چون پیروزی بزرگ بهرام گور بر خاقان به پایان آمد و آرامش بر سراسر مرزهای ایران‌زمین سایه افکند، شهریار جوان‌بخت یاد فرستادهٔ قیصر روم افتاد که مدتی دراز در انتظار بازگشت شاه در دربار مانده بود. بهرام او را به پیشگاه خویش فراخواند، گرامی داشت و بر تختی فیروزه‌گون و والا بنشاند. شاه به او فرمود: «دیرزمانی است که در این مرز بماندی، چرا که رزم خاقان مرا از پذیرایی تو بازداشته بود. اینک روزگار تو تازه گشته و هنگام آن است که پیغام قیصر را برخوانی تا پاسخ شایسته بدو دهیم.»
فرستادهٔ کهنسال و دانای روم دست بر سینه نهاد، بر تخت زانو زد و آفرین برد که زمانه هرگز خالی از فرّ و داد بهرام مباد. سپس گزارش داد که قیصر روم او را فرمان داده تا هفت پرسش نهان و پررمزوراز را از دانایان و موبدان ایران بپرسد تا عیار دانش ایرانیان بر جهان آشکار گردد.
بهرام گور بی‌درنگ فرمان داد تا موبد موبدان و خردمندان برجستهٔ مملکت در مجلس حاضر شوند. فرستادهٔ قیصر به سخن درآمد و پرسش‌های هفت‌گانهٔ خویش را مطرح کرد: «چیست آن‌که آن را درون خوانی و آن‌که بیرون نامی؟ زبر چیست و زیر چیست؟ بیکرانه کدام است و چه چیز در نظر خوار می‌آید؟ و آن چیست که نام‌های فراوان دارد و در هر جای جهان فرمانش روان است؟»
موبد نکوکار و پرهنر ایران گام پیش نهاد و با آرامش و رویی گشاده پاسخ داد: «بیرون این جهان، آسمان بلند است و درونش هوای جان‌بخش. برتر از همه چیز، فرّ و فرمان خدای یزدان است؛ زبر مانند بهشت برین است و زیر همچون دوزخ سهمگین برای بداندیشانی که بر پروردگار گستاخی کنند. آن بیکرانه که هیچ مرز و پایانی بر او متصور نیست، ذات پاک ایزد است.»
سپس موبد دربارهٔ آن نیرومندِ پرنام سخن گفت: «آن که نامش بسیار است و فرمانش بر سرتاسر گیتی روان، همانا «خرد» است! خرد را گاه مهر خوانند و گاه وفا؛ گاه زبان‌آوری و راست‌گویی دانند و گاه زیرکی و بلنداختری؛ گاه بردباری است و گاه رازپوشی. خرد سرآمد همهٔ نیکی‌هاست و رازهای پنهان جهان را می‌جوید، آنچنان که چشم سر از دیدن آن عاجز است.» و در پاسخ به آن‌چه در دیدهٔ مردمان خوار به نظر می‌رسد، موبد یادآور شد که انسان‌ها گردش روزگار و شمارش ستارگان درخشان بر چرخ بلند را ساده و خوار می‌انگارند، حال آن‌که دانشی بس شگفت و ژرف در آن نهفته است.
فرستادهٔ قیصر از این پاسخ‌های تابناک و پرمعرفت شگفت‌زده شد، خاک آستان شاه را بوسید و خرد بی‌نظیر موبد و دادگری بهرام را ستود و اقرار کرد که فیلسوفان روم در برابر چنین دانشی سر تسلیم فرود می‌آورند. بهرام گور از هوشمندی موبد خویش شادمان گشت، او را با جامه، اسب و ده بدره سیم و زر پاداش داد و پرچم دانش و خردورزی ایران را بر فراز جهان برافراشت.