🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
62 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۸ - مفاخرهٔ رستم با اسفندیار: یاد هفت‌خوان و هاماوران، زورآزمایی دست و وعدهٔ نبرد
رستم دستان در برابر اسفندیار رویین‌تن زبان به مفاخره گشود تا یادآور گردد که تنها کردار نیک و نام پرآوازه است که بر صفحه روزگار باقی می‌ماند. او از روزگاران گذشته و پهلوانی‌های بی‌پایان خویش سخن راند؛ از هفت‌خوان مازندران که چگونه با گرز گران، دل و مغز دیو سپید را از هم درید، جادوان را بی‌گور و کفن نابود ساخت و کاووس و گیو و طوس را از بند گران رهانید. او از نبرد هاماوران یاد کرد که چگونه لشکر ایران را تا دوردست‌ها فرمان راند، شاه هاماوران را شکست داد، شاه و بزرگان را از چاه و بند آزاد ساخت و سپس تورانیان به سرکردگی افراسیاب را از خاک ایران تا مرزهای چین عقب راند. رستم با فخامت و غرور یادآور شد که اگر فداکاری‌های او نبود، نه کاووس بر تخت می‌ماند، نه سیاوش به دنیا می‌آمد و نه کی‌خسرو تاج‌وتخت را به لهراسپ می‌سپرد؛ لهراسپی که پدرش زال، برگزیده شدن او به شاهی را خوار می‌شمرد. رستم فرّه و غرور گشتاسپی را به چالش کشید و بانگ برآورد که هیچ دست قدرتمندی در جهان، حتی چرخ بلند آسمان، توانایی بستن دست‌های او را ندارد.

اسفندیار چون خشم و پایداری پهلوان کهنسال را دید، لبخند زد و دست رستم را بر شانه و چنگال خویش گرفت تا توان او را بیازماید. او دست رستم را با تمام نیروی رویین‌تنی فشرد، چنان‌که آب زرد از زیر ناخن‌های رستم بیرون زد، اما پهلوان سیستان حتی خم به ابرو نیاورد و نجنبید. سپس رستم دست اسفندیار را در میان چنگال پیل‌پیکر خویش گرفت و چنان فشرد که چهر اسفندیار چون خون سرخ شد و خونابه از ناخن‌هایش روان گشت و ابرو در هم کشید. اسفندیار با خنده‌ای نبردفردا را نوید داد و ادعا کرد که فردا در دشت رزم، رستم را از زین برخواهد گرفت، دست‌هایش را خواهد بست و نزد گشتاسپ خواهد برد تا پاداش یابد. اما رستم پاسخ داد که فردا نبرد تن‌به‌تن پاسخ سخنان آنان خواهد بود؛ او نه تنها در بند نخواهد رفت، بلکه اسفندیار را از زین برداشته، به زابلستان خواهد برد، تاج کیقباد را بر سرش خواهد نهاد و گنج‌های کیانی را پیش پایش خواهد افشاند تا او را به شاهی شایسته مبدل سازد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: