🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - نامهٔ اسکندر به مادر روشنک و خود او: وصیت دارا و فراخواندن به شبستان
پس از آنکه پیکر داراشاه بر آیین شهریاران در خاک آرام گرفت، اسکندر دبیری چابک‌دست فراخواند و فرمان داد تا قلم چینی و حریر رومی پیش آورند. دبیر، خامه بر حریر نگاشت و نخست نامه‌ای از سوی اسکندر به مادر روشنک نگاشت. اسکندر در این نامه آفرین بر یزدان فرستاد و از روزگار و سرنوشت ناپایدار سخن گفت که چگونه دارا به دست بندهٔ خویش کشته شد، هرچند که اسکندر پیش از جنگ آشتی می‌جست. او یادآور شد که مرگ همچون باد خزان است و آدمی مانند برگی بر افکنده؛ و اکنون جهان سراسر زیر فرمان اوست. اسکندر سپس به وصیت دارا اشاره کرد که بر دم واپسین، دخترش روشنک را به او سپرده بود تا همسر و بانوی کاخ او گردد. او از مادر روشنک خواست تا دختر را همراه با پرستاران، دایگان و بزرگان ایران و در پناه موبد اصفهان، با شکوهی سزاوار فرزند شاهنشاهان به سوی او بفرستد. همچنین پیمان داد که فرمانروایی و آسایش اصفهان و دیگر سازمان‌های کشوری بر همان بنیاد دادگرانهٔ دارا باقی بماند.

سپس اسکندر نامه‌ای دیگر، سرشار از ستایش و مهر، به خود روشنک نگاشت. او نخست پروردگار دانای جهان را سپاس گفت و افزود که از گوهر پاک شهریاران جز مردم پارسا و بافرهنگ نزاید. او روشنک را به نیکی و خردمندی ستود و گفت که پدرت در واپسین لحظات، تو را به من سپرد. اکنون کاخ و شبستان من چشم‌انتظار توست تا بر سریر بانوان بنشینی و تاج سروری بر سر نهی. اسکندر از او خواست تا با دلی روشن و جان آزرم‌جوی روانه گردد تا بر مسند بانوی نخست فرمانروایی بنشیند. چون نامه‌ها نگاشته شد، فیلسوفی تندرو پیام‌ها و خواست‌های شاه جهان را به مقصد رسانید.
#1
بفرمود تا پیش او شد دبیر
✦
قلم خواست چینی و رومی حریر
#2
نویسنده از کلک چون خامه کرد
✦
سوی مادر روشنک نامه کرد
#3
که یزدان ترا مزد نیکان دهاد
✦
بداندیش را درد پیکان دهاد
#4
نوشتم یکی نامه‌ای پیش ازین
✦
نوشته درو دردها بیش ازین
#5
چو جفت ترا روز برگشته شد
✦
به دست یکی بنده‌بر کشته شد
#6
بر آیین شاهان کفن ساختم
✦
ورا زین جهان تیز پرداختم
#7
بسی آشتی خواستم پیش جنگ
✦
نکرد آشتی چون نبودش درنگ
#8
ز خونش بپیچید هم دشمنش
✦
به مینو رساناد یزدان تنش
#9
نیابد کسی چاره از چنگ مرگ
✦
چو باد خزانست و ما همچو برگ
#10
جهان یکسر اکنون به پیش شماست
✦
بر اندرز دارا فراوان گواست
#11
که او روشنک را به من داد و گفت
✦
که چون او بباید ترا در نهفت
#12
کنون با پرستنده و دایگان
✦
از ایران بزرگان پرمایگان
#13
فرستید زودش به نزدیک من
✦
زداید مگر جان تاریک من
#14
بدارید چون پیش بود اصفهان
✦
ز هر سو پراگنده کارآگهان
#15
همه کارداران با شرم و داد
✦
که دارای دارابشان کار داد
#16
وز آنجا نخواهید فرمان رواست
✦
همه شهر ایران پیش شماست
#17
دل خویش را پر مدارا کنید
✦
مرا در جهان نام دارا کنید
#18
سوی روشنک همچنین نامه‌ای
✦
ز شاه جهاندار خودکامه‌ای
#19
نخست آفرین کرد بر کردگار
✦
جهاندار و دانا و پروردگار
#20
دگر گفت کز گوهر پادشا
✦
نزاید مگر مردم پارسا
#21
دلارای با نام و با رای و شرم
✦
سخن گفتن خوب و آوای نرم
#22
پدر مر ترا پیش ما را سپرد
✦
وزان پس شد و نام نیکی ببرد
#23
چو آیی شبستان و مشکوی من
✦
ببینی تو باشی جهانجوی من
#24
سر بانوانی و زیبای تاج
✦
فروزندهٔ یاره و تخت عاج
#25
نوشتیم نامه بر مادرت
✦
که ایدر فرستد ترا در خورت
#26
به آیین فرزند شاهنشهان
✦
به پیش اندرون موبد اصفهان
#27
پرستنده و تاج شاهان و مهد
✦
هم آن را که خوردی ازو شیر و شهد
#28
به مشکوی ما باش روشن‌روان
✦
توی در شبستان سر بانوان
#29
همیشه دل شرم جفت تو باد
✦
شبستان شاهان نهفت تو باد
#30
بیامد یکی فیلسوفی چو گرد
✦
سخنهای شاه جهان یاد کرد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: