🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
116 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۹ - کشتن اژدها، میهمانی نهانی بهرام گور و خشک شدن شیر گاو از بیداد
پس از روزگاری بزم و شادمانی با بزرگان و رامشگران، نسیم بهار در رسید و گیتی چون بهشت برین آراسته گشت؛ دشت‌ها از نخجیر پر شد و جویباران زلال جاری گردید. بهرام گور به قصد شکار گور و آهو همراه سپاهیان روانهٔ تور شد. در میان شکارگاه، شهریار با اژدهایی مهیب روبرو گشت که گویی شیری درنده بود با موهایی آویخته زیر گلو و پستان‌هایی چون زنان. بهرام بی‌درنگ تیر بر کمان نهاد و خدنگ بر تن هیولا زد و با تیغ تیز سرش را شکافت و درون شکمش جوانی بلعیده‌شده را یافت. شاه بر مرگ آن جوان گریست، اما زهر اژدها چشم و تنش را آزرده ساخت.

پس از بهبود نسبی، بهرام تصمیم گرفت ناشناس و تنها با یک راهنما در جامه‌ای ساده روانهٔ دهکده‌ها شود تا داد و ستد و احوال رعیّت را از نزدیک ببیند. خسته و تشنه، شبدیز را می‌راند تا به سرایی در هامون رسید. زنی روستایی سبو بر دوش او را خوش‌آمد گفت و با وجود تنگدستی خانه، شوهرش را برانگیخت تا تنها برهٔ خویش را برای سوار گرانمایه قربانی کند. زن با کدبانوگری سفره‌ای از نان و ماست و بریان آراست و شب‌هنگام جام می و سنجد پیش آورد. شاه از احوال ده و مردمان پرسید. زن بی‌خبر از هویت میهمان، لب به شکایت گشود و از بیداد کارداران، رشوه‌خواری و تهمت‌زنی مأموران شاهی نالید که روز روشن مردم را تیره می‌ساختند.

از شنیدن این سخنان، دل بهرام آزرده گشت و اندیشه‌ای تاریک در سر پروراند که چند ماهی بر مردم درشتی کند تا قدر دادگری را بدانند. با این نیت ستمکارانه خوابید. پگاهان هنگامی که زن برای دوشیدن شیر نزد گاو رفت، پستان گاو را یکسره خشک یافت. زن دریابنده به شوهر گفت که بی‌گمان دل شهریار جهان از دادگری برگشته و ستمکار شده است، چرا که با بیداد شاه، شیر در پستان‌ها خشک می‌گردد، نافهٔ مشک بی‌بو می‌شود و برکت از زمین می‌رود. بهرام که این سخنان را شنید، لرزه بر اندامش افتاد و سراسیمه به درگاه یزدان نالید و از اندیشهٔ ستم پشیمان شد و پیمان بست که همواره بر داد بپاید. زن بار دیگر دست بر پستان گاو نهاد و نام خدا برد؛ شیر فراوان فرو ریخت! شاه پس از چشیدن شیربا، تازیانهٔ خویش را بر شاخهٔ درختی در برابر خانه آویخت. چون سپاه شاهی در رسید و تازیانهٔ خسروانی را دید، همگان پیاده شدند و تعظیم کردند. زن و شوهر دریافتند میهمانشان کسی جز بهرامشاه نبوده است. بهرام فرمان داد آن ده و مرز را به پاس پاک‌دلی و میهمان‌نوازی زن به آنان ببخشند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: