🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
28 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - پاسخ کید به فرستادهٔ اسکندر: وصف دختر و جام و پزشک و فیلسوف و خرسندی شاه از آن
چون فرستادهٔ اسکندر با پیام شاه پیشین بازآمد، اسکندر دیگربار او را فرمان داد تا برسانیدن شتاب کند و از کید ببپرسد که آن چهار شگفتانهٔ رازآمیز که جهان هرگز مانندش را ندیده چیست. پیکِ بادپا چون آذرخشی راه بپیمود و به بارگاه کید رسید. کید شهریار، مجلس از بیگانگان بپرداخت و با مشاوران و فرستاده به گفتگو نشست و حرمت بسیارش نهاد. آنگاه راز چهار گنج خویش را چنین برشمرد: نخست دختری در نهانخانه دارم که از پاکی و زیبایی، آفتابِ گردون در برابر چهره‌اش تار می‌نماید؛ گیسوانی چون کمندِ قیرگون و گفتاری گلفشان دارد که هوش از سر خردمندان می‌رباید و در عین حال مظهر آزرم، پرهیزگاری و یزدان‌پرستی است. دوم جامی دارم جادویی که چون از می یا آب سرد پر شود، اگر ده سال پیاپی شاه و ندیمان از آن بنوشند، یک قطره از مایع آن کاسته نگردد. سوم پزشک جوانی دارم که تنها با نگریستن به سرشک یا قطره‌ای از تن، تبار بیماری را می‌شناسد و شاه را از هر دردی ایمن می‌سازد. و چهارم فیلسوفی دانشمند که رازهای گردون، گردش خورشید و ماه و کلیهٔ حوادث آینده را بر شاه آشکار می‌کند. فرستاده چون این پاسخ‌های شگفت را بازآورد و بر اسکندر بخواند، دلِ جهاندار چون گل شکفته شد. اسکندر گفتا اگر این سخنان راست باشد، این چهار گنج بهای تمام جهانند؛ پس روانه ساختن آن‌ها جانِ تیرهٔ مرا روشن خواهد ساخت و من نیز هرگز به سرزمین او تاختن نخواهم برد و سپاه خویش را باز خواهم گرداند.
#1
فرستاده آمد به کردار باد
✦
بگفت آنچ بشنید و نامه بداد
#2
سکندر فرستاده را گفت رو
✦
به نزدیک آن نامور بازشو
#3
بگویش که آن چیست کاندر جهان
✦
کسی را نبود آشکار و نهان
#4
بدیدند خود بودنی هرچ بود
✦
سپهر آفرینش نخواهد فزود
#5
بیامد فرستاده را نزد شاه
✦
به کردار آتش بپیمود راه
#6
چنین گفت با کید کاین چار چیز
✦
که کس را به گیتی نبودست نیز
#7
همی شاه خواهد که داند که چیست
✦
که نادیدنی پاک نابود نیست
#8
چو بشنید کید آن ز بیگانه جای
✦
بپردخت و بنشست با رهنمای
#9
فرستاده را پیش بنشاختند
✦
ز هر در فراوانش بنواختند
#10
ازان پس فرستاده را شاه گفت
✦
که من دختری دارم اندر نهفت
#11
که گر بیندش آفتاب بلند
✦
شود تیره از روی آن ارجمند
#12
کمندست گیسوش همرنگ قیر
✦
همی آید از دو لبش بوی شیر
#13
خم آرد ز بالای او سرو بن
✦
گلفشان شود چو سراید سخن
#14
ز دیدار و چهرش سخن بگذرد
✦
همی داستان را خرد پرورد
#15
چو خامش بود جان شرمست و بس
✦
چنو در زمانه ندیدست کس
#16
سپهبد نژادست و یزدان‌پرست
✦
دل شرم و پرهیز دارد به دست
#17
دگر جام دارم که پر می‌کنی
✦
وگر آب سر اندرو افگنی
#18
به ده سال اگر با ندیمان به هم
✦
نشیند نگردد می از جام کم
#19
همت می دهد جام هم آب سرد
✦
شگفت آنک کمی نگیرد ز خورد
#20
سوم آنک دارم یکی نو پزشک
✦
که علت بگوید چو بیند سرشک
#21
اگر باشد او سالیان پیش گاه
✦
ز دردی نپیچد جهاندار شاه
#22
چهارم نهان دارم از انجمن
✦
یکی فیلسوفست نزدیک من
#23
همه بودنیها بگوید به شاه
✦
ز گردنده خورشید و رخشنده ماه
#24
فرستادهٔ نامور بازگشت
✦
پی باره با باد انباز گشت
#25
بیامد چو پیش سکندر بگفت
✦
دل شاه گیتی چو گل بر شگفت
#26
بدو گفت اگر باشد این گفته راست
✦
بدین چار چیز او جهان را بهاست
#27
چو اینها فرستد به نزدیک من
✦
درخشان شود جان تاریک من
#28
بر و بوم او را نکوبم به پای
✦
برین نیکویی باز گردم به جای

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: