذیرفت پاکیزه دین بهی
✦
نهان گشت گمراهی و بی‌رهی
#31
چو خورشید شد راه گیهان خدیو
✦
نهان شد بدآموزی و راه دیو
#32
ازان پس که ارجاسپ آمد به جنگ
✦
سپه چون پلنگان و مهتر نهنگ
#33
ندانست کس لشکرش را شمار
✦
پذیره شدش نامور شهریار
#34
یکی گورستان کرد بر دشت کین
✦
که پیدا نبد پهن روی زمین
#35
همانا که تا رستخیز این سخن
✦
میان بزرگان نگردد کهن
#36
کنون خاور او راست تا باختر
✦
همی بشکند پشت شیران نر
#37
ز توران زمین تا در هند و روم
✦
جهان شد مر او را چو یک مهره موم
#38
ز دشت سواران نیزه گزار
✦
به درگاه اویند چندی سوار
#39
فرستندش از مرزها باژ و ساو
✦
که با جنگ او نیستشان زور و تاو
#40
ازان گفتم این با توای پهلوان
✦
که او از تو آزرده دارد روان
#41
نرفتی بدان نامور بارگاه
✦
نکردی بدان نامداران نگاه
#42
کرانی گرفتستی اندر جهان
✦
که داری همی خویشتن را نهان
#43
فرامش ترا مهتران چون کنند
✦
مگر مغز و دل پاک بیرون کنند
#44
همیشه همه نیکویی خواستی
✦
به فرمان شاهان بیاراستی
#45
اگر بر شمارد کسی رنج تو
✦
به گیتی فزون آید از گنج تو
#46
ز شاهان کسی بر چنین داستان
✦
ز بنده نبودند همداستان
#47
مرا گفت رستم ز بس خواسته
✦
هم از کشور و گنج آراسته
#48
به زاول نشستست و گشتست مست
✦
نگیرد کس از مست چیزی به دست
#49
برآشفت یک روز و سوگند خورد
✦
به روز سپید و شب لاژورد
#50
که او را به جز بسته در بارگاه
✦
نبیند ازین پس جهاندار شاه
#51
کنون من ز ایران بدین آمدم
✦
نبد شاه دستور تا دم زدم
#52
بپرهیز و پیچان شو از خشم اوی
✦
ندیدی که خشم آورد چشم اوی
#53
چو اینجا بیایی و فرمان کنی
✦
روان را به پوزش گروگان کنی
#54
به خورشید رخشان و جان زریر
✦
به جان پدرم آن جهاندار شیر
#55
که من زین پشیمان کنم شاه را
✦
برافرزوم این اختر و ماه را
#56
که من زین که گفتم نجویم فروغ
✦
نگردم به هر کار گرد دروغ
#57
پشوتن برین بر گوای منست
✦
روان و خرد رهنمای منست
#58
همی جستم از تو من آرام شاه
✦
ولیکن همی از تو دیدم گناه
#59
پدر شهریارست و من کهترم
✦
ز فرمان او یک زمان نگذرم
#60
همه دوده اکنون بباید نشست
✦
زدن رای و سودن بدین کار دست
#61
زواره فرامرز و دستان سام
✦
جهاندیده رودابهٔ نیک نام
#62
همه پند من یک به یک بشنوید
✦
بدین خوب گفتار من بگروید
#63
نباید که این خانه ویران شود
✦
به کام دلیران ایران شود
#64
چو بسته ترا نزد شاه آورم
✦
بدو بر فراوان گناه آورم
#65
بباشیم پیشش بخواهش به پای
✦
ز خشم و ز کین آرمش باز جای
#66
نمانم که بادی بتو بر وزد
✦
بران سان که از گوهر من سزد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.