✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

53 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۵۰ - نامهٔ خاقان به گردیه، خواستگاری و پاسخ او پس از چهار ماه سوگ بهرام

ازآن پس چو خاقان به پردخت دل

✦

ز خون شد همه کشور چین چوگل

چنین گفت یک روز کز مرد سست

✦

نیاید مگر کار نا تندرست

بدان نامداری که بهرام بود

✦

مرا زو همه رامش و کام بود

کنون من ز کسهای آن نامدار

✦

چرا بازماندم چنین سست و خوار

نکوهش کند هرک این بشنود

✦

ازین پس به سوگند من نگرود

نخوردم غم خرد فرزند اوی

✦

نه اندیشهٔ خویش و پیوند اوی

چو با ما به فرزند پیوسته شد

✦

به مهر و خرد جان او شسته شد

بفرمود تا شد برادرش پیش

✦

سخن گفت با او ز اندازه بیش

که کسهای بهرام یل را ببین

✦

فراوان برایشان بخواند آفرین

#10

بگو آنک من خود جگر خسته‌ام

✦

بدین سوک تا زنده‌ام بسته‌ام

#11

به خون روی کشور بشستم ز کین

✦

همه شهر نفرین بدو آفرین

#12

بدین درد هر چند کین آورم

✦

وگر آسمان بر زمین آورم

#13

ز فرمان یزدان کسی نگذرد

✦

چنین داند آنکس که دارد خرد

#14

که او را زمانه بران گونه بود

✦

همه تنبل دیو وارونه بود

#15

بران زینهارم که گفتم سخن

✦

بران عهد و پیمان نهادیم بن

#16

سوی گردیه نامه‌ای بد جدا

✦

که ای پاکدامن زن پارسا

#17

همه راستی و همه مردمی

✦

سرشتت فزونی و دور از کمی

#18

ز کار تو اندیشه کردم دراز

✦

نشسته خرد با دل من براز

#19

به از تو ندیدم کسی کدخدای

✦

بیارای ایوان ما را به رای

#20

بدارم تو را همچوجان و تنم

✦

بکوشم که پیمان تو نشکنم

#21

وزان پس بدین شهر فرمان تراست

✦

گروگان کنم دل بدانچت هواست

#22

کنون هرکه داری همه گرد کن

✦

به پیش خردمند گوی این سخن

#23

ازین پس ببین تاچه آیدت رای

✦

به روشن روانت خرد رهنمای

#24

خرد را بران مردمان شاه کن

✦

مرا زآن سگالیده آگاه کن

#25

همی‌رفت برسان قمری ز سرو

✦

بیامد برادرش تازان به مرو

#26

جهانجوی با نامور رام شد

✦

به نزدیک کسهای بهرام شد

#27

بگفت آنچ خاقان بدو گفته بود

✦

که از کین آن کشته آشفته بود

#28

ازان پس چنین گفت کای بخردان

✦

پسندیده و کار دیده ردان

#29

شما را بدین مزد بسیار باد

✦

ورا داور دادگر یار باد

#30

یکی ناگهان مرگ بود آن نه خرد

✦

که کس در جهان ز آن گمانی نبرد

#31

پس آن نامه پنهان به خواهرش داد

✦

سخنهای خاقان همه کرد یاد

#32

ز پیوند وز پند و نیکوسخن

✦

چه از نو چه از روزگار کهن

#33

ز پاکی و از پارسایی زن

✦

که هم غمگسارست و هم رای زن

#34

جوان گفت و آن پاکدامن شنید

✦

ز گفتار او خامشی برگزید

#35

وزان پس چو برخواند آن نامه را

✦

سخنهای خاقان خود کامه را

#36

خرد را چو با دانش انباز کرد

✦

به دل پاسخ نامه را ساز کرد

#37

بدو گفت کاین نامه برخواندم

✦

خرد رابر خویش بنشاندم

#38

چنان کرد خاقان که شاهان کنند

✦

جهاندیده و پیشگاهان کنند

#39

بدو باد روشن جهان بین من

✦

که چونین بجوید همی کین من

#40

دل او ز تیمار خسته مباد

✦

امید جهان زو گسسته مباد

#41

مباد ایچ گیتی ز خاقان تهی

✦

بدو شاد بادا کلاه مهی

#42

کنون چون نشستیم با یکدگر

✦

بخوانیم نامه همه سر به سر

#43

بدان کو بزرگست و دارد خرد

✦

یکایک بدین آرزو بنگرد

#44

کنون دوده را سر به سر شیونست

✦

نه هنگامهٔ این سخن گفتنست

#45

چو سوک چنان مهتر آید به سر

✦

ز فرمان خاقان نباشد گذر

#46

مرا خود به ایران شدن روی نیست

✦

زن پاک را به ز تو شوی نیست

#47

اگر من بدین زودی آیم به راه

✦

چه گوید مرا آن خردمند شاه

#48

خردمند بی‌شرم خواند مرا

✦

چو خاقان بی آزرم داند مرا

#49

بدین سوک چون بگذرد چار ماه

✦

سواری فرستم به نزدیک شاه

#50

همه بشنوم هرچ باید شنید

✦

بگویندگان تا چه آید پدید

#51

بگویم یکایک به نامه درون

✦

چو آید به نزدیک او رهنمون

#52

تو اکنون از ایدر به شادی خرام

✦

به خاقان بگو آنچ دادم پیام

#53

فراوان فرستاده را هدیه داد

✦

جهاندیده از مرو برگشت شاد

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما