#1
سپیده همانگه ز که بر دمید
✦
میان شب تیره اندر چمید
“At that very hour, the dawn gleamed from behind the mountains, strutting amid the darkness of the shrouded night.”
#2
بپوشید رستم سلیح نبرد
✦
همی از جهان آفرین یاد کرد
“Rostam put on his battle armor and remembered the Creator of the World.”
#3
چو آمد بر لشکر نامدار
✦
که کین جوید از رزم اسفندیار
“When he came upon the army of the renowned prince to seek vengeance from battle with Esfandiyar,”
#4
بدو گفت برخیز ازین خواب خوش
✦
برآویز با رستم کینه‌کش
“He cried out to him: 'Awake from this sweet sleep! Come forth and tangle with vengeful Rostam!'”
#5
چو بشنید آوازش اسفندیار
✦
سلیح جهان پیش او گشت خوار
“When Esfandiyar heard his thunderous voice, the weapons of the world seemed vile and worthless in his eyes.”
#6
چنین گفت پس با پشوتن که شیر
✦
بپیچد ز چنگال مرد دلیر
“He then spoke to Peshotan: 'Even the lion twists away from the talons of a valiant champion.'”
#7
گمانی نبردم که رستم ز راه
✦
به ایوان کشد ببر و گبر و کلاه
“'I never deemed that Rostam would return from the road, wearing his tiger-skin, helm, and mail into the hall!'”
#8
همان بارکش رخش زیراندرش
✦
ز پیکان نبود ایچ پیدا برش
“'Nor that his burden-bearing Rakhsh beneath him would show no trace of arrowheads upon his breast!'”
#9
شنیدم که دستان جادوپرست
✦
به هنگام یازد به خورشید دست
“'I have heard that sorcery-worshiping Zal reaches his hand unto the sun in times of need;'”
#10
چو خشم آرد از جادوان بگذرد
✦
برابر نکردم پس این با خرد
“'When he rouses his wrath, he surpasses all sorcerers; yet I did not measure this against wisdom.'”
#11
پشوتن بدو گفت پر آب چشم
✦
که بر دشمنت باد تیمار و خشم
“Peshotan replied to him with tearful eyes: 'May sorrow and wrath fall upon thy foe!'”
#12
چه بودت که امروز پژمرده‌ای
✦
همانا به شب خواب نشمرده‌ای
“'What has come over thee that thou art so withered today? Surely thou hast not slept a wink this night.'”
#13
میان جهان این دو یل را چه بود
✦
که چندین همی رنج باید فزود
“'What lies between these two heroes in the world that so much pain and effort must be multiplied?'”
#14
بدانم که بخت تو شد کندرو
✦
که کین آورد هر زمان نو به نو
“'I know that thy fortune has turned slow and sluggish, bringing fresh vengeance time after time.'”
#15
بپوشید جوشن یل اسفندیار
✦
بیامد بر رستم نامدار
“The valiant Esfandiyar donned his coat of mail and came forth to face renowned Rostam.”
#16
خروشید چون روی رستم بدید
✦
که نام تو باد از جهان ناپدید
“He bellowed when he saw Rostam's face: 'May thy name vanish from the face of the earth!'”
#17
فراموش کردی تو سگزی مگر
✦
کمان و بر مرد پرخاشخر
“'Hast thou forgotten, O man of Sagz, the bow and chest of a warlike warrior?'”
#18
ز نیرنگ زالی بدین سان درست
✦
وگرنه که پایت همی گور جست
“'Through the trickery of Zal art thou thus made whole; otherwise thy feet were searching for the grave!'”
#19
بکوبمت زین گونه امروز یال
✦
کزین پس نبیند ترا زنده زال
“'Today I shall shatter thy shoulders in such wise that Zal shall never see thee alive again!'”
#20
چنین گفت رستم به اسفندیار
✦
که ای سیر ناگشته از کارزار
“Thus spoke Rostam unto Esfandiyar: 'O prince insatiable for battle!'”
#21
بترس از جهاندار یزدان پاک
✦
خرد را مکن با دل اندر مغاک
“'Fear the pure Lord God of the world, and do not entomb wisdom alongside thy heart!'”
#22
من امروز نز بهر جنگ آمدم
✦
پی پوزش و نام و ننگ آمدم
“'I have not come today for the sake of war; I have come for apology, honor, and reputation.'”
#23
تو با من به بیداد کوشی همی
✦
دو چشم خرد را بپوشی همی
“'Thou strivest against me with injustice, blindly closing both eyes of wisdom.'”
#24
به خورشید و ماه و به استا و زند
✦
که دل را نرانی به راه گزند
“'By the sun, the moon, the Avesta and Zand, I swear: drive not thy heart onto the path of harm!'”
#25
نگیری به یاد آن سخنها که رفت
✦
وگر پوست بر تن کسی را بکفت
“'Thou recallest not those words that passed between us, even though a man's skin should split upon his body.'”
#26
بیابی ببینی یکی خان من
✦
روندست کام تو بر جان من
“'Come and see my hall and home; thy desire is absolute over my very soul.'”
#27
گشایم در گنج دیرینه باز
✦
کجا گرد کردم به سال دراز
“'I shall fling open the door of the ancient treasure that I have amassed over long years.'”
#28
کنم بار بر بارگیهای خویش
✦
به گنجور ده تا براند ز پیش
“'I shall load it upon my warhorses and surrender it to thy treasurer to lead away.'”
#29
برابر همی با تو آیم به راه
✦
کنم هرچ فرمان دهی پیش شاه
“'Side by side with thee I shall walk the road, performing whatever command thou givest before the King.'”
#30
اگر کشتنیم او کشد شایدم
✦
همان نیز اگر بند فرمایدم
“'If he decrees my death, it is fitting; likewise if he commands me to be bound in chains.'”
#31
همی چاره جویم که تا روزگار
✦
ترا سیر گرداند از کارزار
“'I seek every remedy so that fate may sate thee and turn thee away from war.'”
#32
نگه کن که دانای پیشی چه گفت
✦
که هرگز مباد اختر شوم جفت
“'Consider what the wise man of old proclaimed: May a man never be paired with an ill-omened star!'”
#33
چنین داد پاسخ که مرد فریب
✦
نیم روز پرخاش و روز نهیب
“Esfandiyar answered: 'I am no man of trickery on the day of battle and terror!'”
#34
اگر زنده خواهی که ماند به جای
✦
نخستین سخن بند بر نه به پای
“'If thou desirest to remain alive in thy place, first of all allow bonds upon thy feet!'”
#35
از ایوان و خان چند گویی همی
✦
رخ آشتی را بشویی همی
“'Why speakest thou so much of palace and house? Thou art but washing the face of peace!'”
#36
دگر باره رستم زبان برگشاد
✦
مکن شهریارا ز بیداد یاد
“Once more Rostam opened his mouth and said: 'O Prince, recall not injustice and cruelty!'”
#37
مکن نام من در جهان زشت و خوار
✦
که جز بد نیاید ازین کارزار
“'Make not my name ugly and contemptible in the world, for nothing but evil will come from this clash.'”
#38
هزارانت گوهر دهم شاهوار
✦
همان یارهٔ زر با گوشوار
“'I shall give thee thousands of kingly jewels, along with golden armlets and earrings.'”
#39
هزارانت بنده دهم نوش‌لب
✦
پرستنده باشد ترا روز و شب
“'I shall give thee thousands of sweet-lipped servants to serve thee day and night.'”
#40
هزارت کنیزک دهم خلخی
✦
که زیبای تاج‌اند با فرخی
“'I shall give thee thousands of maidens of Khallakh, worthy of crowns and radiant with glory.'”
#41
دگر گنج سام نریمان و زال
✦
گشایم به پیش تو ای بی‌همال
“'Furthermore, I shall open before thee the treasures of Sam Nariman and Zal, O peerless prince!'”
#42
همه پاک پیش تو گرد آورم
✦
ز زابلستان نیز مرد آورم
“'I shall gather all cleanly before thee, and bring forth men from Zabulistan as well,'”
#43
که تا مر ترا نیز فرمان کنند
✦
روان را به فرمان گروگان کنند
“'So that they too may obey thy commands and pledge their souls to thy bidding.'”
#44
ازان پس به پیشت پرستاروار
✦
دوان با تو آیم بر شهریار
“'Thereafter, like a humble servant, I shall run alongside thee unto the King.'”
#45
ز دل دور کن شهریارا تو کین
✦
مکن دیو را با خرد همنشین
“'Cast malice from thy heart, O Prince, and make not the demon a companion to thy wisdom!'”
#46
جز از بند دیگر ترا دست هست
✦
بمن بر که شاهی و یزدان پرست
“You hold complete authority over me in every manner save fetters, for you are a righteous king and a worshiper of God.”
#47
که از بند تا جاودان نام بد
✦
بماند به من وز تو انجام بد
“For from these chains, eternal dishonor would cling to my name, and an ill destiny would come upon you.”
#48
به رستم چنین گفت اسفندیار
✦
که تا چندگویی سخن نابکار
“To Rostam, Esfandiyar thus replied: 'How long wilt thou utter such futile and useless words?'”
#49
مرا گویی از راه یزدان بگرد
✦
ز فرمان شاه جهانبان بگرد
“'Thou biddest me stray from the path of God, and disobey the mandate of the world's sovereign lord?'”
#50
که هرکو ز فرمان شاه جهان
✦
بگردد سرآید بدو بر زمان
“'For whoever turns away from the command of the king of the world, his life shall swiftly come to an end.'”
#51
جز از بند گر کوشش (و) کارزار
✦
به پیشم دگرگونه پاسخ میار
“'Bring me no other answer now than submission to these fetters, or prepare for battle and fight!'”
#52
به تندی به پاسخ گو نامدار
✦
چنین گفت کای پرهنر شهریار
“Then sharply the renowned hero answered and said, 'O accomplished prince...'”
#53
همی خوار داری تو گفتار من
✦
به خیره بجویی تو آزار من
“'Thou holdest my earnest words in contempt, and in vain seekest to bring me harm.'”
#54
چنین داد پاسخ که چند از فریب
✦
همانا به تنگ اندر آمد نشیب
“He answered: 'How long wilt thou rely on trickery? Verily, time runs short and options narrow!'”