بخش ۴۷ - کشتن بهرام به دشنهٔ قلون، زاری خواهر، پشیمانی و وصیت و مرگ پهلوان

#1

قلون بستد آن مهر و تازان چو غرو

✦

بیامد ز شهر کشان تا به مرو

#2

همی‌بود تا روز بهرام شد

✦

که بهرام را آن نه پدرام شد

#3

به خانه درون بود با یک رهی

✦

نهاده برش نار و سیب و بهی

#4

قلون رفت تنها بدرگاه اوی

✦

به دربان چنین گفت کای نامجوی

#5

من از دخت خاقان فرستاده‌ام

✦

نه جنگی کسی‌ام نه آزاده‌ام

#6

یکی راز گفت آن زن پارسا

✦

بدان تا بگویم بدین پادشا

#7

ز مهر ورا از در بستن است

✦

همان نیز بیمار و آبستن است

#8

گر آگه کنی تا رسانم پیام

✦

بدین تاجور مهتر نیک نام

#9

بشد پرده دار گرامی دوان

✦

چنین تا در خانه پهلوان

#10

چنین گفت کامد یکی بدنشان

✦

فرستاده و پوستینی کشان

#11

همی‌گوید از دخت خاقان پیام

✦

رسانم بدین مهتر شادکام

#12

چنین گفت بهرام کورا بگوی

✦

که هم زان در خانه بنمای روی

#13

بیامد قلون تا به نزدیک در

✦

بکاف در خانه بنهاد سر

#14

چو دیدش یکی پیر بد سست و زار

✦

بدو گفت گرنامه داری بیار

#15

قلون گفت شاها پیامست و بس

✦

نخواهم که گویم سخن پیش کس

#16

ورا گفت زود اندر آی و بگوی

✦

بگوشم نهانی بهانه مجوی

#17

قلون رفت با کارد در آستی

✦

پدیدار شد کژی و کاستی

#18

همی‌رفت تا راز گوید بگوش

✦

بزد دشنه وز خانه برشد خروش

#19

چو بهرام گفت آه مردم ز راه

✦

برفتند پویان به نزدیک شاه

#20

چنین گفت کاین را بگیرید زود

✦

بپرسید زو تا که راهش نمود

#21

برفتند هرکس که بد در سرای

✦

مران پیر سر را شکستند پای

#22

همه کهتران زو بر آشوفتند

✦

به سیلی و مشتش بسی کوفتند

#23

همی‌خورد سیلی و نگشاد لب

✦

هم از نیمهٔ روز تا نیم شب

#24

چنین تا شکسته شدش دست و پای

✦

فکندندش اندر میان سرای

#25

به نزدیک بهرام بازآمدند

✦

جگر خسته و پرگداز آمدند

#26

همی‌رفت خون ازتن خسته مرد

✦

لبان پر ز باد و رخان لاژورد

#27

بیامد هم اندر زمان خواهرش

✦

همه موی برکند پاک از سرش

#28

نهاد آن سر خسته را بر کنار

✦

همی‌کرد با خویشتن کار زار

#29

همی‌گفت زار ای سوار دلیر

✦

کزو بیشه بگذاشتی نره شیر

#30

که برد این ستون جهان را ز جا

✦

براندیشهٔ بد که بد رهنما

#31

الا ای سوار سپهبد تنا

✦

جهانگیر و ناباک و شیر اوژنا

#32

نه خسرو پرست و نه ایزدپرست

✦

تن پیل‌وار سپهبد که خست

#33

الا ای برآورده کوه بلند

✦

ز دریای خوشاب بیخت که کند

#34

که کند این چنین سبز سرو سهی

✦

که افگند خوار این کلاه مهی

#35

که آگند ناگاه دریا به خاک

✦

که افگند کوه روان در مغاک

#36

غریبیم و تنها و بی دوستدار

✦

بشهر کسان در بماندیم خوار

#37

همی‌گفتم ای خسرو انجمن

✦

که شاخ وفا را تو از بن مکن

#38

که از تخم ساسان اگر دختری

✦

بماند به سر برنهد افسری

#39

همه شهر ایرانش فرمان برند

✦

ازان تخمهٔ هرگز به دل نگذرند

#40

سپهدار نشنید پند مرا

✦

سخن گفتن سودمند مرا

#41

برین کرده‌ها بر پشیمان بری

✦

گنهکار جان پیش یزدان بری

#42

بد آمد بدین خاندان بزرگ

✦

همه میش گشتیم و دشمن چو گرک

#43

چو آن خسته بشنید گفتار او

