🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
45 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۰ - هشدار وزیر از سرکشی شنگل، عزم نهان بهرام و نامهٔ باژ یا جنگ به هند
در روزگاری که گیتی از تیرگی بداندیشان آرمیده بود و رنج و دشواری از مرزهای ایران‌زمین رخت بربسته بود، وزیر خردمند بهرام گور بر پای خاست و شهریار را از خطری پنهان آگاه ساخت. او از شنگل، پادشاه هندوان، سخن راند؛ کسی که سر از داد و فرمانبرداری پیچیده، راه‌ها را بر دزدان و آشوبگران گشوده و حتی از چین و سند باژ می‌طلبد. وزیر شاه را هشدار داد که مبادا غفلت از این سرکشی، زیانی بر شوکت ایران وارد آورد.

چو اندیشهٔ این امر بر دل بهرام نشست، جهان بر او همچون بیشه‌ای تیره و پرراز گشت. شاه تصمیمی شگرف و پنهانی گرفت: او تصمیم گرفت خود در کسوت فرستاده‌ای بی‌نام و نشان روانهٔ هند شود تا سپاه، دربار و رسم شاهی شنگل را از نزدیک بسنجد، بی آنکه سرّ خویش را بر آزادگان ایران آشکار کند.

پس بهرام دستور و دبیر هوشمند خویش را فراخواند و بر قیرطاس، مشک و قلم خواست تا نامه‌ای فخیم به نام دادار جهان بنویسند. نامه با ستایش یزدان پاک آغاز گشت؛ پروردگاری که یکی است و همتا ندارد، آفرینندهٔ هست و نیست، و بخشندهٔ بهترین گوهر گیتی یعنی خرد. بهرام در نامه بر ارزشمندی عقل پای فشرد؛ چرا که خرد افسر شهریاران و زیور نامداران است و دارندهٔ آن هرگز جهان را به کردار بد نمی‌سپارد.

آنگاه شاه ایران لبهٔ تیز سخن را متوجه شنگل ساخت و او را به سبب غرور بی‌جا و نادانی‌اش نکوهش کرد. بهرام به او یادآور شد که نیاکان و پدران شنگل همواره بنده و گوش‌به‌فرمان شاهان کیانی و ایرانی بوده‌اند. وی سرنوشت شوم خاقان چین را به رخ شنگل کشید؛ همان که به گستاخی به ایران تاخت اما سرانجام با خواری و تیره روزی شکست خورد و تارومار گشت.

شاه ساسانی در پایان نامه، بهرام‌گور را ستایشگر داد و دارندهٔ سپاهی یکدل و گنجی آراسته خواند که پهناورتر از پندار شنگل است. او به حاکم هند هشدار داد که جوی کوچک خویش را پیش دریای خروشان ایران نیاورد و میان دو راه یکی را برگزیند: یا پرداخت باژ و سرپردگی به آیین داد، یا آماده شدن برای نبردی سهمگین. نامه چون نگاشته شد، به مشک معطر گردید و با عنوان شهریار ساسانی، کشندهٔ ستم و گیرندهٔ باژ از روم و سقلاب، رو به سوی شنگل، حاکم قنوج و سند، فرستاده شد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: