بخش ۱۶ - پاسخ رستم به اسفندیار: ستایش نژاد، یادکرد پهلوانی‌های خویش و دعوت به می
#1
بدو گفت رستم که آرام گیر
✦
چه گویی سخنهای نادلپذیر
#2
دلت بیش کژی بپالد همی
✦
روانت ز دیوان ببالد همی
#3
تو آن گوی کز پادشاهان سزاست
✦
نگوید سخن پادشا جز که راست
#4
جهاندار داند که دستان سام
✦
بزرگست و بادانش و نیک‌نام
#5
همان سام پور نریمان بدست
✦
نریمان گرد از کریمان بدست
#6
بزرگست و گرشاسپ بودش پدر
✦
به گیتی بدی خسرو تاجور
#7
همانا شنیدستی آواز سام
✦
نبد در زمانه چنو نیک‌نام
#8
بکشتش به طوس اندرون اژدها
✦
که از چنگ او کس نیابد رها
#9
به دریا نهنگ و به خشکی پلنگ
✦
ورا کس ندیدی گریزان ز جنگ
#10
به دریا سر ماهیان برفروخت
✦
هم‌اندر هوا پر کرگس بسوخت
#11
همی پیل را درکشیدی به دم
✦
دل خرم از یاد او شد دژم
#12
و دیگر یکی دیو بُد بدگمان
✦
تنش بر زمین و سرش بآسمان
#13
که دریای چین تا میانش بدی
✦
ز تابیدن خور زیانش بدی
#14
همی ماهی از آب برداشتی
✦
سر از گنبد ماه بگذاشتی
#15
به خورشید ماهیش بریان شدی
✦
ازو چرخ گردنده گریان شدی
#16
دو پتیاره زین گونه پیچان شدند
✦
ز تیغ یلی هر دو بیجان شدند
#17
همان مادرم دخت مهراب بود
✦
بدو کشور هند شاداب بود
#18
که ضحاک بودیش پنجم پدر
✦
ز شاهان گیتی برآورده سر
#19
نژادی ازین نامورتر کراست
✦
خردمند گردن نپیچد ز راست
#20
دگر آنک اندر جهان سربسر
✦
یلان را ز من جست باید هنر
#21
همان عهد کاوس دارم نخست
✦
که بر من بهانه نیارند جست
#22
همان عهد کیخسرو دادگر
✦
که چون او نبست از کیان کس کمر
#23
زمین را سراسر همه گشته‌ام
✦
بسی شاه بیدادگر کشته‌ام
#24
چو من برگذشتم ز جیحون بر آب
✦
ز توران به چین آمد افراسیاب
#25
ز کاوس در جنگ هاماوران
✦
به تنها برفتم به مازندران
#26
نه ارژنگ ماندم نه دیو سپید
✦
نه سنجه نه اولاد غندی نه بید
#27
همی از پی شاه فرزند را
✦
بکشتم دلیر خردمند را
#28
که گردی چو سهراب هرگز نبود
✦
به زور و به مردی و رزم آزمود
#29
ز پانصد همانا فزونست سال
✦
که تا من جدا گشتم از پشت زال
#30
همی پهلوان بودم اندر جهان
✦
یکی بود با آشکارم نهان
#31
به سان فریدون فرخ‌نژاد
✦
که تاج بزرگی به سر بر نهاد
#32
ز تخت اندرآورد ضحاک را
✦
سپرد آن سر و تاج او خاک را
#33
دگر سام کو بود ما را نیا
✦
ببرد از جهان دانش و کیمیا
#34
سه دیگر که چون من ببستم کمر
✦
تن آسان شد اندر جهان تاجور
#35
بران خرمی روز هرگز نبود
✦
پی مرد بی‌راه بر دز نبود
#36
که من بودم اندر جهان کامران
✦
مرا بود شمشیر و گرز گران
#37
بدان گفتم این تا بدانی همه
✦
تو شاهی و گردنکشان چون رمه
#38
تو اندر زمانه رسیده نوی
✦
اگر چند با فر کیخسروی
#39
تن خویش بینی همی در جهان
✦
نه‌ای آگه از کارهای نهان
#40
چو بسیار شد گفتها می‌خوریم
✦
به می جان اندیشه را بشکریم
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.