🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
56 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - آمدن بهمن به نخچیرگاه رستم، دور انداختن سنگ به پاشنه، بزم گور و پیام اسفندیار
چون بهمن، فرزند خردمند و دلیر اسفندیار، بر ستیغ کوهسار درسیستان برآمد، چشمانش بر مرغزاری پهناور و خرم افتاد که رستم، جهان‌پهلوان تهمتن، در آن به نخچیر پرداخته بود. بهمن نگاهی افکند و شاهزاده‌ای دید گویی خورشید خاوران بر خاک فرود آمده است؛ پیلتنی بر سر سبزه نشسته، درختی شگرف را به دست گرفته و شاخه‌هایش را چون شاخچه‌ای برزمین کشانده، و گورخری درشت‌هیکل را بر تنه آن به سیخ کشیده و کباب می‌کرد. در یک دستش جامی پر از می لعل‌گون بود و در پیشگاهش خادمی گوش به فرمان. در سوی دیگر مرغزار، رخش بادپا و گلگون‌سار چریدن گرفته بود.

بهمن با دیدن آن یال و کوپال بی‌مانند، لرزه بر اندامش افتاد و با خود گفت: «آیا این آدمی است یا آفتاب سپیده‌دم؟ تاکنون هیچ چشمی در گیتی چنین گرد گردن‌کشی ندیده و نامش را نشنیده است! بیم آن دارم که اگر اسفندیار رویین‌تن با او درافتد، تاب نیاورد و گردن از کارزار بپیچد. پس بهتر آن است که در همین جا کار او را یکسره کنم.» پس به نیروی سرشار خویش، سنگ‌خاره‌ای بس گران را از کوه بکند و به سوی نخچیرگاه رستم فرود غلتاند.

صدای سهمگین گردش سنگ، کوهستان را لرزاند. زواره، برادر هوشیار رستم، چون آن غرش ناهنگام را شنید و گردش سنگ‌خاره را دید، بانگ برآورد: «ای مهتر نامدار! سنگی بس بزرگ از ستیغ کوه رو به سوی تو می‌آید!» اما رستم، پهلوان خونسرد و استوار، نه از جای جنبید و نه دست از گور کباب‌شده کشید. صبر کرد تا سنگ به چند گامی‌اش رسید و گرد و غبار گرد کوه را تیره ساخت؛ آن‌گاه پایش را دراز کرد و با ضربت پاشنه، آن تخته‌سنگ مهیب را فرسنگ‌ها دورتر پرتاب نمود.

بهمن چون این شگفت را دید، دلش از هول و هیبت رستم پر از غم شد و دریافت که با زورگویی و کارزار نمی‌توان بر این پیلتن پیروز شد. او از کوه فرود آمد و به همراه موبد خویش به نخچیرگاه نزدیک شد. رستم که سیمای شهریاری بهمن را از دور دید، او را نژادی از تبار گشتاسپ پنداشت و با زواره به استقبالش شتافت. بهمن از اسب پیاده شد و درود فرستاد. رستم او را به مهربانی در بر گرفت و پوزش خواست که زودتر به پیشواز نرفته است.

آنگاه بساط بزم و خوانی فراخ گسترده شد. رستم گورخری تمام را پیش روی خویش نهاد و بریان کرده و نمک‌پاشیده، با اشتهای پهلوانی به خوردن پرداخت. سپس پورهای گور را پیش بهمن نهاد، اما بهمن که شگفت‌زده به خوردن و جثه دیوآسای رستم می‌نگریست، تنها اندکی نان و گوشت چشید. رستم خندید و گفت: «ای شاهزاده! با چنین خوراک اندک، چگونه خوان هفت‌خوان را سپری کردی و در رزمگاه نیزه می‌چرخانی؟» بهمن پاسخ داد: «مردان خسرو‌نژاد سخن‌گوی و بسیارخواره نیستند؛ در رزمگاه، کوشش و جان‌فشانی بیش از خورش اهمیت دارد.» رستم از پاسخ او شادمان شد، جامی زرین از شراب برکشید و به یاد پهلوانان آزاده سرکشید و جامی دیگر به بهمن داد. پس از آن، هر دو سوار بر باره‌های خویش شدند تا بهمن پیام رسمی اسفندیار را به گوش جهان‌پهلوان برساند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: