🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
77 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - دیدار رستم و اسفندیار بر لب هیرمند، آفرین دوسویه، دعوت به خان و سرباز زدن از بند
اسفندیار شاهزاده رویین‌تن، فرمان داد تا باره سیاه‌فامش را با زینی مرصع به زر زین کنند. او به همراه صد سوار از نامداران و دلاوران لشکر خویش، شتابان به سوی کرانه رود هیرمند تاخت، در حالی که کمندِ تاب‌داده بر فترک زین بسته بود. از این سو، صدای خروش رخش برآمد و از آن سو، اسب بادپای اسفندیار پاسخ داد. دو پهلوان بر لب آب رسیدند؛ رستم تهمتن از خشکی به میان گدار رود درآمد، از باره پیاده شد و با شکوهی بی‌مانند بر شاهزاده جوان درود فرستاد.

رستم خدای جهان را سپاس گفت که اسفندیار را با سپاهی تندرست و شاداب بدین جایگاه رسانده است. وی با خلوص و راستی اظهار داشت که رخسار روشن اسفندیار او را به یاد سیاوش پاک‌دامن می‌اندازد و فرّه ایزدی و قامتِ سروگون او برازنده شهریاری است. رستم بر گشتاسپ‌شاه و مردم ایران آفرین خواند که چنین فرزند و پادشاهی دارند و دشمنان اسفندیار را به شکست و تیره‌روزی بیم داد. اسفندیار نیز با شنیدن سخنان مهرآمیز جهان‌پهلوان، از اسب فرود آمد، رستم پیلتن را گرم در آغوش کشید و یزدان را بر دیدار او سپاس گفت. او رستم را ستود و گفت که دیدار او، یاد و خاطره عموی نامدارش، زریرِ شیر اوژن را در دلش زنده کرده است.

پس از این درودها و آفرین‌های دوطرفه، رستم از اسفندیار خواست تا به عنوان مهمانی والاگهر قدم بر دیده او نهد و به ایوانش بیاید تا دل و جان رستم از دیدارش روشن گردد. اما اسفندیار با وجود احترام فراوانی که برای رستم قائل بود، پاسخ داد که اگرچه دلش خواهان مهمانی در زابلستان است، اما توان سرپیچی از فرمان پادشاه جهان، گشتاسپ را ندارد. او آشکار کرد که فرمان شاه بر این است که رستم باید دست در بند گذارد تا اسفندیار او را بسته به درگاه شاه برد. اسفندیار سوگند یاد کرد که نخواهد گذاشت رستم در بند بماند یا خاری به پایش خلل کند و وعده داد که پس از رسیدن به تاج‌وتخت، تمام جهان و گنجینه‌ها را به رستم واگذار خواهد کرد.

رستم از این پیشنهاد برآشفت و گفت پذیرا شدن بند، ننگ و شکستی است که تا جاودان پاک نخواهد شد. هیچ انسان زنده‌ای رستم را در بند ندیده و نخواهد دید. رستم بار دیگر اسفندیار را اندرز داد تا اندیشه بند را از مغز بیرون کند و بر خوان مهمانی او بنشیند و هر خواسته دیگری دارد مطرح کند تا اجابت شود. اسفندیار پاسخ داد که سرپیچی از فرمان شاه، آتش دوزخ را برای او به همراه دارد و ناچار است میان مهر نان و نمک و پیمان شاه یکی را برگزیند. با این حال، پذیرفت که آن روز را به شادخواری و می گسارند تا فردا چه پیش آید. رستم به کاخ خویش بازگشت و زال زر را از عظمت، شکوه و فرّ شاهانه اسفندیار که از فریدون یادگار داشت، آگاه ساخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: