بخش ۲۱ - خواست رستم سلاح نبرد، پند زال به تسلیم و لاف برگرفتن اسفندیار از باره
#1
چو رستم بیامد به ایوان خویش
✦
نگه کرد چندی به دیوان خویش
#2
زواره بیامد به نزدیک اوی
✦
ورا دید پژمرده و زردروی
#3
بدو گفت رو تیغ هندی بیار
✦
یکی جوشن و مغفری نامدار
#4
کمان آر و برگستوان آر و ببر
✦
کمند آر و گرز گران آر و گبر
#5
زواره بفرمود تا هرچ گفت
✦
بیاورد گنجور او از نهفت
#6
چو رستم سلیح نبردش بدید
✦
سرافشاند و باد از جگر برکشید
#7
چنین گفت کای جوشن کارزار
✦
برآسودی از جنگ یک روزگار
#8
کنون کار پیش آمدت سخت باش
✦
به هر جای پیراهن بخت باش
#9
چنین رزمگاهی که غران دو شیر
✦
به جنگ اندر آیند هر دو دلیر
#10
کنون تا چه پیش آرد اسفندیار
✦
چه بازی کند در دم کارزار
#11
چو بشنید دستان ز رستم سخن
✦
پراندیشه شد جان مرد کهن
#12
بدو گفت کای نامور پهلوان
✦
چه گفتی کزان تیره گشتم روان
#13
تو تا بر نشستی بزین نبرد
✦
نبودی مگر نیک دل رادمرد
#14
همیشه دل از رنج پرداخته
✦
به فرمان شاهان سرافراخته
#15
بترسم که روزت سرآید همی
✦
گر اختر به خواب اندر آید همی
#16
همی تخم دستان ز بن برکنند
✦
زن و کودکان را به خاک افگنند
#17
به دست جوانی چو اسفندیار
✦
اگر تو شوی کشته در کارزار
#18
نماند به زاولستان آب و خاک
✦
بلندی بر و بوم گردد مغاک
#19
ور ایدونک او را رسد زین گزند
✦
نباشد ترا نیز نام بلند
#20
همی هرکسی داستانها زنند
✦
برآورده نام ترا بشکرند
#21
که او شهریاری ز ایران بکشت
✦
بدان کو سخن گفت با وی درشت
#22
همی باش در پیش او بر به پای
✦
وگرنه هم‌اکنون بپرداز جای
#23
به بیغوله‌ای شو فرود از مهان
✦
که کس نشنود نامت اندر جهان
#24
کزین بد ترا تیره گردد روان
✦
بپرهیز ازین شهریار جوان
#25
به گنج و به رنج این روان بازخر
✦
مبر پیش دیبای چینی تبر
#26
سپاه ورا خلعت آرای نیز
✦
ازو باز خر خویشتن را به چیز
#27
چو برگردد او از لب هیرمند
✦
تو پای اندر آور به رخش بلند
#28
چو ایمن شدی بندگی کن به راه
✦
بدان تا ببینی یکی روی شاه
#29
چو بیند ترا کی کند شاه بد
✦
خود از شاه کردار بد کی سزد
#30
بدو گفت رستم که ای مرد پیر
✦
سخنها برین گونه آسان مگیر
#31
به مردی مرا سال بسیار گشت
✦
بد و نیک چندی بسر بر گذشت
#32
رسیدم به دیوان مازندران
✦
به رزم سواران هاماوران
#33
همان رزم کاموس و خاقان چین
✦
که لرزان بدی زیر ایشان زمین
#34
اگر من گریزم ز اسفندیار
✦
تو در سیستان کاخ و گلشن مدار
#35
چو من ببر پوشم به روز نبرد
✦
سر هور و ماه اندرآرم به گرد
#36
ز خواهش که گفتی بسی رانده‌ام
✦
بدو دفتر کهتری خوانده‌ام
#37
همی خوار گیرد سخنهای من
✦
بپیچد سر از دانش و رای من
#38
گر او سر ز کیوان فرود آردی
✦
روانش بر من درود آردی
#39
ازو نیستی گنج و گوهر دریغ
✦
نه برگستوان و نه گوپال و تیغ
#40
سخن چند گفتم به چندین نشست
✦
ز گفتار باد است ما را به دست
#41
گر ایدونک فردا کند کارزار
✦
دل از جان او هیچ رنجه مدار
#42
نپیچم به آورد با او عنان
✦
نه گوپال بیند نه زخم سنان
#43
نبندم به آوردگاه راه اوی
✦
بنیرو نگیرم کمرگاه اوی
#44
ز باره به آغوش بردارمش
✦
به شاهی ز گشتاسپ بگذارمش
#45
بیارم نشانم بر تخت ناز
✦
ازان پس گشایم در گنج باز
#46
چو مهمان من بوده باشد سه روز
✦
چهارم چو از چرخ گیتی فروز
#47
بیندازد آن چادر لاژورد
✦
پدید آید از جام یاقوت زرد
#48
سبک باز با او ببندم کمر
✦
وز ایدر نهم سوی گشتاسپ سر
#49
نشانمش بر نامور تخت عاج
✦
نهم بر سرش بر دل‌افروز تاج
#50
ببندم کمر پیش او بنده‌وار
✦
نجویم جدایی ز اسفندیار
#51
تو دانی که من پیش تخت قباد
✦
چه کردم به مردی تو داری به یاد
#52
بخندید از گفت او زال زر
✦
زمانی بجنبید ز اندیشه سر
#53
بدو گفت زال ای پسر این سخن
✦
مگوی و جدا کن سرش را ز بن
#54
که دیوانگان این سخن بشنوند
✦
بدین خام گفتار تو نگروند
#55
قبادی به جایی نشسته دُژَن
✦
نه تخت و کلاه و نه گنج کهن
#56
چو اسفندیاری که فعفور چین
✦
نویسد همی نام او بر نگین
#57
تو گویی که از باره بردارمش
✦
به بر بر سوی خان زال آرمش
#58
نگوید چنین مردم سالخورد
✦
به گرد در ناسپاسی مگرد
#59
بگفت این و بنهاد سر بر زمین
✦
همی خواند بر کردگار آفرین
#60
همی گفت کای داور کردگار
✦
بگردان تو از ما بد روزگار
#61
برین گونه تا خور برآمد ز کوه
✦
نیامد زبانش ز گفتن ستوه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.