بخش ۵ - پند کتایون به اسفندیار: هشدار از رستم، ناگزیری فرمان شاه و زاری شبانهٔ مادر
#1
کتایون چو بشنید شد پر ز خشم
✦
به پیش پسر شد پر از آب چشم
#2
چنین گفت با فرخ اسفندیار
✦
که ای از کیان جهان یادگار
#3
ز بهمن شنیدم که از گلستان
✦
همی رفت خواهی به زابلستان
#4
ببندی همی رستم زال را
✦
خداوند شمشیر و گوپال را
#5
ز گیتی همی پند مادر نیوش
✦
به بد تیز مشتاب و چندین مکوش
#6
سواری که باشد به نیروی پیل
✦
ز خون راند اندر زمین جوی نیل
#7
بدرد جگرگاه دیو سپید
✦
ز شمشیر او گم کند راه شید
#8
همان ماه هاماوران را بکشت
✦
نیارست گفتن کس او را درشت
#9
همانا چو سهراب دیگر سوار
✦
نبودست جنگی گه کارزار
#10
به چنگ پدر در به هنگام جنگ
✦
به آوردگه کشته شد بی‌درنگ
#11
به کین سیاوش ز افراسیاب
✦
ز خون کرد گیتی چو دریای آب
#12
که نفرین بر این تخت و این تاج باد
✦
بر این کشتن و شور و تاراج باد
#13
مده از پی تاج سر را به باد
✦
که با تاج شاهی ز مادر نزاد
#14
پدر پیر سر گشت و برنا توی
✦
به زور و به مردی توانا توی
#15
سپه یکسره بر تو دارند چشم
✦
میفگن تن اندر بلایی به خشم
#16
جز از سیستان در جهان جای هست
✦
دلیری مکن تیز منمای دست
#17
مرا خاکسار دو گیتی مکن
✦
ازین مهربان مام بشنو سخن
#18
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
✦
که ای مهربان این سخن یاددار
#19
همانست رستم که دانی همی
✦
هنرهاش چون زند خوانی همی
#20
نکوکارتر زو به ایران کسی
✦
نیابی و گر چند پویی بسی
#21
چو او را به بستن نباشد روا
✦
چنین بد نه خوب آید از پادشا
#22
ولیکن نباید شکستن دلم
✦
که چون بشکنی دل ز جان بگسلم
#23
چگونه کشم سر ز فرمان شاه
✦
چگونه گذارم چنین دستگاه
#24
مرا گر به زاول سرآید زمان
✦
بدان سو کشد اخترم بی‌گمان
#25
چو رستم بیاید به فرمان من
✦
ز من نشنود سرد هرگز سخن
#26
ببارید خون از مژه مادرش
✦
همه پاک بر کند موی از سرش
#27
بدو گفت کای ژنده پیل ژیان
✦
همی خوار گیری ز نیرو روان
#28
نباشی بسنده تو با پیلتن
✦
از ایدر مرو بی یکی انجمن
#29
مبر پیش پیل ژیان هوش خویش
✦
نهاده بدین گونه بر دوش خویش
#30
اگر زین نشان رای تو رفتنست
✦
همه کام بدگوهر آهرمنست
#31
به دوزخ مبر کودکان را به پای
✦
که دانا بخواند ترا پاک رای
#32
به مادر چنین گفت پس جنگجوی
✦
که نابردن کودکان نیست روی
#33
چو با زن پس پرده باشد جوان
✦
بماند منش پست و تیره‌روان
#34
به هر رزمگه باید او را نگاه
✦
گذارد بهر زخم گوپال شاه
#35
مرا لشکری خود نیاید به کار
✦
جز از خویش و پیوند و چندی سوار
#36
ز پیش پسر مادر مهربان
✦
بیامد پر از درد و تیره‌روان
#37
همه شب ز مهر پسر مادرش
✦
ز دیده همی ریخت خون بر برش
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.