بخش ۱۷ - پاسخ اسفندیار به رستم: فخر به نژاد، شکستن بند و گشودن رویین‌دژ
#1
چو از رستم اسفندیار این شنید
✦
بخندید و شادان دلش بردمید
#2
بدو گفت ازین رنج و کردار تو
✦
شنیدم همه درد و تیمار تو
#3
کنون کارهایی که من کرده‌ام
✦
ز گردنکشان سر برآورده‌ام
#4
نخستین کمر بستم از بهر دین
✦
تهی کردم از بت‌پرستان زمین
#5
کس از جنگجویان گیتی ندید
✦
که از کشتگان خاک شد ناپدید
#6
نژاد من از تخم گشتاسپست
✦
که گشتاسپ از تخم لهراسپست
#7
که لهراسپ بد پور اورند شاه
✦
که او را بدی از مهان تاج و گاه
#8
هم اورند از گوهر کی‌پشین
✦
که کردی پدر بر پشین آفرین
#9
پشین بود از تخمهٔ کیقباد
✦
خردمند شاهی دلش پر ز داد
#10
همی رو چنین تا فریدون شاه
✦
که شاه جهان بود و زیبای گاه
#11
همان مادرم دختر قیصرست
✦
کجا بر سر رومیان افسرست
#12
همان قیصر از سلم دارد نژاد
✦
ز تخم فریدون با فر و داد
#13
همان سلم پور فریدون گرد
✦
که از خسروان نام شاهی ببرد
#14
بگویم من و کس نگوید که نیست
✦
که بی‌راه بسیار و راه اندکیست
#15
تو آنی که پیش نیاکان من
✦
بزرگان بیدار و پاکان من
#16
پرستنده بودی همی با نیا
✦
نجویم همی زین سخن کیمیا
#17
بزرگی ز شاهان من یافتی
✦
چو در بندگی تیز بشتافتی
#18
ترا بازگویم همه هرچ هست
✦
یکی گر دروغست بنمای دست
#19
که تا شاه گشتاسپ را داد تخت
✦
میان بسته دارم به مردی و بخت
#20
هرانکس که رفت از پی دین به چین
✦
بکردند زان پس برو آفرین
#21
ازان پس که ما را به گفت گُرَزم
✦
ببستم پدر دور کردم ز بزم
#22
به لهراسپ از بند من بد رسید
✦
شد از ترک روی زمین ناپدید
#23
بیاورد جاماسپ آهنگران
✦
که ما را گشاید ز بند گران
#24
همان کار آهنگران دیر بود
✦
مرا دل بر آهنگ شمشیر بود
#25
دلم تنگ شد بانگشان بر زدم
✦
تن از دست آهنگران بستدم
#26
برافراختم سر ز جای نشست
✦
غل و بند بر هم شکستم به دست
#27
گریزان شد ارجاسپ از پیش من
✦
بران سان یکی نامدار انجمن
#28
به مردی ببستم کمر بر میان
✦
همی رفتم از پس چو شیر ژیان
#29
شنیدی که در هفتخوان پیش من
✦
چه آمد ز شیران و از اهرمن
#30
به چاره به رویین‌دژ اندر شدم
✦
جهانی بران گونه بر هم زدم
#31
بجستم همه کین ایرانیان
✦
به خون بزرگان ببستم میان
#32
به توران و چین آنچ من کرده‌ام
✦
همان رنج و سختی که من برده‌ام
#33
همانا ندیدست گور از پلنگ
✦
نه از شست ملاح کام نهنگ
#34
ز هنگام تور و فریدون گرد
✦
کس اندر جهان نام این دژ نبرد
#35
یکی تیره دژ بر سر کوه بود
✦
که از برتری دور از انبوه بود
#36
چو رفتم همه بت‌پرستان بدند
✦
سراسیمه برسان مستان بدند
#37
به مردی من آن باره را بستدم
✦
بتان را همه بر زمین بر زدم
#38
برافراختم آتش زردهشت
✦
که با مجمر آورده بود از بهشت
#39
به پیروزی دادگر یک خدای
✦
به ایران چنان آمدم باز جای
#40
که ما را به هر جای دشمن نماند
✦
به بتخانه‌ها در برهمن نماند
#41
به تنها تن خویش جستم نبرد
✦
به پرخاش تیمار من کس نخورد
#42
سخنها به ما بر کنون شد دراز
✦
اگر تشنه‌ای جام می را فراز
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.