بخش ۱۹ - بزم نیمروز نزد اسفندیار، پند آشتی رستم و پیمان نبرد فردا

#1

چنین پاسخ آوردش اسفندیار

✦

که گفتار بیشی نیاید به کار

#2

شکم گرسنه روز نیمی گذشت

✦

ز گفتار پیکار بسیار گشت

#3

بیارید چیزی که دارید خوان

✦

کسی را که بسیار گوید مخوان

#4

چو بنهاد رستم به خوردن گرفت

✦

بماند اندر آن خوردن اندر شگفت

#5

یل اسفندیار و گوان یکسره

✦

ز هر سو نهادند پیشش بره

#6

بفرمود مهتر که جام آورید

✦

به جای می پخته خام آورید

#7

ببینیم تا رستم اکنون ز می

✦

چه گوید چه آرد ز کاوس کی

#8

بیاورد یک جام می میگسار

✦

که کشتی بکردی بروبر گذار

#9

به یاد شهنشاه رستم بخورد

✦

برآورد ازان چشمهٔ زرد گرد

#10

همان جام را کودک میگسار

✦

بیاورد پر بادهٔ شاهوار

#11

چنین گفت پس با پشوتن به راز

✦

که بر می نیاید به آبت نیاز

#12

چرا آب بر جام می بفگنی

✦

که تیزی نبید کهن بشکنی

#13

پشوتن چنین گفت با میگسار

✦

که بی‌آب جامی می افگن بیار

#14

می آورد و رامشگران را بخواند

✦

ز رستم همی در شگفتی بماند

#15

چو هنگامهٔ رفتن آمد فراز

✦

ز می لعل شد رستم سرفراز

#16

چنین گفت با او یل اسفندیار

✦

که شادان بدی تا بود روزگار

#17

می و هرچ خوردی ترا نوش باد

✦

روان دلاور پر از توش باد

#18

بدو گفت رستم که ای نامدار

✦

همیشه خرد بادت آموزگار

#19

هران می که با تو خورم نوش گشت

✦

روان خردمند را توش گشت

#20

گر این کینه از مغز بیرون کنی

✦

بزرگی و دانش برافزون کنی

#21

ز دشت اندرآیی سوی خان من

✦

بوی شاد یک چند مهمان من

#22

سخن هرچ گفتم بجای آورم

✦

خرد پیش تو رهنمای آورم

#23

بیاسای چندی و با بد مکوش

✦

سوی مردمی یاز و بازآر هوش

#24

چنین گفت با او یل اسفندیار

✦

که تخمی که هرگز نروید مکار

#25

تو فردا ببینی ز مردان هنر

✦

چو من تاختن را ببندم کمر

#26

تن خویش را نیز مستای هیچ

✦

به ایوان شو و کار فردا بسیچ

#27

ببینی که من در صف کارزار

✦

چنانم چو با باده و میگسار

#28

چو از شهر زاول به ایران شوم

✦

به نزدیک شاه و دلیران شوم

#29

هنر بیش بینی ز گفتار من

✦

مجوی اندرین کار تیمار من

#30

دل رستم از غم پراندیشه شد

✦

جهان پیش او چون یکی بیشه شد

#31

که گر من دهم دست بند ورا

✦

وگر سر فرازم گزند ورا

#32

دو کارست هر دو به نفرین و بد

✦

گزاینده رسمی نو آیین و بد

#33

هم از بند او بد شود نام من

✦

بد آید ز گشتاسپ انجام من

#34

به گرد جهان هرک راند سخن

✦

نکوهیدن من نگردد کهن

#35

که رستم ز دست جوانی بخست

✦

به زاول شد و دست او را ببست

#36

همان نام من بازگردد به ننگ

✦

نماند ز من در جهان بوی و رنگ

#37

وگر کشته آید به دشت نبرد

✦

شود نزد شاهان مرا روی زرد

#38

که او شهریاری جوان را بکشت

✦

بدان کو سخن گفت با او درشت

#39

برین بر پس از مرگ نفرین بود

✦

همان نام من نیز بی‌دین بود

#40

وگر من شوم کشته بر دست اوی

✦

نماند به زاولستان رنگ و بوی

#41

شکسته شود نام دستان سام

✦

ز زابل نگیرد کسی نیز نام

#42

ولیکن همی خوب گفتار من

✦

ازین پس بگویند بر انجمن

#43

چنین گفت پس با سرافراز مرد

✦

که اندیشه روی مرا زرد کرد

#44

که چندین بگویی تو از کار بند

✦

مرا بند و رای تو آید گزند

#45

مگر کاسمانی سخن دیگرست

✦

که چرخ روان از گمان برترست

#46

همه پند دیوان پذیری همی

✦

ز دانش سخن برنگیری همی

#47

ترا سال برنامد از روزگار

