🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
55 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - پاسخ رستم به اسفندیار: پند پرهیز از آز، دعوت به بزم و تن ندادن به بند
چو سخنان بهمن پایان یافت، رستم دستان اندیشه‌ای ژرف و سنگین بر مغز کهن خویش هموار ساخت. پهلوان سپیدموی، پس از درنگی کوتاه، رو به فرستاده کرد و گفت که دیدارت دلم را شادمان ساخت و اکنون پاسخ مرا به اسفندیار شیردل و نامدار بازگو. رستم اندرزهای خود را با حکمت آغاز کرد: هر آن‌کس که جانش به نور خرد آراسته است، بنیاد و سرپایان کارها را به‌نیکی می‌نگرد. برای شاهزاده‌ای چون تو که مردی، پیروزی، خواسته و نام بلند در گنجینه‌اش فراهم است، نسزد که خوی بد و تندی پیشه سازد. ما باید بر مدار دادگستری و یزدان‌پرستی گام برداریم و دست در دست بدی نگذاریم؛ چرا که سخن بی‌مایه و ناصواب همچون درختی بی‌بر و بوست، و اگر جان آدمی در دام «آز» افتد، تلاشی بی‌سود و رنجی دراز بر او تحمیل خواهد شد.

رستم ستایش خویش را نثار اسفندیار کرد و افزود که از گفتار او شادمان گشته، چرا که اسفندیار در مردی، رای و خرد بر نیاکان خویش پیشی گرفته و آوازه نامش از هندوستان و روم و چین تا دیار جادوستان طنین‌افکن است. رستم یادآور شد که همواره آرزومند دیدار این شاهزاده خردمند و هم‌سفره شدن با او به یاد شهریار ایران بوده است. او تأکید کرد که بدون هیچ سپاهی، تنها و مشتاق به دیدارش خواهد آمد تا پیمان‌های راستین شاهان گذشته از کیقباد تا کی‌خسرو را فرا یادش آورد. اما سپس رستم با لحنی استوار و پرغرور به اصل مدعا پرداخت: او از اسفندیار خواست تا به کارنامه‌ی پر از رنج و رزمش برای ایران‌زمین بنگرد؛ به پاداش آن همه خدمت از روزگاران کهن تا به امروز، بند و زنجیر پذیرفته نیست. اگر پاداش رنج‌های پهلوان ایران، گزند و ننگ بند باشد، مرگ بر چنین گیتی شرف دارد.

جهان‌پهلوان با صلابت اعلان داشت که هیچ‌کس در تاریخ زمین بر پای رستم بند ندیده و پیل ژیان نیز نتوانسته جایگاه او را غصب کند. او اسفندیار را اندرز داد که خشم و کین را ز دل بزداید، جهان را تنها با چشم جوانی و غرور ننگرد و دیو آز را بر دست راست خویش ننشاند. رستم از اسفندیار دعوت کرد تا از رود بگذرد و دو ماه مهمان ایوان زابلستان باشد تا سپاهیانش برآسایند و او گنج‌های کهن خویش را که با ضرب تیغ به دست آورده، پیشکش لشکر ایران سازد. وی وعده داد که پس از پذیرایی و بخشش درم و خواسته، عنان به عنان اسفندیار به درگاه گشتاسپ‌شاه خواهد شتافت تا با پوزش و گفتاری نرم، خشم شاه را فرونشاند و از او بپرسد که چرا پهلوانی چون او باید سزاوار بند باشد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: