بخش ۱۲ - دیدار رستم و اسفندیار بر لب هیرمند، آفرین دوسویه، دعوت به خان و سرباز زدن از بند

#1

بفرمود کاسپ سیه زین کنید

✦

به بالای او زین زرین کنید

#2

پس از لشکر نامور صدسوار

✦

برفتند با فرخ اسفندیار

#3

بیامد دمان تا لب هیرمند

✦

به فتراک بر گرد کرده کمند

#4

ازین سو خروشی برآورد رخش

✦

وزان روی اسپ یل تاج‌بخش

#5

چنین تا رسیدند نزدیک آب

✦

به دیدار هر دو گرفته شتاب

#6

تهمتن ز خشک اندر آمد به رود

✦

پیاده شد و داد یل را درود

#7

پس از آفرین گفت کز یک خدای

✦

همی خواستم تا بود رهنمای

#8

که با نامداران بدین جایگاه

✦

چنین تندرست آید و با سپاه

#9

نشینیم یکجای و پاسخ دهیم

✦

همی در سخن رای فرخ نهیم

#10

چنان دان که یزدان گوای منست

✦

خرد زین سخن رهنمای منست

#11

که من زین سخنها نجویم فروغ

✦

نگردم به هر کار گرد دروغ

#12

که روی سیاوش گر دیدمی

✦

بدین تازه‌رویی نگردیدمی

#13

نمانی همی جز سیاوخش را

✦

مر آن تاج‌دار جهان بخش را

#14

خنک شاه کو چون تو دارد پسر

✦

به بالا و فرت بنازد پدر

#15

خنک شهر ایران که تخت ترا

✦

پرستند بیدار بخت ترا

#16

دژم بخت آنکس که با تو نبرد

✦

بجوید ز تخت اندر آید به گرد

#17

همه دشمنان از تو پر بیم باد

✦

دل بدسگالان به دو نیم باد

#18

همه ساله بخت تو پیروز باد

✦

شبان سیه بر تو نوروز باد

#19

چو بشنید گفتارش اسفندیار

✦

فرود آمد از بارهٔ نامدار

#20

گو پیلتن را به بر در گرفت

✦

چو خشنود شد آفرین برگرفت

#21

که یزدان سپاس ای جهان پهلوان

✦

که دیدم ترا شاد و روشن‌روان

#22

سزاوار باشد ستودن ترا

✦

یلان جهان خاک بودن ترا

#23

خنک آنک چون تو پسر باشدش

✦

یکی شاخ بیند که بر باشدش

#24

خنک آنک او را بود چون تو پشت

✦

بود ایمن از روزگار درشت

#25

خنک زال کش بگذرد روزگار

✦

به گیتی بماند ترا یادگار

#26

بدیدم ترا یادم آمد زریر

✦

سپهدار اسپ‌افگن و نره شیر

#27

بدو گفت رستم که ای پهلوان

✦

جهاندار و بیدار و روشن‌روان

#28

یکی آرزو دارم از شهریار

✦

که باشم بران آرزو کامگار

#29

خرامان بیایی سوی خان من

✦

به دیدار روشن کنی جان من

#30

سزای تو گر نیست چیزی که هست

✦

بکوشیم و با آن بساییم دست

#31

چنین پاسخ آوردش اسفندیار

✦

که ای از یلان جهان یادگار

#32

هرانکس کجا چون تو باشد به نام

✦

همه شهر ایران بدو شادکام

#33

نشاید گذر کردن از رای تو

✦

گذشت از بر و بوم وز جای تو

#34

ولیکن ز فرمان شاه جهان

✦

نپیچم روان آشکار و نهان

#35

به زابل نفرمود ما را درنگ

✦

نه با نامداران این بوم جنگ

#36

تو آن کن که بر یابی از روزگار

✦

بران رو که فرمان دهد شهریار

#37

تو خود بند بر پای نه بی‌درنگ

✦

نباشد ز بند شهنشاه ننگ

#38

ترا چون برم بسته نزدیک شاه

✦

سراسر بدو بازگردد گناه

#39

وزین بستگی من جگر خسته‌ام

✦

به پیش تو اندر کمر بسته‌ام

#40

نمانم که تا شب بمانی به بند

✦

وگر بر تو آید ز چیزی گزند

#41

همه از من انگار ای پهلوان

✦

بدی ناید از شاه خود بیگمان

#42

ازان پس که من تاج بر سر نهم

✦

جهان را به دست تو اندر نهم

#43

نه نزدیک دادار باشد گناه

✦

نه شرم آیدم نیز از روی شاه

#44

چو تو بازگردی به زابلستان

✦

به هنگام بشکوفهٔ گلستان

#45

ز من نیز یابی بسی خواسته

✦

که گردد بر و بومت آراسته

#46

بدو گفت رستم که ای نامدار

✦

همی جستم از داور کردگار

#47

که خرم کنم دل به دیدار تو

✦

کنون چون پسندم من آزار تو

#48

دو گردن فرازیم پیر و جوان

✦

خردمند و بیدار دو پهلوان

#49

بترسم که چشم بد آید همی

✦

سر از خواب خوش برگراید همی

#50

همی یابد اندر میان دیو راه

✦

دلت کژ کند از پی تاج و گاه

#51

یکی ننگ باشد مرا زین سخن

✦

که تا جاودان آن نگردد کهن

#52

که چون تو سپهبد گزیده سری

✦

سرافراز شیری و گندآوری

#53

نیایی زمانی تو در خان من

✦

نباشی بدین مرز مهمان من

#54

گر این تیزی از مغز بیرون کنی

✦

بکوشی و بر خسته افسون کنی

#55

ز من هرچ خواهیت فرمان کنم

✦

ز دیدار تو رامش جان کنم

#56

مگر بند کز بند عاری بود

✦

شکستی بود زشت کاری بود

#57

نبیند مرا زنده با بند کس

✦

که روشن روانم برینست و بس

#58

ز تو پیش بودند کنداوران

✦

نکردند پایم به بند گران

#59

به پاسخ چنین گفتش اسفندیار

✦

که ای در جهان از گوان یادگار

#60

همه راست گفتی نگفتی دروغ

✦

به کژی نگیرند مردان فروغ

#61

ولیکن پشوتن شناسد که شاه

✦

چه فرمود تا من برفتم به راه

#62

گر اکنون بیایم سوی خان تو

✦

بوم شاد و پیروز مهمان تو

#63

تو گردن بپیچی ز فرمان شاه

✦

مرا تابش روز گردد سیاه

#64

دگر آنک گر با تو جنگ آورم

✦

به پرخاش خوی پلنگ آورم

#65

فرامش کنم مهر نان و نمک

✦

به من بر دگرگونه گردد فلک

#66

وگر سربپیچم ز فرمان شاه

✦

بدان گیتی آتش بود جایگاه

#67

ترا آرزو گر چنین آمدست

✦

یک امروز با می بساییم دست

#68

که داند که فردا چه شاید بدن

✦

بدین داستانی نباید زدن

#69

بدو گفت رستم که ایدون کنم

✦

شوم جامهٔ راه بیرون کنم

#70

به یک هفته نخچیر کردم همی

✦

به جای بره گور خوردم همی

#71

به هنگام خوردن مرا باز خوان

✦

چو با دوده بنشینی از پیش خوان

#72

ازان جایگه رخش را برنشست

✦

دل خسته را اندر اندیشه بست

#73

بیامد دمان تا به ایوان رسید

✦

رخ زال سام نریمان بدید

#74

بدو گفت کای مهتر نامدار

✦

رسیدم به نزدیک اسفندیار

#75

سواریش دیدم چو سرو سهی

✦

خردمند و با زیب و با فرهی

#76

تو گفتی که شاه فریدون گرد

✦

بزرگی دانایی او را سپرد

#77

به دیدن فزون آمد از آگهی

✦

همی تافت زو فر شاهنشهی

داستان رستم و اسفندیار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما