چون بهرام گور چندی روزگار به شادخواری، شکار و بزم گذرانید، آوازهٔ بی‌خبری و غفلت او از مرزها در پهنهٔ جهان، از هند و روم تا چین و ختن پیچید. پادشاهان همسایه پنداشتند شهریار ایران دل بر بازی نهاده و نگاهبانی دژها و مرزها را خوار داشته است. پس خاقان چین لشکری انبوه برگزید و سوی مرزهای ایران تاختن آورد و قیصر روم نیز سپاه گران به جنبش درآورد. ایرانیان چون خروش لشکرهای بیگانه را شنیدند، بیمناک و خشمگین نزد بهرام آمدند و او را به ناروا داشتن تاج‌وتخت و فروگذاشتن گنج و سپاه نکوهش کردند. بهرام با دلی استوار پاسخ داد که پشتیبان او دادار گیهان است و به نیروی ایزدی و تیغ تیز، ایران را از چنگال گرگان برمی‌کشد. اما در پنهان، شهریار سرگرم تدبیری شگرف بود و راز رزم خویش را بر کس آشکار نمی‌ساخت. او سی‌هزار گزیده از دلاوران ایران را برگزید، برادر خویش نرسیِ دادگر و خردمند را بر تخت و گنج سپرد و خود با لشکری اندک و پنهانی سوی آذرآبادگان شتافت.
مردم و بزرگان، رویکرد بهرام به شمال را گریز از جنگ پنداشتند و نومیدی بر دل‌ها چیره گشت. موبدان و پهلوانان در کاخ نرسی گرد آمدند و برای رهاییِ کشور از ویرانی، موبدی پرهیزگار و هوشمند به نام همای را برگزیدند تا نامه‌ای خوارانه و بنده‌وار نزد خاقان چین برد و پیشنهاد باژ و ساو دهد. چون همای به نزد خاقان رسید و پیام ایرانیان و گزارش گریز بهرام را بازگفت، دل خاقان چون گلی بشکفت. خاقان با غرور پیروزیِ بی‌جنگ، فرستاده را خلعت بس فراوان داد و پاسخ داد که به مرو درخواهد آمد و گمان داشت که ایرانیان به زودی باژ و باج به مرو خواهند فرستاد. خاقان با سپاه گران خویش وارد شهر مرو شد و در آنجا سفره‌های می و بزم برپا ساخت؛ باده نوشید، نغمهٔ رباب و چنگ شنید و بی‌آنکه دیده‌بان و طلایه‌ای بر دشت‌ها بگمارد، سرگرم شادخواری شد، غافل از آنکه عقاب ایران در نهانگاه، آمادهٔ فرود آمدن بر شکار خویش است.