✦

بدید آن دل و رای هشیار او

#44

به ناخن رخان خسته و کنده موی

✦

پر از خون دل و دیده پر آب روی

#45

به زاری و سستی زبان برگشاد

✦

چنین گفت کای خواهر پاک وراد

#46

ز پند تو کمی نبد هیچ چیز

✦

ولیکن مرا خود پر آمد قفیز

#47

همی پند بر من نبد کارگر

✦

ز هر گونه چون دیو بد راه بر

#48

نبد خسروی برتر از جمشید

✦

کزو بود گیتی به بیم وامید

#49

کجا شد به گفتار دیوان ز شاه

✦

جهان کرد بر خویشتن بر سیاه

#50

همان نیز بیدار کاوس کی

✦

جهاندار نیک اختر و نیک پی

#51

تبه شد به گفتار دیو پلید

✦

شنیدی بدیها که او را رسید

#52

همان به آسمان شد که گردان سپهر

✦

ببیند پراگندن ماه و مهر

#53

مرا نیز هم دیو بی‌راه کرد

✦

ز خوبی همان دست کوتاه کرد

#54

پشیمانم از هرچ کردم ز بد

✦

کنون گر ببخشد ز یزدان سزد

#55

نوشته برین گونه بد بر سرم

✦

غم کرده های کهن چون خورم

#56

ز تارک کنون آب برتر گذشت

✦

غم و شادمانی همه باد گشت

#57

نوشته چنین بود وبود آنچ بود

✦

نوشته نکاهد نه هرگز فزود

#58

همان پند تویادگارمنست

✦

سخنهای توگوشوارمنست

#59

سرآمد کنون کار بیداد و داد

✦

سخنهات برمن مکن نیزیاد

#60

شماروی راسوی یزدان کنید

✦

همه پشت بربخت خندان کنید

#61

زبدها جهاندارتان یاربس

✦

مگویید زاندوه وشادی بکس

#62

نبودم بگیتی جزین نیز بهر

✦

سرآمد کنون رفتنی‌ام ز دهر

#63

یلان سینه راگفت یکسر سپاه

✦

سپردم تو رابخت بیدارخواه

#64

نگه کن بدین خواهرپاک تن

✦

زگیتی بس اومرتو رارای زن

#65

مباشید یک تن زدیگر جدا

✦

جدایی مبادا میان شما

#66

برین بوم دشمن ممانید دیر

✦

که رفتیم وگشتیم ازگاه سیر

#67

همه یکسره پیش خسرو شوید

✦

بگویید و گفتار او بشنوید

#68

گر آمرزش آید شما را ز شاه

✦

جز او رامخوانید خورشید و ماه

#69

مرا دخمه در شهرایران کنید

✦

بری کاخ بهرام ویران کنید

#70

بسی رنج دیدم ز خاقان چین

✦

ندیدم که یک روز کرد آفرین

#71

نه این بود زان رنج پاداش من

✦

که دیوی فرستد بپرخاش من

#72

ولیکن همانا که او این سخن

✦

اگر بشنود سر نداند ز بن

#73

نبود این جز از کار ایرانیان

✦

همی دیو بد رهنمون درمیان

#74

بفرمود پس تا بیامد دبیر

✦

نویسد یکی نامه‌ای بر حریر

#75

بگوید بخاقان که بهرام رفت

✦

به زاری و خواری و بی‌کام رفت

#76

تو این ماندگان راز من یاددار

✦

ز رنج و بد دشمن آزاد دار

#77

که من با تو هرگز نکردم بدی

✦

همی راستی جستم و بخردی

#78

بسی پندها خواند بر خواهرش

✦

ببر در گرفت آن گرامی سرش

#79

دهن بر بنا گوش خواهر نهاد

✦

دو چشمش پر از خون شد و جان بداد

#80

برو هر کسی زار بگریستند

✦

به درد دل اندر همی‌زیستند

#81

همی خون خروشید خواهر ز درد

✦

سخنهای او یک به یک یاد کرد

#82

ز تیمار او شد دلش به دونیم

✦

یکی تنگ تابوت کردش ز سیم

#83

به دیبا بیاراست جنگی تنش

✦

قصب کرد در زیر پیراهنش

#84

همی‌ریخت کافور گرد اندرش

✦

بدین گونه برتا نهان شد سرش

#85

چنین است کار سرای سپنج

✦

چودانی که ایدر نمانی مرنج

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما