چون خبر جان‌گداز بیماری مهلک شهریار در میان لشکر پیچید، روز روشن بر بزرگان و سران سپاه چون شب تار گشت. بزرگان سراسیمه بر آستان تخت پادشاهی گرد آمدند و دشت و هامون از غلغله و ناله‌های پنهان و آشکار پر شد. اسکندر، که تزلزل سپاه و بیم روزگار را دریافته بود، دانست که پیمانهٔ عمرش به سر آمده و خورشید اقبالش رو به افول است. فرمان داد تا تخت شاهی‌اش را از درون ایوان زرنگار به دشتِ آزاد بیرون برند تا برای آخرین بار رخسار زرد و بی‌رمق خویش را به لشکریان بنمایاند.
سپاهیان چون چهرهٔ پرنیانی و بی‌رنگ شاهنشاه را دیدند، آتش ناله بر خرمن جانشان افتاد. همگان بر گردش شوم بخت مویه می‌کردند و می‌گفتند که با مرگ این شهریار، روزگار شکوه روم به پایان آمده و دشمنان کامروا خواهند شد. اسکندر در آخرین لحظات زندگی، با آوازی نرم اما استوار، آنان را به ترس از پروردگار، خردورزی و شرم فراخواند و یادآور شد که مرگ سرنوشت محتوم تمامی آدمیان است و چرخ گردون تنها بر او ستم ننموده است. با پایان این اندرزها، جانِ جهان‌گشای او از تن جدا شد و شاه لشکرشکن درگذشت.
با خاموشی شهریار، شیونی گوش‌خراش از سپاه برآمد. لشکریان خاک بر سر ریختند، اشک خونین فشاندند و به نشانهٔ سوگ، آتش در سراپردهٔ پرنیان زدند و یال و دم هزار اسب سرکش را بریدند و زین‌ها را سرنگون ساختند. آن‌گاه تابوتی از زر ناب به دشت آوردند. «سکوبا»، روحانی بزرگ، پیکر اسکندر را به گلاب روشن شست، با کافور پاک آغشت و در جامه‌ای از دیبای زربفت و پرنیان چین پیچید و برای ماندگاری، تن نامور او را از سر تا پا در انگبین نهاد و درب تابوت را استوار ساخت.
پس از برداشتن تابوت از دشت، میان رومیان و پارسیان سر سخن باز شد؛ پارسیان پای می‌فشردند که خاک ایران، مهبط شاهنشاهان است و نباید تابوت او را برگرد جهان گردانید. اما دانایی رومی پاسخ داد که اسکندر باید در همان خاکی آرام گیرد که در آن پرورش یافته است. برای حل این نزاع، پارسیان سپاه را به مرغزاری کهن به نام «جرم» رهنمون شدند؛ جایی که کوهی رازآمیز داشت و طنین هر آوازی را با پاسخی ایزدی بازمی‌گفت. پیر فرتوت را بدان بیشه بردند و راز شاه را از کوه جویا شدند. آوازی سهمگین و روشن از سینهٔ کوه برآمد که: «خاک اسکندر از آن اسکندریه است، همان‌جا که روزگار خویش را در آن ساخت!» با شنیدن این بانگ غیبی، سپاه از بیشهٔ جرم به شتاب بیرون آمدند و تابوت زرین شاه را به سوی اسکندریه روانه ساختند.