✦

ندانی فریب بد شهریار

#48

تو یکتادلی و ندیده‌جهان

✦

جهانبان به مرگ تو کوشد نهان

#49

گر ایدونک گشتاسپ از روی بخت

✦

نیابد همی سیری از تاج و تخت

#50

به گرد جهان بر دواند ترا

✦

بهر سختئی پروراند ترا

#51

به روی زمین یکسر اندیشه کرد

✦

خرد چون تبر هوش چون تیشه کرد

#52

که تا کیست اندر جهان نامدار

✦

کجا سر نپیچاند از کارزار

#53

کزان نامور بر تو آید گزند

✦

بماند بدو تاج و تخت بلند

#54

که شاید که بر تاج نفرین کنیم

✦

وزین داستان خاک بالین کنیم

#55

همی جان من در نکوهش کنی

✦

چرا دل نه اندر پژوهش کنی

#56

به تن رنج کاری تو بر دست خویش

✦

جز از بدگمانی نیایدت پیش

#57

مکن شهریارا جوانی مکن

✦

چنین بر بلا کامرانی مکن

#58

دل ما مکن شهریارا نژند

✦

میاور به جان خود و من گزند

#59

ز یزدان و از روی من شرم‌دار

✦

مخور بر تن خویشتن زینهار

#60

ترا بی‌نیازیست از جنگ من

✦

وزین کوشش و کردن آهنگ من

#61

زمانه همی تاختت با سپاه

✦

که بر دست من گشت خواهی تباه

#62

بماند به گیتی ز من نام بد

✦

به گشتاسپ بادا سرانجام بد

#63

چو بشنید گردنکش اسفندیار

✦

بدو گفت کای رستم نامدار

#64

به دانای پیشی نگر تا چه گفت

✦

بدانگه که جان با خرد کرد جفت

#65

که پیر فریبنده کانا بود

✦

وگر چند پیروز و دانا بود

#66

تو چندین همی بر من افسون کنی

✦

که تا چنبر از یال بیرون کنی

#67

تو خواهی که هرکس که این بشنود

✦

بدین خوب گفتار تو بگرود

#68

مرا پاک خوانند ناپاک رای

✦

ترا مرد هشیار نیکی‌فزای

#69

بگویند کو با خرام و نوید

✦

بیامد ورا کرد چندی امید

#70

سپهبد ز گفتار او سر بتافت

✦

ازان پس که جز جنگ کاری نیافت

#71

همی خواهش او همه خوار داشت

✦

زبانی پر از تلخ گفتار داشت

#72

بدانی که من سر ز فرمان شاه

✦

نتابم نه از بهر تخت و کلاه

#73

بدو یابم اندر جهان خوب و زشت

✦

بدویست دوزخ بدو هم بهشت

#74

ترا هرچ خوردی فزاینده باد

✦

بداندیشگان را گزاینده باد

#75

تو اکنون به خوبی به ایوان بپوی

✦

سخن هرچ دیدی به دستان بگوی

#76

سلیحت همه جنگ را ساز کن

✦

ازین پس مپیمای با من سخن

#77

پگاه آی در جنگ من چاره‌ساز

✦

مکن زین سپس کار بر خود دراز

#78

تو فردا ببینی به آوردگاه

✦

که گیتی شود پیش چشمت سیاه

#79

بدانی که پیکار مردان مرد

✦

چگونه بود روز جنگ و نبرد

#80

بدو گفت رستم که ای شیرخوی

✦

ترا گر چنین آمدست آرزوی

#81

ترا بر تگ رخش مهمان کنم

✦

سرت را به گوپال درمان کنم

#82

تو در پهلوی خویش بشنیده‌ای

✦

به گفتار ایشان بگرویده‌ای

#83

که تیغ دلیران بر اسفندیار

✦

به آوردگه بر، نیاید به کار

#84

ببینی تو فردا سنان مرا

✦

همان گرد کرده عنان مرا

#85

که سازیم با نامداران مرد

✦

به خوبی به آوردگه بر، نبرد

#86

لب مرد برنا پر از خنده شد

✦

همی گوهر آن خنده را بنده شد

#87

به رستم چنین گفت کای نامجوی

✦

چرا تیز گشتی بدین گفت و گوی

#88

چو فردا بیایی به دشت نبرد

✦

ببینی تو آورد مردان مرد

#89

نه من کوهم و زیرم اسپی چوکوه

✦

یگانه یکی مردمم چون گروه

#90

گر از گرز من باد یابد سرت

✦

بگرید به درد جگر مادرت

#91

وگر کشته آیی به آوردگاه

✦

ببندمت بر زین برم نزد شاه

#92

بدان تا دگر بنده با شهریار

✦

نجوید به آوردگه کارزار

داستان رستم و اسفندیار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما