🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
85 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۰ - تشییع تابوت آهنین اسفندیار، خشم مهان ایران و نکوهش گشتاسپ به دست پشوتن و خواهران
پس از فروافتادن اسفندیار رویین‌تن، رستم دستان دستور داد تابوتی بس شگفت و گران‌سنگ از آهن خامی سخت بسازند. درون تابوت را به قیر خوش‌بو و عطر عبیر و مشک بیاکندند و فرشی از دیبای چین بر کف آن گستردند. کفنی از پارچه زربفت بر تن شاهزاده جوان پوشانیدند، تاجداری از پیروزه بر سرش نهادند و سر تابوت آهنین را استوار بستند. چهل شتر برگزیده با جامه دیبای آویخته مهیا شد و تابوت را بر دو شتر استوار نهادند. پیشاپیش سپاه، پشوتن غم‌زده، اسب سیاه‌فام اسفندیار را می‌برد که یال و دمش بریده شده بود و زینی واژگون با گرز و مغفر جنگی بر آن آویخته بودند.

در زابلستان، بهمن فرزند اسفندیار با دیدگانی اشک‌بار باقی ماند و رستم او را چون جان خویش در آغوش مهر خود گرفت و به ایوان خویش برد تا او را بپرورد. اما چون کاروان سوگوار به دربار ایران نزدیک شد و خبر مرگ اسفندیار به گشتاسپ رسید، سقف ایوان شاهی بر سر شهریار فروریخت. گشتاسپ جامه بر تن درید، خاک بر تاج کیانی ریخت و بانگ شیون از کاخ برخاست. اما مهان و بزرگان ایران که دل از مهر گشتاسپ شسته بودند، به خشم درآمدند و شاه را شوربخت و آزپرست خواندند که فرزند دلاورش را برای حفظ تاج‌وتخت به مسلخ فرستاده است. آنان کاخ و دیوان او را رها کرده و روی از او برتافتند.

کتایون مادر اسفندیار و خواهرانش، همای و بهآفرید، برهنه پا و سرپریشان از ایوان بیرون دویدند. کتایون و زنان زاری‌کنان گرد پشوتن را گرفتند و از او خواستند تا سر تابوت آهنین را بگشاید تا برای آخرین بار روی شاهزاده را ببینند. پشوتن با دلی پرخون، آهنگران را فراخواند تا با سوهان‌های تیز سفت‌وبست آهنین تابوت را بگشایند. با دیدن چهره آرام و ریش مشک‌گون اسفندیار، فغان از نهاد زنان برخاست و خاک بر سر افشاندند.

سپس پشوتن خروشان و بی‌نماز به نزد گشتاسپ بر تخت نشست و پرده از خشم ایزدی برداشت. او گشتاسپ را سرزنش کرد که فرّ کیانی و بخردی را از دست داده و برای چند روز پادشاهی، خون فرزند خویش را ریخته است. پشوتن همچنین جاماسپ پیشگوی بدکیش را نکوهش کرد که با پیشگویی‌های کژ و تفرقه‌افکنی، شاه را به راه هلاکت کشانده است. شاه با شنیدن این سخنان و وصایای اسفندیار، غرق در ندامت و سوز دل گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: