بخش ۴ - فرمان گشتاسپ به بستن رستم در برابر تاج، اعتراض اسفندیار و بازگشت غمگین او
#1
به فرزند پاسخ چنین داد شاه
✦
که از راستی بگذری نیست راه
#2
از این بیش کردی که گفتی تو کار
✦
که یار تو بادا جهان کردگار
#3
نبینم همی دشمنی در جهان
✦
نه در آشکارا نه اندر نهان
#4
که نام تو یابد نه پیچان شود
✦
چه پیچان همانا که بیجان شود
#5
به گیتی نداری کسی را همال
✦
مگر بی‌خرد نامور پور زال
#6
که او راست تا هست زاولستان
✦
همان بست و غزنین و کاولستان
#7
به مردی همی ز آسمان بگذرد
✦
همی خویشتن کهتری نشمرد
#8
که بر پیش کاوس کی بنده بود
✦
ز کیخسرو اندر جهان زنده بود
#9
به شاهی ز گشتاسپ نارد سخن
✦
که او تاج نو دارد و ما کهن
#10
به گیتی مرا نیست کس هم نبرد
✦
ز رومی و توری و آزاد مرد
#11
سوی سیستان رفت باید کنون
✦
به کار آوری زور و بند و فسون
#12
برهنه کنی تیغ و گوپال را
✦
به بند آوری رستم زال را
#13
زواره فرامرز را همچنین
✦
نمانی که کس برنشیند به زین
#14
به دادار گیتی که او داد زور
✦
فروزندهٔ اختر و ماه و هور
#15
که چون این سخنها به جای آوری
✦
ز من نشنوی زین سپس داوری
#16
سپارم به تو تاج و تخت و کلاه
✦
نشانم بر تخت بر پیشگاه
#17
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
✦
که ای پرهنر نامور شهریار
#18
همی دور مانی ز رسم کهن
✦
براندازه باید که رانی سخن
#19
تو با شاه چین جنگ جوی و نبرد
✦
از آن نامداران برانگیز گرد
#20
چه جویی نبرد یکی مرد پیر
✦
که کاووس خواندی ورا شیرگیر
#21
ز گاه منوچهر تا کیقباد
✦
دل شهریاران بدو بود شاد
#22
نکوکارتر زو به ایران کسی
✦
نبودست کاورد نیکی بسی
#23
همی خواندندش خداوند رخش
✦
جهانگیر و شیراوژن و تاج‌بخش
#24
نه اندر جهان نامداری نوست
✦
بزرگست و با عهد کیخسروست
#25
اگر عهد شاهان نباشد درست
✦
نباید ز گشتاسپ منشور جست
#26
چنین داد پاسخ به اسفندیار
✦
که ای شیر دل پرهنر نامدار
#27
هر آن کس که از راه یزدان بگشت
✦
همان عهد او گشت چون باد دشت
#28
همانا شنیدی که کاووس شاه
✦
به فرمان ابلیس گم کرد راه
#29
همی بآسمان شد به پر عقاب
✦
به زاری به ساری فتاد اندر آب
#30
ز هاماوران دیوزادی ببرد
✦
شبستان شاهی مر او را سپرد
#31
سیاوش به آزار او کشته شد
✦
همه دوده زیر و زبر گشته شد
#32
کسی کو ز عهد جهاندار گشت
✦
به گرد در او نشاید گذشت
#33
اگر تخت خواهی ز من با کلاه
✦
ره سیستان گیر و برکش سپاه
#34
چو آن‌جا رسی دست رستم ببند
✦
بیارش به بازو فگنده کمند
#35
زواره فرامرز و دستان سام
✦
نباید که سازند پیش تو دام
#36
پیاده دوانش بدین بارگاه
✦
بیاور کشان تا ببیند سپاه
#37
ازان پس نپیچد سر از ما کسی
✦
اگر کام اگر گنج یابد بسی
#38
سپهبد بروها پر از تاب کرد
✦
به شاه جهان گفت زین بازگرد
#39
ترا نیست دستان و رستم به کار
✦
همی راه جویی به اسفندیار
#40
دریغ آیدت جای شاهی همی
✦
مرا از جهان دور خواهی همی
#41
ترا باد این تخت و تاج کیان
✦
مرا گوشه‌ای بس بود زین جهان
#42
ولیکن ترا من یکی بنده‌ام
✦
به فرمان و رایت سرافگنده‌ام
#43
بدو گفت گشتاسپ تندی مکن
✦
بلندی بیابی نژندی مکن
#44
ز لشکر گزین کن فراوان سوار
✦
جهاندیدگان از در کارزار
#45
سلیح و سپاه و درم پیش تست
✦
نژندی به جان بداندیش تست
#46
چه باید مرا بی‌تو گنج و سپاه
✦
همان گنج و تخت و سپاه و کلاه
#47
چنین داد پاسخ یل اسفندیار
✦
که لشکر نیاید مرا خود به کار
#48
گر ایدونک آید زمانم فراز
✦
به لشکر ندارد جهاندار باز
#49
ز پیش پدر بازگشت او به تاب
✦
چه از پادشاهی چه از خشم باب
#50
به ایوان خویش اندر آمد دژم
✦
لبی پر ز باد و دلی پر ز غم
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.