بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم
#1
بدانگه که رزم یلان شد دراز
✦
همی دیر شد رستم سرفراز
#2
زواره بیاورد زان سو سپاه
✦
یکی لشکری داغ‌دل کینه‌خواه
#3
به ایرانیان گفت رستم کجاست
✦
برین روز بیهوده خامش چراست
#4
شما سوی رستم به جنگ آمدید
✦
خرامان به چنگ نهنگ آمدید
#5
همی دست رستم نخواهید بست
✦
برین رزمگه بر نشاید نشست
#6
زواره به دشنام لب برگشاد
✦
همی کرد گفتار ناخوب یاد
#7
برآشفت ازان پور اسفندیار
✦
سواری بد اسپ‌افگن و نامدار
#8
جوانی که نوش آذرش بود نام
✦
سرافراز و جنگاور و شادکام
#9
برآشفت با سگزی آن نامدار
✦
زبان را به دشنام بگشاد خوار
#10
چنین گفت کآری گو برمنش
✦
به فرمان شاهان کند بدکنش
#11
نفرمود ما را یل اسفندیار
✦
چنین با سگان ساختن کارزار
#12
که پیچد سر از رای و فرمان او
✦
که یارد گذشتن ز پیمان او
#13
اگر جنگ بر نادرستی کنید
✦
به کار اندرون پیش دستی کنید
#14
ببینید پیکار جنگاوران
✦
به تیغ و سنان و به گرز گران
#15
زواره بفرمود کاندر نهید
✦
سران را ز خون بر سر افسر نهید
#16
زواره بیامد به پیش سپاه
✦
دهاده برآمد ز آوردگاه
#17
بکشتند ز ایرانیان بی‌شمار
✦
چو نوش‌آذر آن دید بر ساخت کار
#18
سمند سرافراز را بر نشست
✦
بیامد یکی تیغ هندی به دست
#19
یکی نامور بود الوای نام
✦
سرافراز و اسپ‌افگن و شادکام
#20
کجا نیزهٔ رستم او داشتی
✦
پس پشت او هیچ نگذاشتی
#21
چو از دور نوش‌آذر او را بدید
✦
بزد دست و تیغ از میان برکشید
#22
یکی تیغ زد بر سر و گردنش
✦
بدو نیمه شد پیل‌پیکر تنش
#23
زواره برانگیخت اسپ نبرد
✦
به تندی به نوش‌آذر آواز کرد
#24
که او را فگندی کنون پای دار
✦
چو الوای را من نخوانم سوار
#25
زواره یکی نیزه زد بر برش
✦
به خاک اندر آمد همانگه سرش
#26
چو نوش‌آذر نامور کشته شد
✦
سپه را همه روز برگشته شد
#27
برادرش گریان و دل پر ز جوش
✦
جوانی که بد نام او مهرنوش
#28
غمی شد دل مرد شمشیرزن
✦
برانگیخت آن بارهٔ پیلتن
#29
برفت از میان سپه پیش صف
✦
ز درد جگر بر لب آورده کف
#30
وزان سو فرامرز چون پیل مست
✦
بیامد یکی تیغ هندی به دست
#31
برآویخت با او همی مهرنوش
✦
دو رویه ز لشکر برآمد خروش
#32
گرامی دو پرخاشجوی جوان
✦
یکی شاهزاده دگر پهلوان
#33
چو شیران جنگی برآشوفتند
✦
همی بر سر یکدگر کوفتند
#34
در آوردگه تیز شد مهرنوش
✦
نبودش همی با فرامرز توش
#35
بزد تیغ بر گردن اسپ خویش
✦
سر بادپای اندرافگند پیش
#36
فرامرز کردش پیاده تباه
✦
ز خون لعل شد خاک آوردگاه
#37
چو بهمن برادرش را کشته دید
✦
زمین زیر او چون گل آغشته دید
#38
بیامد دوان نزد اسفندیار
✦
به جایی که بود آتش کارزار
#39
بدو گفت کای نره شیر ژیان
✦
سپاهی به جنگ آمد از سگزیان
#40
دو پور تو نوش‌آذر و مهرنوش
✦
به خواری به سگزی سپردند هوش
#41
تو اندر نبردی و ما پر ز درد
✦
جوانان و کی‌زادگان زیر گرد
#42
برین تخمه این ننگ تا جاودان
✦
بماند ز کردار نابخردان
#43
دل مرد بیدارتر شد ز خشم
✦
پر از تاب مغز و پر از آب چشم
#44
به رستم چنین گفت کای بدنشان
✦
چنین بود پیمان گردنکشان
#45
تو گفتی که لشکر نیارم به جنگ
✦
ترا نیست آرایش نام و ننگ
#46
نداری ز من شرم وز کردگار
✦
نترسی که پرسند روز شمار
#47
ندانی که مردان پیمان‌شکن
✦
ستوده نباشد بر انجمن
#48
دو سگزی دو پور مرا کشته‌اند
✦
بران خیرگی باز برگشته‌اند
#49
چو بشنید رستم غمی گشت سخت
✦
بلرزید برسان شاخ درخت
#50
به جان و سر شاه سوگند خورد
✦
به خورشید و شمشیر و دشت نبرد
#51
که من جنگ هرگز نفرموده‌ام
✦
کسی کین چنین کرد نستوده‌ام
#52
ببندم دو دست برادر کنون
✦
گر او بود اندر بدی رهنمون
#53
فرامرز را نیز بسته دو دست
✦
بیارم بر شاه یزدان‌پرست
#54
به خون گرانمایگانشان بکش
✦
مشوران ازین رای بیهوده هش
#55
چنین گفت با رستم اسفندیار
✦
که بر کین طاوس نر خون مار
#56
بریزیم ناخوب و ناخوش بود
✦
نه آیین شاهان سرکش بود
#57
تو ای بدنشان چارهٔ خویش ساز
✦
که آمد زمانت به تنگی فراز
#58
بر رخش با هردو رانت به تیر
✦
برآمیزم اکنون چو با آب شیر
#59
بدان تا کس از بندگان زین سپس
✦
نجویند کین خداوند کس
#60
وگر زنده مانی ببندمت چنگ
✦
به نزدیک شاهت برم بی‌درنگ
#61
بدو گفت رستم کزین گفت و گوی
✦
چه باشد مگر کم شود آبروی
#62
به یزدان پناه و به یزدان گرای
✦
که اویست بر نیک و بد رهنمای
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.