🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
72 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - شکار بهرام در نخچیرگاه، جشن شبانهٔ دختران آسیابان و خواستگاری چهار دوشیزهٔ بی‌چیز
چون هفته‌ای دگر برآمد، بهرام گور شاهنشاه جهان، همراه با موبدان خردمند و پهلوانان کنداور روی به نخچیرگاه آورد. یک ماه تمام، شهریار در دشت و کوهستان به شکار آهوان و گوران روزگار گذراند و بزمی خسروانی برپا داشت. شکار کوه و دشت از اندازه بگذشت و چون دل شاه از نخچیر شادمان گشت، فرمان بازگشت داد. شب تاریک بر بیابان سایه افکند و بزرگان لشکر در راه، از داستان‌های شهریاران پیشین یاد می‌کردند.

در میان تاریکی شب، آتشی رخشان از دور پدیدار شد، چنان فروزان که گویی شاه در روزگار بهمن به جشن سوگند یاد کرده است. بهرام به سوی آن روشنی نگریست و دهی سرسبز و خرم دید که در پیشگاه آن آسیابی برپا بود. در یک سو بزرگان ده نشسته بودند و در سوی دیگر آتش، چهار دختر زیباروی آسیابان جشنی کوچک آراسته بودند. بر سر هر یک افسری از گل بود و رامشگران در گردشان نغمه‌سرایی می‌کردند. دختران، سرود رزم و شکوه خسرو را می‌خواندند؛ زلفین مشکین، چهره‌های چون ماه و جامه‌های گوهرنشان داشتند و دسته‌ای گل در دست گرفته، از بادهٔ شبانه نیم‌مست و شادمان بودند. بانگ خروش از جشنگاه برخاست که: «جاوید باد بهرام‌شاه! شهریاری که فرّ ایزدی دارد و مهر بر چهره‌اش می‌تابد، شکاری جز شیر و گور ندارد و از همین رو بهرام گور خوانده می‌شود.»

چون این آواز به گوش شاهنشاه رسید، عنان باره بازکشید و به سوی آنان راند. دشت را پر از ماهرویان دید و راه شهر را کوتاه یافت. بفرمود تا جام‌داران بادهٔ کهن آورند و جام بلورین را به دست شاه دادند. از میان دختران، چهار تن نامدارتر بیرون آمدند: مشک، سیسنک، نار و سوسنک. با دست‌بندهای زرین و چهره‌ای چون بهار بر شاه درآمدند و در ستایش بهرام سرود خواندند. شاه دلباختهٔ سیمای پاکشان شد و پرسید: «ای گلرخان، دختران کیستید و این آتش به چه کار افروخته‌اید؟» یکی پاسخ داد: «پدر ما آسیابانی پیر است که اکنون در کوهستان به تیر شکار می‌زند و تا شب تیره نگردد بازنمی‌گردد.»

در همین هنگام، پیر آسیابان با شکار کوهستان فرورسید و چون شاهنشاه را دید، رخ بر خاک مالید. بهرام بفرمود تا جامی زرین پر از می به پیرداد و گفت: «این چهار خورشیدچهره را چرا شوی نداده‌ای؟» پیر سپاس گفت و پاسخ داد: «این دوشیزگان جفتی ندارند؛ پاکیزه و بی‌گناهند، اما هیچ سیم و زر و خواسته و سرا و برزی ندارند.» بهرام فرمود: «مرا بی‌چیزی ایشان زیانی نزند، این هر چهار را به من سپار.» پیر پذیرفت و گفت که ایشان پرستارگان تو خواهند بود. بهرام فرمود که آنان را از پروردگار پاک پذیرفتم و دستور داد تا خادمان آنان را به حرم‌سرای شاهی برند.

پیر و همسرش در شگفت ماندند و شب را به اندیشه گذراندند. بامدادان چون خورشید برآمد، مهترِ ده که روزبه نام داشت نزد پیر آمد و مژده داد که آن سوار دوشین، بهرام‌شاه بود؛ اکنون تو داماد شهریاری و این مرز و بوم به فرمان توست. پیر و زنش سر بر آستان یزدان نهادند و بر بختی که چرخ چهارم برایشان رقم زده بود آفرین خواندند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: