🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
32 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۷ - سخن کیخسرو بر تخت: ترک شاهی و جهان، بخشش گنج و کشور، و شادی یک‌هفتهٔ سپاه
شاهنشاه کی‌خسرو بر تخت زرین پادشاهی برآمد و گرز گاوپیکر نیای خویش را به دست گرفت. در یک سوی او زال سپیدموی و رستم دستان چون پیلی سرافراز و شیری ژیان ایستاده بودند، و در سوی دیگر طوس، گودرز، گیو، بیژن و رهام صف کشیده بودند. همه دیدگان بر چهره‌ی شهریار دوخته بودند تا بدانند او درباره‌ی فرجام سپاه و فرمانروایی چه خواهد گفت.

در این هنگام کی‌خسرو بانگ برآورد و گفت: «ای نامداران و بزرگان روزگار! هر آن‌کس که از راه خرد بهره‌ای دارد، می‌داند که این جهان سپنجی و نیکی و بدی آن بگذرد. ما همگی رفتنی هستیم؛ پس چرا باید دل در بند اندوه و رنج این سرای فانی بندیم؟ ما با هر دست نیکی گرد می‌آوریم، اما خود می‌گذریم و دارایی‌مان برای دشمن می‌ماند. اکنون کین‌خواهی به پایان رسیده و زمان پاداش و بادافره ایزدی فرا رسیده است. از یزدان پاک بترسید و به این خاک تیره دل نبندید، چرا که زمانه نفس‌های هر یک از ما را می‌شمارد.»

او سپس از هوشنگ، جمشید و کاووس‌شاه یاد کرد که با تمام فرّ و شکوه و تاج و کلاه رفتند و جز نامی از آنان بر جای نماند. کی‌خسرو افزود: «من نیز بنده‌ای چون ایشانم. رنج بسیار بردم و کوشیدم، اما دیدم که هیچ‌کس در این جهان جاودان نمی‌ماند. اکنون جان و دل از این سرای سپنج برکنده‌ام و به آنچه می‌خواستم رسیده‌ام؛ پس روی از تخت کیانی برمی‌تابم. هر کس در راه من رنجی برده است، از گنج‌های شاهی هرچه خواهد به او می‌بخشم و سپاس کردار همگان را بر درگاه یزدان نیکی‌شناس خواهم برد. گنج‌ها، سلاح‌ها، بدره‌ها و چارپایان را میان ایرانیان و پهلوانان می‌افزایم و به هر مهتری کشوری می‌بخشم، چرا که راه خویش را برای سفر جان آماده ساخته‌ام.»

کی‌خسرو در پایان سپاهیان را فرمان داد تا دست به شادمانی بردارند و یک هفته به خوردن و گشت‌وگذار بپردازند. با شنیدن این سخنان، گردان ایران در شگفتی و تحیر فرو رفتند؛ چنان‌که برخی پچ‌پچ‌کنان گفتند شاه خرد خویش را از دست داده و دیوانه شده است. با این حال، سپاهیان گروه گروه‌ به دشت و راغ و کوه برفتند و نوای نای و بانگ مستان فضا را پر کرد. برای یک هفته تمام، دشت ایران غرق در شادی شد و هیچ‌کس اندوه و رنج روزگار را به یاد نیاورد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: