بخش ۹ - آمدن بهمن به نخچیرگاه رستم، دور انداختن سنگ به پاشنه، بزم گور و پیام اسفندیار
#1
یکی کوه بد پیش مرد جوان
✦
برانگیخت آن باره را پهلوان
#2
نگه کرد بهمن به نخچیرگاه
✦
بدید آن بر پهلوان سپاه
#3
درختی گرفته به چنگ اندرون
✦
بر او نشسته بسی رهنمون
#4
یکی نره گوری زده بر درخت
✦
نهاده بر خویش گوپال و رخت
#5
یکی جام پر می به دست دگر
✦
پرستنده بر پای پیشش پسر
#6
همی گشت رخش اندران مرغزار
✦
درخت و گیا بود و هم جویبار
#7
به دل گفت بهمن که این رستمست
✦
و گر آفتاب سپیده دمست
#8
به گیتی کسی مرد ازین سان ندید
✦
نه از نامداران پیشی شنید
#9
بترسم که با او یل اسفندیار
✦
نتابد بپیچد سر از کارزار
#10
من این را به یک سنگ بیجان کنم
✦
دل زال و رودابه پیچان کنم
#11
یکی سنگ زان کوه خارا بکند
✦
فروهشت زان کوهسار بلند
#12
ز نخچیرگاهش زواره بدید
✦
خروشیدن سنگ خارا شنید
#13
خروشید کای مهتر نامدار
✦
یکی سنگ غلتان شد از کوهسار
#14
نجنبید رستم نه بنهاد گور
✦
زواره همی کرد ازان گونه شور
#15
همی بود تا سنگ نزدیک شد
✦
ز گردش بر کوه تاریک شد
#16
بزد پاشنه سنگ بنداخت دور
✦
زواره برو آفرین کرد و پور
#17
غمی شد دل بهمن از کار اوی
✦
چو دید آن بزرگی و کردار اوی
#18
همی گفت گر فرخ اسفندیار
✦
کند با چنین نامور کارزار
#19
تن خویش در جنگ رسوا کند
✦
همان به که با او مدارا کند
#20
ور ایدونک او بهتر آید به جنگ
✦
همه شهر ایران بگیرد به چنگ
#21
نشست از بر بارهٔ بادپای
✦
پراندیشه از کوه شد باز جای
#22
بگفت آن شگفتی به موبد که دید
✦
وزان راه آسان سر اندر کشید
#23
چو آمد به نزدیک نخچیرگاه
✦
هم‌انگه تهمتن بدیدش ز راه
#24
به موبد چنین گفت کین مرد کیست
✦
من ایدون گمانم که گشتاسپیست
#25
پذیره شدش با زواره بهم
✦
به نخچیرگه هرک بد بیش و کم
#26
پیاده شد از باره بهمن چو دود
✦
بپرسیدش و نیکویها فزود
#27
بدو گفت رستم که تا نام خویش
✦
نگویی نیابی ز من کام خویش
#28
بدو گفت من پور اسفندیار
✦
سر راستان بهمن نامدار
#29
ورا پهلوان زود در بر گرفت
✦
ز دیر آمدن پوزش اندر گرفت
#30
برفتند هر دو به جای نشست
✦
خود و نامداران خسروپرست
#31
چو بنشست بهمن بدادش درود
✦
ز شاه و ز ایرانیان برفزود
#32
ازان پس چنین گفت کاسفندیار
✦
چو آتش برفت از در شهریار
#33
سراپرده زد بر لب هیرمند
✦
به فرمان فرخنده شاه بلند
#34
پیامی رسانم ز اسفندیار
✦
اگر بشنود پهلوان سوار
#35
چنین گفت رستم که فرمان شاه
✦
برآنم که برتر ز خورشید و ماه
#36
خوریم آنچ داریم چیزی نخست
✦
پس‌انگه جهان زیر فرمان تست
#37
بگسترد بر سفره بر نان نرم
✦
یکی گور بریان بیاورد گرم
#38
چو دستارخوان پیش بهمن نهاد
✦
گذشته سخنها برو کرد یاد
#39
برادرش را نیز با خود نشاند
✦
وزان نامداران کسان را نخواند
#40
دگر گور بنهاد پیش تنش
✦
که هر بار گوری بدی خوردنش
#41
نمک بر پراگند و ببرید و خورد
✦
نظاره بروبر سرافراز مرد
#42
همی خورد بهمن ز گور اندکی
✦
نبد خوردنش زان او صد یکی
#43
بخندید رستم بدو گفت شاه
✦
ز بهر خورش دارد این پیشگاه
#44
خورش چون بدین گونه داری به خوان
✦
چرا رفتی اندر دم هفتخوان
#45
چگونه زدی نیزه در کارزار
✦
چو خوردن چنین داری ای شهریار
#46
بدو گفت بهمن که خسرو نژاد
✦
سخن‌گوی و بسیار خواره مباد
#47
خورش کم بود کوشش و جنگ بیش
✦
به کف بر نهیم آن زمان جان خویش
#48
بخندید رستم به آواز گفت
✦
که مردی نشاید ز مردان نهفت
#49
یکی جام زرین پر از باده کرد
✦
وزو یاد مردان آزاده کرد
#50
دگر جام بر دست بهمن نهاد
✦
که برگیر ازان کس که خواهی تو یاد
#51
بترسید بهمن ز جام نبید
✦
زواره نخستین دمی درکشید
#52
بدو گفت کای بچهٔ شهریار
✦
به تو شاد بادا می و میگسار
#53
ازو بستد آن جام بهمن به چنگ
✦
دل آزار کرده بدان می درنگ
#54
همی ماند از رستم اندر شگفت
✦
ازان خوردن و یال و بازوی و کفت
#55
نشستند بر باره هر دو سوار
✦
همی راند بهمن بر نامدار
#56
بدادش یکایک درود و پیام
✦
از اسفندیار آن یل نیک‌نام
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.