بخش ۲۰ - سخن تلخ رستم بر در سراپرده، پند آشتی پشوتن و پافشاری اسفندیار بر جنگ
#1
چو رستم بدر شد ز پرده‌سرای
✦
زمانی همی بود بر در به پای
#2
به کریاس گفت ای سرای امید
✦
خنک روز کاندر تو بد جمشید
#3
همایون بدی گاه کاوس کی
✦
همان روز کیخسرو نیک‌پی
#4
در فرهی بر تو اکنون ببست
✦
که بر تخت تو ناسزایی نشست
#5
شنید این سخنها یل اسفندیار
✦
پیاده بیامد بر نامدار
#6
به رستم چنین گفت کای سرگرای
✦
چرا تیز گشتی به پرده‌سرای
#7
سزد گر برین بوم زابلستان
✦
نهد دانشی نام غلغلستان
#8
که مهمان چو سیر آید از میزبان
✦
به زشتی برد نام پالیزبان
#9
سراپرده را گفت بد روزگار
✦
که جمشید را داشتی بر کنار
#10
همان روز کز بهر کاوس شاه
✦
بدی پرده و سایهٔ بارگاه
#11
کجا راه یزدان همی بازجست
✦
همی خواستی اختران را درست
#12
زمین زو سراسر پرآشوب بود
✦
پر از خنجر و غارت و چوب بود
#13
کنون مایه‌دار تو گشتاسپ است
✦
به پیش وی اندر چو جاماسپ است
#14
نشسته به یک دست او زردهشت
✦
که با زند واست آمدست از بهشت
#15
به دیگر پشوتن گو نیک مرد
✦
چشیده ز گیتی بسی گرم و سرد
#16
به پیش اندرون فرخ اسفندیار
✦
کزو شاد شد گردش روزگار
#17
دل نیک‌مردان بدو زنده شد
✦
بد از بیم شمشیر او بنده شد
#18
بیامد بدر پهلوان سوار
✦
پس‌اندر همی دیدش اسفندیار
#19
چو برگشت ازو با پشوتن بگفت
✦
که مردی و گردی نشاید نهفت
#20
ندیدم بدین گونه اسپ و سوار
✦
ندانم که چون خیزد از کارزار
#21
یکی ژنده پیل است بر کوه گنگ
✦
اگر با سلیح اندر آید به جنگ
#22
اگر با سلیح نبردی بود
✦
همانا که آیین مردی بود
#23
به بالا همی بگذرد فر و زیب
✦
بترسم که فردا ببیند نشیب
#24
همی سوزد از مهر فرش دلم
✦
ز فرمان دادار دل نگسلم
#25
چو فردا بیاید به آوردگاه
✦
کنم روز روشن بروبر سیاه
#26
پشوتن بدو گفت بشنو سخن
✦
همی گویمت ای برادر مکن
#27
ترا گفتم و بیش گویم همی
✦
که از راستی دل نشویم همی
#28
میازار کس را که آزاد مرد
✦
سر اندر نیارد به آزار و درد
#29
بخسب امشب و بامداد پگاه
✦
برو تا به ایوان او بی‌سپاه
#30
بایوان او روز فرخ کنیم
✦
سخن هرچ گویند پاسخ کنیم
#31
همه کار نیکوست زو در جهان
✦
میان کهان و میان مهان
#32
همی سر نپیچد ز فرمان تو
✦
دلش راست بینم به پیمان تو
#33
تو با او چه گویی به کین و به خشم
✦
بشوی از دلت کین وز خشم چشم
#34
یکی پاسخ آوردش اسفندیار
✦
که بر گوشهٔ گلستان رست خار
#35
چنین گفت کز مردم پاک‌دین
✦
همانا نزیبد که گوید چنین
#36
گر ایدونک دستور ایران توی
✦
دل و گوش و چشم دلیران توی
#37
همی خوب داری چنین راه را
✦
خرد را و آزردن شاه را
#38
همه رنج و تیمار ما باد گشت
✦
همان دین زردشت بیداد گشت
#39
که گوید که هر کو ز فرمان شاه
✦
بپیچد به دوزخ بود جایگاه
#40
مرا چند گویی گنهکار شو
✦
ز گفتار گشتاسپ بیزار شو
#41
تو گویی و من خود چنین کی کنم
✦
که از رای و فرمان او پی کنم
#42
گر ایدونک ترسی همی از تنم
✦
من امروز ترس ترا بشکنم
#43
کسی بی‌زمانه به گیتی نمرد
✦
نمرد آنک نام بزرگی ببرد
#44
تو فردا ببینی که بر دشت جنگ
✦
چه کار آورم پیش چنگی پلنگ
#45
پشوتن بدو گفت کای نامدار
✦
چنین چند گویی تو از کارزار
#46
که تا تو رسیدی به تیر و کمان
✦
نبد بر تو ابلیس را این گمان
#47
به دل دیو را راه دادی کنون
✦
همی نشنوی پند این رهنمون
#48
دلت خیره بینم همی پر ستیز
✦
کنون هرچ گفتم همه ریزریز
#49
چگونه کنم ترس را از دلم
✦
بدین سان کز اندیشه‌ها بگسلم
#50
دو جنگی دو شیر و دو مرد دلیر
✦
چه دانم که پشت که آید به زیر
#51
ورا نامور هیچ پاسخ نداد
✦
دلش گشت پر درد و سر پر ز باد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.