🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
42 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - پاسخ اسفندیار به رستم: فخر به نژاد، شکستن بند و گشودن رویین‌دژ
چون رستم از مفاخرت و دلاوری‌های دیرین خویش سخن به میان آورد، اسفندیار شاهزاده جوان کیانی بخندید و از غرور و شادی، دلش بردمید. او روی به جهان‌پهلوان کرد و از تبار والا و کردارهای بی‌همتای خود سخن راند. اسفندیار نخست از جهاد خویش در راه آیین پاک زرتشت یاد کرد که چگونه جهان را از لوث وجود بت‌پرستان پاک ساخت و زمین را از پیکر کشته‌شدگان بپوشاند. او نسب خویش را حلقه به حلقه بازگفت: از پدرش گشتاسپ، تا لهراسپ، اورند، کی‌پشین، کیقباد و در نهایت فریدون شهریار. سپس به تبار مادری‌اش تفاخر نمود که دختر قیصر روم است و قیصر خود از نژاد سلم، فرزند فریدون گرد است. اسفندیار با این نسب‌نامهٔ درخشان به رستم یادآور شد که او و نیاکانش همواره چاکر و بندهٔ آستان شاهان کیانی بوده‌اند و هرچه از بزرگی دارند از دولت این خاندان است.

آنگاه اسفندیار از دلاوری‌های حیرت‌انگیز خویش سخن گشود؛ از روزگاری که به سخن‌چینی و تهمتِ گُرَزم به دستور پدرش گشتاسپ در غل و زنجیر گران افتاده بود. همان بندی که سبب شد تا ارجاسپ به ایران بتازد و لهراسپ‌شاه را به شهادت رساند. اسفندیار یادآوری کرد که چون جاماسپ آهنگران را برای گشودن بندهایش آورد، بی‌صبری و شور نبرد چنان در دلش زبانه کشید که آهنگران را کنار زد و با دست‌های خالی، زنجیرها و غل‌های آهنین را از هم گسیخت و چون شیری ژیان به راه افتاد. ارجاسپ با شنیدن نام او گریخت و اسفندیار در پی او روانه شد، از هفت‌خوانِ رعب‌انگیز گذشت، با شیران و اهریمنان پیکار کرد و سرانجام با تدبیر و دلاوری به رویین‌دژ—دژی تاریک بر فراز کوهی بلند که از زمان تور و فریدون هیچ کس را یارای نزدیک شدن به آن نبود—درآمد. او آن دژ تسخیرناپذیر را بر هم زد، بت‌پرستان را از دم تیغ گذراند، بت‌هایشان را خرد کرد و آتش مقدس زرتشت را که از بهشت آورده شده بود بر فراز آن برافروخت. اسفندیار تصریح کرد که تمام این رنج‌ها و نبردها را تک و تنها و به پیروزی دادگر یکتا به انجام رسانده تا هیچ دشمنی برای ایران و آیین پاک باقی نماند. پس از این مفاخرتِ غرورانگیز، اسفندیار سخن کوتاه کرد و رستم را فراخواند تا جدال لفظی را رها کرده و جام می را برگیرد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: