🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
62 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم
چون رزم تن‌به‌تن میان رستم دستان و اسفندیار رویین‌تن طولانی گشت و خورشید در میان آسمان بر نبرد دو یل گواهی داد، زواره، برادر رستم، خشمگین و کینه‌خواه، سپاه سیستان را به حرکت درآورد. او شتابان رو به نیروهای ایرانی نمود و فریاد برآورد که رستم را چه شده است و چرا ایرانیان چنگ در چنگ پهلوان یگانه انداخته‌اند. زواره خروشید که هرگز دست رستم به بند نیخواهد آمد و با زبان دشنام و خشم سران سپاه ایران را نکوهش کرد.

در آن میان، نوش‌آذر، فرزند دلاور و خوبروی اسفندیار، از ناسزاهای زواره برآشفت و سمند سرافراز خویش را پیش راند. او با تکبر پاسخ داد که یل اسفندیار ما را به جنگ با سگزیان فرمان نداده، اما اگر به نادرستی پیش‌دستی کنید، کیفر خویش را به تیغ و سنان خواهید دید. با نبرد کلامی، آتش جنگ زبانه کشید؛ زواره فرمان حمله داد و دو سپاه بر یکدگر تاختند.

در گیرودار نبرد، نوش‌آذر تیغ هندی برکشید و بر الوای—پهلوان نامدار سیستانی و نگهبان نیزه رستم—تاخت و با ضربتی سهمگین تن پیل‌پیکر او را به دو نیم کرد. زواره چون دید الوای بر خاک افتاد، تهمتن‌وار نیزه بر کشید و بر بروش نوش‌آذر فرود آورد؛ چنان‌که شاهزاده جوان در دم بر خاک افتاد و جان سپرد. با مرگ نوش‌آذر، برادرش مهرنوش، با دلی پر ز درد و کفی بر لب، شمشیر کین برکشید و وارد میدان شد. فرامرز، فرزند رستم، همچون پیلی مست به پیشواز مهرنوش تاخت. دو شاهزاده و دلاور جوان بر یکدیگر کوفتند، تا آنکه فرامرز نخست گردن اسب مهرنوش را به تیغ زد و سپس آن شاهزاده کیانی را پیاده بر خاک افکند و در خون غلتانید.

بهمن، دیگر فرزند اسفندیار، چون برادران خویش را خفته در خاک و خون دید، شتابان و گریان به سوی پدر راند و خبر هولناک کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست سگزیان را به او رسانید. دل اسفندیار از شنیدن این فاجعه پر از خشم و دیدگانش لبریز از اشک شد. او رو به رستم کرد و فریاد برآورد که ای بدنشان، آیا پیمان ما این بود که لشکر خویش را به کارزار درآوری و نام و ننگ را زیر پا بگذاری؟

رستم از این خبرِ جانکاه سخت بر لرزید و بر جان خویش، بر خورشید و بر شمشیر سوگند یاد کرد که هرگز فرمان نبرد به سپاهیانش نداده است. او نالان پیشنهاد کرد که دو دست برادرش زواره و فرزندش فرامرز را ببندد و تحویل اسفندیار دهد تا او آنان را به قصاص خون پسرانش بکشد. اما اسفندیار که آتش کین در دلش زبانه می‌کشید، پاسخ داد که ریختن خون مار (زواره و فرامرز) در ازای خون طاووس (شاهزادگان کیانی) بسنده نیست و داد شاهان چنین نباشد. او رستم را تهدید کرد که اکنون تیرهای خویش را بر او و رخش خواهد بارید و او را خوار و بسته به نزد گشتاسپ‌شاه خواهد برد. رستم، با دلی خسته اما استوار، نبرد پایاپای را پذیرفت و سرنوشت خویش را به یزدان پاک سپرد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: