بخش ۱۴ - دیدار رستم و اسفندیار، لاف پهلوانی‌ها و خشم بر نشستن سوی چپ
#1
نشست از بر رخش چون پیل مست
✦
یکی گُرزهٔ گاو پیکر به دست
#2
بیامد دمان تا به نزدیک آب
✦
سپه را به دیدار او بد شتاب
#3
هرانکس که از لشکر او را بدید
✦
دلش مهر و پیوند او برگزید
#4
همی گفت هرکس که این نامدار
✦
نماند به کس جز به سام سوار
#5
برین کوههٔ زین که آهنست
✦
همان رخش گویی که آهرمنست
#6
اگر هم نبردش بود ژنده پیل
✦
برافشاند از تارک پیل نیل
#7
کسی مرد ازین سان به گیتی ندید
✦
نه از نامداران پیشین شنید
#8
خرد نیست اندر سر شهریار
✦
که جوید ازین نامور کارزار
#9
برین سان همی از پی تاج و گاه
✦
به کشتن دهد نامداری چو ماه
#10
به پیری سوی گنج یازان ترست
✦
به مهر و به دیهیم نازان ترست
#11
همی آمد از دور رستم چو شیر
✦
به زیر اندرون اژدهای دلیر
#12
چو آمد به نزدیک اسفندیار
✦
هم‌انگه پذیره شدش نامدار
#13
بدو گفت رستم که ای پهلوان
✦
نوآیین و نوساز و فرخ جوان
#14
خرامی نیرزید مهمان تو
✦
چنین بود تا بود پیمان تو
#15
سخن هرچ گویم همه یاد گیر
✦
مشو تیز با پیر بر خیره خیر
#16
همی خویشتن را بزرگ آیدت
✦
وزین نامداران سترگ آیدت
#17
همانا به مردی سبک داریم
✦
به رای و به دانش تنک داریم
#18
به گیتی چنان دان که رستم منم
✦
فروزندهٔ تخم نیرم منم
#19
بخاید ز من چنگ دیو سپید
✦
بسی جادوان را کنم ناامید
#20
بزرگان که دیدند ببر مرا
✦
همان رخش غران هژبر مرا
#21
چو کاموس جنگی چو خاقان چین
✦
سواران جنگی و مردان کین
#22
که از پشت زینشان به خم کمند
✦
ربودم سر و پای کردم به بند
#23
نگهدار ایران و توران منم
✦
به هر جای پشت دلیران منم
#24
ازین خواهش من مشو بدگمان
✦
مدان خویشتن برتر از آسمان
#25
من از بهر این فر و اورند تو
✦
بجویم همی رای و پیوند تو
#26
نخواهم که چون تو یکی شهریار
✦
تبه دارد از چنگ من روزگار
#27
که من سام یل را بخوانم دلیر
✦
کزو بیشه بگذاشتی نره شیر
#28
به گیتی منم زو کنون یادگار
✦
دگر شاهزاده یل اسفندیار
#29
بسی پهلوان جهان بوده‌ام
✦
سخنها ز هر گونه بشنوده‌ام
#30
سپاسم ز یزدان که بگذشت سال
✦
بدیدم یکی شاه فرخ همال
#31
که کین خواهد از مرد ناپاک دین
✦
جهانی برو بر کنند آفرین
#32
توی نامور پرهنر شهریار
✦
به جنگ اندرون افسر کارزار
#33
بخندید از رستم اسفندیار
✦
بدو گفت کای پور سام سوار
#34
شدی تنگدل چون نیامد خرام
✦
نجستم همی زین سخن کام و نام
#35
چنین گرم بد روز و راه دراز
✦
نکردم ترا رنجه تندی مساز
#36
همی گفتم از بامداد پگاه
✦
به پوزش بسازم سوی داد راه
#37
به دیدار دستان شوم شادمان
✦
به تو شاد دارم روان یک زمان
#38
کنون تو بدین رنج برداشتی
✦
به دشت آمدی خانه بگذاشتی
#39
به آرام بنشین و بردار جام
✦
ز تندی و تیزی مبر هیچ نام
#40
به دست چپ خویش بر جای کرد
✦
ز رستم همی مجلس آرای کرد
#41
جهاندیده گفت این نه جای منست
✦
بجایی نشینم که رای منست
#42
تهمتن بفرمود کز دست راست
✦
نشستی بیارای ازان کم سزاست
#43
چنین گفت با شاهزاده به خشم
✦
که آیین من بین و بگشای چشم
#44
هنر بین و این نامور گوهرم
✦
که از تخمهٔ سام کنداورم
#45
هنر باید از مرد و فر و نژاد
✦
کفی راد دارد دلی پر ز داد
#46
سزاوار من گر ترا نیست جای
✦
مرا هست پیروزی و هوش و رای
#47
ازان پس بفرمود فرزند شاه
✦
که کرسی زرین نهد پیش گاه
#48
بدان تا گو نامور پهلوان
✦
نشیند بر شهریار جوان
#49
بیامد بران کرسی زر نشست
✦
پر از خشم بویا ترنجی بدست
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.